કર્મચારી રાજ્ય વીમા નિગમ (ESIC) એ આજે ભારત મંડપમ, નવી દિલ્હી ખાતે તેની સેવાના 75મા વર્ષની ઉજવણીની શરૂઆત કરી છે, જે દેશભરના શ્રમિકો અને તેમના પરિવારો માટે સાત દાયકાથી વધુની સમર્પિત સેવાને ચિહ્નિત કરે છે. કેન્દ્રીય શ્રમ અને રોજગાર તથા યુવા બાબતો અને રમતગમત મંત્રી ડૉ. મનસુખ માંડવિયાએ આ કાર્યક્રમમાં મુખ્ય સંબોધન આપ્યું હતું.

આ પ્રસંગે શ્રી એન. કે. પ્રેમચંદ્રન, સંસદ સભ્ય (લોકસભા), સુશ્રી વંદના ગુરનાની, સચિવ, શ્રમ અને રોજગાર મંત્રાલય; શ્રી રમેશ કૃષ્ણમૂર્તિ, સેન્ટ્રલ પ્રોવિડન્ટ ફંડ કમિશનર, કર્મચારી ભવિષ્ય નિધિ સંગઠન (EPFO); સુશ્રી મિચિકો મિયામોટો, આંતરરાષ્ટ્રીય શ્રમ સંગઠન (ILO) ના દક્ષિણ એશિયા માટેના ડિસેન્ટ વર્ક ટેકનિકલ સપોર્ટ ટીમ અને ભારત માટેની કન્ટ્રી ઓફિસના ડાયરેક્ટર, અને શ્રમ અને રોજગાર મંત્રાલય, ESIC અને EPFO ના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ પણ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

સભાને સંબોધતા, ડૉ. મનસુખ માંડવિયાએ આ સંસ્થાની સફરને વિકાસ, સુધારા અને રાષ્ટ્રની સેવાના નોંધપાત્ર ઉદાહરણ તરીકે વર્ણવી હતી. તેમણે નોંધ્યું હતું કે ESIC એ તેની સફર 1952 માં લગભગ 1.2 લાખ લાભાર્થીઓ અને એકમાત્ર ડિસ્પેન્સરી સાથે શરૂ કરી હતી, અને આજે તે 166 હોસ્પિટલો, 17 મેડિકલ કોલેજો અને લગભગ 1,600 ડિસ્પેન્સરીઓના વિશાળ નેટવર્ક દ્વારા 15 કરોડથી વધુ લાભાર્થીઓને સેવા આપવા માટે વિસ્તરી છે. ESIC ના ઉત્ક્રાંતિને બાળકના પુખ્ત અને સમાજના જવાબદાર સભ્ય તરીકેના વિકાસ સાથે સરખાવતા, કેન્દ્રીય મંત્રીએ કહ્યું કે સંસ્થાએ બદલાતા સમયના પ્રતિભાવમાં સતત સુધારો કર્યો છે અને પોતાને મજબૂત બનાવી છે, જે આજે દેશમાં સામાજિક સુરક્ષાના મજબૂત સ્તંભ તરીકે ઉભરી આવી છે.

સફળતા મેળવવા માટે પ્રતિબદ્ધતા અને નિશ્ચયના મહત્વ પર ભાર મૂકતા, ડૉ. માંડવિયાએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે ESIC એ 'રિફોર્મ-એન્ડ-પર્ફોર્મ' અભિગમ અપનાવવાનું ચાલુ રાખવું જોઈએ અને સેવા વિતરણમાં વધુ સુધારો કરવા માટે તેના 75th વર્ષમાં સામૂહિક “સંકલ્પ” લેવા જોઈએ. તમામ હોસ્પિટલોમાં દવાઓ, સાધનો અને ડોક્ટરોની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકતા, તેમણે ઇન-હાઉસ સુવિધાઓને મજબૂત કરીને રેફરલ્સ (બીજી હોસ્પિટલમાં મોકલવા) ઘટાડવા અને સ્ટાફ સભ્યો તેમની ફરજો પૂરી નિષ્ઠા સાથે બજાવે તે સુનિશ્ચિત કરવા આહવાન કર્યું હતું. તેમણે રેખાંકિત કર્યું કે ભારતમાં, “સ્વાસ્થ્ય હી સેવા હૈ, ઔર સેવા હી હમારા સંસ્કાર હૈ” (“સ્વાસ્થ્ય અમારું મિશન છે, અને સેવા અમારી પરંપરા છે”) અને તમામ તબીબી વ્યવસાયિકો અને અધિકારીઓને શિસ્ત જાળવી રાખવા અને આપણા દેશના લોકોના વિશ્વાસનું સન્માન કરવા વિનંતી કરી હતી. તેમણે એમ પણ જણાવ્યું હતું કે ESIC ના ધોરણો ઓલ ઇન્ડિયા ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ મેડિકલ સાયન્સીસ (AIIMS) જેવી અગ્રણી સંસ્થાઓ સાથે મેળ ખાતા હોવા જોઈએ.

કેન્દ્રીય મંત્રીએ લેબર કોડ્સમાં 40 વર્ષથી વધુ ઉંમરના તમામ શ્રમિકો માટે ફરજિયાત આરોગ્ય તપાસની જોગવાઈ પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો, અને નોંધ્યું હતું કે આ શ્રમિકોના કલ્યાણને મજબૂત કરવામાં અને સુરક્ષિત વર્કફોર્સ બનાવવામાં ફાળો આપશે. તેમના સંબોધનના અંતે, ડૉ. માંડવિયાએ તમામ હિતધારકોને ESIC ને સ્વાસ્થ્ય સુરક્ષાનું વૈશ્વિક ઉદાહરણ બનાવવા માટે સામૂહિક રીતે કામ કરવા આહવાન કર્યું હતું, અને રેખાંકિત કર્યું હતું કે સામૂહિક પ્રયાસ, સમર્પણ અને ટીમવર્ક દ્વારા "ન્યૂ ભારત" નું નિર્માણ થઈ રહ્યું છે.

તેમના સંબોધનમાં, સચિવ (શ્રમ અને રોજગાર), સુશ્રી વંદના ગુરનાનીએ જણાવ્યું હતું કે છેલ્લા 75 વર્ષોમાં, ESIC દિન-પ્રતિદિન મજબૂત બની છે અને ભારતના સામાજિક સુરક્ષા માળખાના પાયાના પથ્થર તરીકે ઉભરી આવી છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે સ્વસ્થ, સુરક્ષિત અને સંતુષ્ટ વર્કફોર્સ સ્વાભાવિક રીતે વધુ ઉત્પાદક હોય છે અને રાષ્ટ્રના આર્થિક વિકાસમાં વધુ અસરકારક રીતે ફાળો આપે છે. તેમણે રેખાંકિત કર્યું કે વીમાધારક વ્યક્તિ (IP) ની સારવારમાં, ESIC માત્ર રોગને જ સંબોધિત નથી કરતી, પરંતુ ગરીબીને અટકાવે છે, પરિવારોના કમાનાર સભ્યોનું રક્ષણ કરે છે અને તે રીતે રાષ્ટ્ર નિર્માણમાં સક્રિયપણે યોગદાન આપે છે.

દરેક વીમાધારક વ્યક્તિને ગરિમા અને સન્માન સાથે આરોગ્યસંભાળ પૂરી પાડવી જોઈએ તે પર ભાર મૂકતા, તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે લેબર કોડ્સના અમલીકરણ સાથે, ESIC ની જવાબદારીઓમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. આમાં સમગ્ર ભારતમાં કવરેજ, અસંગઠિત અને ગિગ શ્રમિકો સુધી સામાજિક સુરક્ષા લાભોનું વિસ્તરણ, અને ESIC સુવિધાઓ દ્વારા 40 વર્ષથી વધુ ઉંમરના શ્રમિકો માટે વાર્ષિક આરોગ્ય તપાસની જોગવાઈનો સમાવેશ થાય છે. તેમણે મલેશિયા ખાતે સામાજિક સુરક્ષા વહીવટમાં શ્રેષ્ઠતા માટે ભારતને મળેલ પ્રતિષ્ઠિત ISSA માન્યતાનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો, અને નોંધ્યું હતું કે આ સિદ્ધિમાં ESIC એ મહત્વની ભૂમિકા ભજવી છે.

પ્લેટિનમ જ્યુબિલીની માન્યતામાં, ESIC@75 અંકિત મૂલ્યનો એક સ્મારક સિક્કો ઔપચારિક રીતે બહાર પાડવામાં આવ્યો હતો, જે રાષ્ટ્રની સેવાના નિગમની નોંધપાત્ર 75-વર્ષની સફરનું પ્રતીક છે, સાથે જ તેની વિરાસત, સીમાચિહ્નો અને પરિવર્તનકારી પહેલો દર્શાવતી ESIC@75 કોફી ટેબલ બુક પણ લોન્ચ કરવામાં આવી હતી. આઉટરીચ મજબૂત કરવા અને આરોગ્યસંભાળ સેવાઓને લાભાર્થીઓની નજીક લાવવા માટે સ્વાસ્થ્ય રથ પહેલ પણ શરૂ કરવામાં આવી હતી. વધુમાં, નિવારક આરોગ્યસંભાળને પ્રોત્સાહન આપવા અને 40 વર્ષ અને તેથી વધુ વયના શ્રમિકોમાં વ્યવસાયિક રોગોની વહેલી ઓળખની સુવિધા માટે લેબર કોડ્સની જોગવાઈઓ મુજબ વાર્ષિક આરોગ્ય તપાસ શિબિરો શરૂ કરવામાં આવી હતી.

આરોગ્યસંભાળ વિતરણને મજબૂત કરવા અને ગુણવત્તાયુક્ત સેવાઓની પહોંચ વિસ્તારવા માટે, નેશનલ હેલ્થ ઓથોરિટી અને કર્મચારી રાજ્ય વીમા નિગમ વચ્ચે ESI યોજનાને આયુષ્માન ભારત - પ્રધાન મંત્રી જન આરોગ્ય યોજના (AB PM-JAY) સાથે જોડવા માટે એક MoU પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા. આ MoU પર શ્રી સંજય મહેરિષી, સંયુક્ત સચિવ, NHA, અને શ્રી અશોક કુમાર, ડાયરેક્ટર જનરલ, ESIC દ્વારા હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા. ESIC આરોગ્યસંભાળ સુવિધાઓમાં ગુણવત્તાની ખાતરી અને માન્યતાને પ્રોત્સાહન આપવા માટે ESIC અને નેશનલ એક્રેડિટેશન બોર્ડ ફોર ટેસ્ટિંગ એન્ડ કેલિબ્રેશન લેબોરેટરીઝ (NABL) વચ્ચે અન્ય એક MoU પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા. લેબોરેટરી સેવાઓને મજબૂત કરવા અને રાષ્ટ્રીય ગુણવત્તાના ધોરણોનું પાલન સુનિશ્ચિત કરવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે ડૉ. રામાનંદ એન. શુક્લા, CEO, NABL, અને ડૉ. આર. શ્રીનિવાસન, મેડિકલ કમિશનર (MS), ESIC દ્વારા આ કરાર પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા.

કાર્યક્રમ દરમિયાન, કર્મચારી રાજ્ય વીમા નિગમના ઉત્કૃષ્ટ ફીલ્ડ ફોર્મેશન અને તબીબી સંસ્થાઓને શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન પુરસ્કારો એનાયત કરવામાં આવ્યા હતા. આ પુરસ્કારો દેશભરમાં સેવા વિતરણ અને આરોગ્યસંભાળ વહીવટમાં શ્રેષ્ઠતા પ્રત્યેની ESIC ની પ્રતિબદ્ધતાને રેખાંકિત કરે છે.

કાર્યક્રમ દરમિયાન ESIC ના ઉદભવ અને ઉત્ક્રાંતિને પ્રદર્શિત કરતું એક પ્રદર્શન યોજવામાં આવ્યું હતું, જેમાં શ્રમ કલ્યાણ અને સામાજિક સુરક્ષામાં તેના યોગદાન પર પ્રકાશ પાડવામાં આવ્યો હતો. તેમાં લેબર કોડ્સ હેઠળ ESIC ની ભવિષ્ય માટેની તૈયાર ભૂમિકા પર પણ ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો, જેમાં વિસ્તૃત કવરેજ, સુધારેલ સેવા વિતરણ અને મજબૂત સામાજિક સુરક્ષા માળખા માટે ટેકનોલોજી આધારિત પરિવર્તન પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો.

આ કાર્યક્રમમાં “રીચિંગ ધ અનરીચ્ડ – ન્યૂ વિસ્ટાસ અંડર ધ કોડ ઓન સોશિયલ સિક્યોરિટી” અને “ન્યૂ મોડલ્સ ફોર સ્કેલેબિલિટી એન્ડ રીચ ઓફ મેડિકલ કેર” વિષયો પર બે પેનલ ચર્ચા યોજાઈ હતી. પ્રથમ સત્રમાં આંતરરાષ્ટ્રીય શ્રમ સંગઠન, વી. વી. ગિરી નેશનલ લેબર ઇન્સ્ટિટ્યૂટ અને કર્મચારી ભવિષ્ય નિધિ સંગઠનના નિષ્ણાતો સામાજિક સુરક્ષા કવરેજને વિસ્તારવા અને મજબૂત કરવા પર વિચાર-વિમર્શ કરવા માટે એકસાથે આવ્યા હતા. બીજા સત્રમાં, સ્વાસ્થ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ મંત્રાલય, કર્મચારી રાજ્ય વીમા નિગમ અને વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા સાથે સંકળાયેલા પ્રતિષ્ઠિત વ્યાવસાયિકોએ આરોગ્યસંભાળ સેવાઓની પહોંચ, સુલભતા અને ગુણવત્તા વધારવા માટે નવીન અને સ્કેલેબલ મોડલ્સ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું હતું.

કર્મચારી રાજ્ય વીમા નિગમ 24 ફેબ્રુઆરી થી 10 માર્ચ 2026 દરમિયાન તેની તમામ ફીલ્ડ ઓફિસો, હોસ્પિટલો અને તબીબી સંસ્થાઓમાં દેશભરમાં 'સ્પેશિયલ સર્વિસ ફોર્ટનાઈટ' (વિશેષ સેવા પખવાડિયું) મનાવશે. આ પહેલનો ઉદ્દેશ્ય આઉટરીચ વધારવાનો અને વીમાધારક શ્રમિકોની નજીક આરોગ્યસંભાળ, સામાજિક સુરક્ષા અને કલ્યાણકારી સેવાઓ લાવવાનો છે. પ્રવૃત્તિઓમાં સેમિનાર, જાગૃતિ અને સ્વચ્છતા શિબિરો, બેઝિક લાઇફ સપોર્ટ તાલીમ, સ્વચ્છતા અભિયાન અને લેબર કોડની જોગવાઈઓ મુજબ વ્યવસાયિક રોગોની વહેલી ઓળખ માટે 40 વર્ષ અને તેથી વધુ વયની વીમાધારક વ્યક્તિઓ માટે દૈનિક આરોગ્ય તપાસ શિબિરોનો સમાવેશ થશે. સેવા વિતરણ અને લાભાર્થીઓના સંતોષને મજબૂત કરવા માટે નિવારક સ્ક્રિનિંગ, યોગ અને આયુષ કેમ્પ, ફરિયાદ નિવારણ સત્રો અને પેન્ડિંગ દાવાઓ અને બિલોના ઝડપી નિકાલ માટેના વિશેષ અભિયાનો પણ હાથ ધરવામાં આવશે.

દર વર્ષે 24 ફેબ્રુઆરીએ ઉજવવામાં આવતો, ESIC ફાઉન્ડેશન ડે શ્રમિકો માટે ભારતના પ્રારંભિક સામાજિક સુરક્ષા કાયદાઓમાંના એક, કર્મચારી રાજ્ય વીમા અધિનિયમ હેઠળ 1952 માં કર્મચારી રાજ્ય વીમા નિગમની સ્થાપનાની યાદ અપાવે છે. કાનપુર અને દિલ્હીમાં શરૂ થયેલી, ESI યોજના ત્યારથી 36 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના 713 જિલ્લાઓમાં વિસ્તરી છે, જે લાખો લાભાર્થીઓને આરોગ્યસંભાળ અને નાણાકીય સુરક્ષા પૂરી પાડીને સામાજિક સુરક્ષાના પાયાના પથ્થર તરીકે ઉભરી આવી છે. 75th સ્થાપના દિવસની ઉજવણી શ્રમિક કલ્યાણ પ્રત્યે ESIC ની અડગ પ્રતિબદ્ધતા અને આધુનિક, કરુણાપૂર્ણ અને પ્રતિભાવશીલ સામાજિક સુરક્ષા સંસ્થા તરીકે તેના સતત વિકાસની પુષ્ટિ કરે છે. છેલ્લા 75 વર્ષોમાં, ESIC એ વ્યાપક તબીબી સંભાળ, રોકડ લાભો, પેન્શન અને માંદગી, માતૃત્વ, અપંગતા, રોજગાર દરમિયાન ઈજા અને બેરોજગારી દરમિયાન સહાય પૂરી પાડીને ભારતના સામાજિક સુરક્ષા પરિદ્રશ્યમાં નોંધપાત્ર ફેરફાર કર્યો છે — જેના દ્વારા તે વિકસિત ભારત માટે સ્વસ્થ, સુરક્ષિત અને સશક્ત વર્કફોર્સના વિઝનમાં યોગદાન આપી રહ્યું છે.

SM/JY/GP/JD

(રીલીઝ આઈડી: 2232369) મુલાકાતી સંખ્યા : 5