આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ હવે ભવિષ્યની વિભાવના નથી. તે પહેલેથી જ ભારતીયો કેવી રીતે શીખે છે, કામ કરે છે, સેવાઓ મેળવે છે અને રોજિંદી સમસ્યાઓ હલ કરે છે તેને નવો આકાર આપી રહ્યું છે. આ સંદેશ 06 ફેબ્રુઆરી, 2026 ના રોજ આયોજિત ડિજિટલ ઇન્ડિયા – આસ્ક અવર એક્સપર્ટ્સના નવીનતમ એપિસોડમાં કેન્દ્રસ્થાને રહ્યો હતો, જેમાં આગામી ઇન્ડિયા AI ઇમ્પેક્ટ સમિટ પર IndiaAI મિશનના CEO શ્રી અભિષેક સિંહ સાથે આકર્ષક અને વિચારપ્રેરક વાતચીત રજૂ કરવામાં આવી હતી.

આ એપિસોડમાં એ વાત પર પ્રકાશ પાડવામાં આવ્યો હતો કે કેવી રીતે આ સમિટ લોકો-કેન્દ્રિત પ્લેટફોર્મ તરીકે કાર્ય કરશે, જે ટેકનિકલ ચર્ચાઓથી આગળ વધીને નાગરિકો શિક્ષણ, આરોગ્ય સંભાળ, કૃષિ, શાસન, સ્ટાર્ટઅપ્સ, સેવાઓ અને રોજગારમાં પોતાના ફાયદા માટે AI નો ઉપયોગ કેવી રીતે કરી શકે છે તેના પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે.

સમિટનો ઉદ્દેશ્ય વૈશ્વિક AI ચર્ચાઓને જમીન સ્તરે લોકો માટે, ખાસ કરીને વિકાસશીલ અર્થતંત્રો અને ગ્લોબલ સાઉથ માટે વાસ્તવિક, ઉપયોગી પરિણામોમાં પરિવર્તિત કરવાનો છે. શ્રી સિંહે જણાવ્યું હતું કે, “ઇન્ડિયા AI ઇમ્પેક્ટ સમિટ દ્વારા, ભારત વૈશ્વિક AI ચર્ચાઓને હેતુ (intent) થી પ્રભાવ (impact) તરફ લઈ જઈ રહ્યું છે—જેમાં AI ના સંશોધન, કૌશલ્ય અને લાભો દરેક માટે, ખાસ કરીને ગ્લોબલ સાઉથના દેશો માટે સુલભ હોય તે સુનિશ્ચિત કરવામાં આવશે.”

ચર્ચા દરમિયાન, એ વાત પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો કે AI ખેડૂતોને પાક આયોજન સુધારવામાં મદદ કરી શકે છે, ડોકટરોને ઝડપી અને વધુ સચોટ નિદાન કરવા સક્ષમ બનાવી શકે છે, શિક્ષકોને વ્યક્તિગત શિક્ષણ સાધનો સાથે ટેકો આપી શકે છે, નાના વ્યવસાયો અને સ્ટાર્ટઅપ્સને ઝડપથી સ્કેલ કરવામાં મદદ કરી શકે છે અને નોકરી શોધનારાઓને કારકિર્દીના નવા રસ્તાઓ શોધવામાં મદદ કરી શકે છે. સમિટ આવા વ્યવહારુ ઉપયોગના કિસ્સાઓ પ્રદર્શિત કરશે, જે દર્શાવે છે કે કેવી રીતે AI માત્ર ઓટોમેશન માટે જ નહીં, પરંતુ સમાવેશ, કાર્યક્ષમતા અને સશક્તિકરણ માટેનું સાધન બની શકે છે. શ્રી સિંહે નોંધ્યું હતું કે, “આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ લોકોનું સ્થાન લેવા માટે નથી; તે તેઓને સશક્ત કરવા માટે છે. ઇન્ડિયા AI ઇમ્પેક્ટ સમિટ નાગરિકોને એ સમજવામાં મદદ કરવા માટે છે કે કેવી રીતે AI દૈનિક જીવનમાં સુધારો કરી શકે છે, નવી તકો ઊભી કરી શકે છે અને ભારતને ભવિષ્ય માટે તૈયાર કરી શકે છે.”

સામાન્ય ભ્રમ અને માન્યતાઓને સંબોધતા, શ્રી સિંહે સ્પષ્ટ કર્યું કે AI વ્યક્તિઓને બદલવા માટે નથી, પરંતુ વ્યક્તિગત ક્ષમતા વધારવા માટે છે. જ્યારે ચોક્કસ કાર્યો બદલાશે, ત્યારે AI થી નવી નોકરીઓ, નવા કૌશલ્યો અને નવી તકો ઊભી થવાની અપેક્ષા છે—ખાસ કરીને ભારતના યુવાનો, વ્યાવસાયિકો, સંશોધકો અને ઉદ્યોગસાહસિકો માટે. નાગરિકોને વિક્ષેપના ડરને બદલે સતત શીખવા, અનુકૂલનક્ષમતા અને AI સાક્ષરતા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવા પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવ્યા હતા.

એપિસોડમાં વિવિધ જૂથો આ સમિટમાંથી શું મેળવી શકે છે તેની રૂપરેખા પણ આપવામાં આવી હતી:

• વિદ્યાર્થીઓ: ભવિષ્યની કારકિર્દીના માર્ગો શોધી શકે છે.
• વ્યાવસાયિકો: ફરીથી કૌશલ્ય પ્રાપ્ત કરવાની (reskilling) તકો સમજી શકે છે.
• ખેડૂતો: જાણી શકે છે કે AI પાક આયોજન, હવામાનની આંતરદૃષ્ટિ અને વધુ બાબતોમાં કેવી રીતે મદદ કરી શકે છે.
• સ્ટાર્ટઅપ્સ: નેટવર્ક્સ, નીતિ વિષયક આંતરદૃષ્ટિ અને વૈશ્વિક સહયોગ મેળવી શકે છે.
• સંશોધકો અને શિક્ષણવિદો: અદ્યતન AI કાર્ય સાથે જોડાઈ શકે છે.
• નીતિ નિર્માતાઓ અને સંસ્થાઓ: જવાબદાર AI ફ્રેમવર્ક સહ-નિર્માણ કરી શકે છે.

વાતચીતના અંતે, નિષ્ણાતે નાગરિકોને ઇન્ડિયા AI ઇમ્પેક્ટ સમિટમાં સક્રિયપણે ભાગ લેવા હાકલ કરી હતી અને ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે ભારતની AI સફર ત્યારે જ સફળ થશે જ્યારે લોકો AI ને સમજે, તેના પર વિશ્વાસ કરે અને જવાબદારીપૂર્વક ઉપયોગ કરે. તેમણે નોંધ્યું હતું કે, આ સમિટ માત્ર ટેકનોલોજી વિશે નથી—તે દરેક ભારતીય માટે ઉપયોગી હોય તેવા AI ભવિષ્યને આકાર આપવા વિશે છે.

લાઇવ સેશનમાં દેશભરના દર્શકોની સક્રિય ભાગીદારી જોવા મળી હતી, જેમણે નિષ્ણાત દ્વારા શેર કરવામાં આવેલી સ્પષ્ટ અને સરળ સમજૂતીની પ્રશંસા કરી હતી. એપિસોડ 41 નું સંપૂર્ણ રેકોર્ડિંગ અહીં ઉપલબ્ધ છે: https://www.youtube.com/live/Bvf1CMQNIVA?si=BeOO5F7dugTXWiJ1.

ડિજિટલ ઇન્ડિયા આસ્ક અવર એક્સપર્ટ્સ નાગરિકો અને વિષયના નિષ્ણાતો વચ્ચે સીધો સંવાદ સક્ષમ કરવાનું ચાલુ રાખે છે, જે માહિતગાર સહભાગિતા અને ડિજિટલ ટેકનોલોજીના જવાબદાર ઉપયોગને પ્રોત્સાહિત કરે છે. આ શ્રેણી ડિજિટલ ઇન્ડિયાની યુટ્યુબ ચેનલ પર લાઈવ સ્ટ્રીમ કરવામાં આવે છે: https://www.youtube.com/@DigitalIndiaofficial. આગામી એપિસોડ્સ અને ડિજિટલ ઇન્ડિયા પહેલ પરના અપડેટ્સ માટે, www.digitalindia.gov.in અને www.negd.gov.in ની મુલાકાત લો.

SM/NP/GP/JD