মহিলা আৰু শিশু উন্নয়ন মন্ত্ৰালয়ে ২০২৫ চনৰ বাবে কৃতিত্ব আৰু পদক্ষেপসমূহৰ বিস্তৃত পৰ্যালোচনা উপস্থাপন কৰিছে। মন্ত্ৰালয়ৰ মহিলা আৰু শিশুসকলক সবলীকৰণ কৰা, সৰ্বাংগীন উন্নয়ন, সুৰক্ষা, আৰু কল্যাণ সুনিশ্চিত কৰাৰ বাবে নিজৰ অভিযান অব্যাহত আছে। তলত ইয়াৰ ফ্লেগশ্বিপ মিছন আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ বিশদ বিৱৰণ দিয়া হৈছে।

১। মিছন সক্ষম অংগনৱাড়ী আৰু পোষণ ২.০: দেশত পোষণ অভিযান শক্তিশালী কৰা

মিছন সক্ষম অংগনৱাড়ী আৰু পোষণ ২.০—অংগনৱাড়ী সেৱা, পোষণ অভিযান, আৰু কিশোৰী ছোৱালীৰ বাবে আঁচনি একত্ৰিত কৰি— ২০২৫ চনৰ ৩০ নৱেম্বৰলৈকে ৮.৬৯ কোটিৰো অধিক গৰ্ভৱতী মহিলা, দুগ্ধপান কৰা মাতৃ, কিশোৰী ছোৱালী, আৰু শিশুক উপকৃত কৰা হৈছে।

ক। অংগনৱাড়ী আন্তঃগাঁথনি আৰু সেৱা প্ৰদান শক্তিশালী কৰা

• মিছন পোষণ ২.০ৰ অধীনত মুঠ ২ লাখ অংগনৱাড়ী কেন্দ্ৰ (এডব্লিউচি)ক সক্ষম অংগনৱাড়ী হিচাপে উন্নীতকৰণৰ বাবে অনুমোদন জনোৱা হৈছে। ইয়াৰে ৯৪,০৭৭টা অংগনৱাড়ী কেন্দ্ৰ এলইডি স্ক্ৰীণকে ধৰি উন্নত আন্তঃগাঁথনিৰে উন্নীত কৰা হৈছে।
• পিএম জনমন যোজনাৰ অধীনত বিশেষভাৱে দুৰ্বল জনজাতি গোট (পিভিটিজি) অঞ্চলত ২৫০০ এডব্লিউচি অনুমোদন কৰা হৈছে। ইয়াৰে ২,৩২৬টা এডব্লিউচি কাৰ্যক্ষম হৈ আছে।
• জনজাতি পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ৰ ধৰ্তি আবা জনজাতীয় গ্ৰাম উৎকৰ্ষ অভিযান পদক্ষেপৰ অধীনত একত্ৰীকৰণৰ জৰিয়তে ৮৭৫টা অংগনৱাড়ী কেন্দ্ৰ অনুমোদন কৰা হৈছে। ইয়াৰে ৪৫৫টা অংগনৱাড়ী কেন্দ্ৰ বৰ্তমান কাৰ্যক্ষম হৈ আছে, যাৰ ফলত ২৭,৭৮৫ জন জনজাতীয় হিতাধিকাৰী উপকৃত হৈছে

খ। পোষণ ট্ৰেকাৰৰ জৰিয়তে ডিজিটেল গভৰ্নেন্স আৰু ডাটা-চালিত নিৰীক্ষণ

• ২০২১ চনৰ মাৰ্চ মাহত অংগনৱাড়ীৰ বাবে এটা শাসন সঁজুলি পোষণ ট্ৰেকাৰ এপ্লিকেচনে অংগনৱাড়ী কেন্দ্ৰসমূহত গৰ্ভৱতী মহিলা, দুগ্ধপান কৰা মাতৃ আৰু শিশু (০-৬ বছৰ)কে ধৰি হিতাধিকাৰীসকলৰ পুষ্টিৰ অৱস্থা উন্নত কৰাৰ বাবে সেৱা প্ৰদান, অংগনৱাড়ীৰ আন্তঃগাঁথনিৰ ৩৬০ ডিগ্ৰী দৃশ্য আৰু বাস্তৱ সময়ৰ নিৰীক্ষণ আৰু পৰিপূৰক পুষ্টিৰ অনুসৰণ সক্ষম কৰে।

∆ পোষণ ট্ৰেকাৰত পঞ্জীয়ন কৰা হিতাধিকাৰীৰ সংখ্যা ৯ কোটিতকৈ অধিক।

∆ প্ৰায় ৮ কোটি শিশুৰ বৃদ্ধি (উচ্চতা আৰু ওজন)ৰ মাহেকীয়াকৈ নিৰীক্ষণ কৰা হয়।

∆ ১৪ লাখ অংগনৱাড়ী কেন্দ্ৰ সংযুক্ত।

∆ ২৪টা এপৰ দ্বাৰা সমৰ্থিত ভাষা।

∆ উদ্ভাৱন (কেন্দ্ৰ) শাখাৰ অধীনত ২০২৪ চনৰ ৰাজহুৱা প্ৰশাসনত উৎকৃষ্টতাৰ বাবে প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ বঁটা।

• পোষণ ট্ৰেকাৰ এপ্লিকেচনে অংগনৱাড়ী কৰ্মকৰ্তাৰ বাবে দৈনিক আৰু মাহেকীয়া কাৰ্য্যকলাপ যেনে অংগনৱাড়ী কেন্দ্ৰ (এডব্লিউচি) খোলা আৰু উপস্থিতি অনুসৰণ, গৰম ৰন্ধা আহাৰ (এইচচিএম) আৰু ৰেচন বিতৰণ, ইচিচিই কাৰ্য্যকলাপৰ বাবে দৈনিক নিৰ্দেশনামূলক ভিডিঅ' আৰু ভইচঅভাৰ আৰু আভা আইডি/অপাৰ আইডি সৃষ্টি আদিত সহায় কৰে।
• হিতাধিকাৰী/নাগৰিক সৱলীকৰণ: পোষণ ট্ৰেকাৰ হিতাধিকাৰী/নাগৰিক মডিউলে নাগৰিকসকলক নিকটতম এডব্লিউচিত অংগনৱাড়ী সেৱা লাভ কৰিবলৈ পঞ্জীয়নৰ বাবে আবেদন কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে।

ই। সুপোষিত গাঁও পঞ্চায়ত অভিযান

• পুষ্টি সুৰক্ষা, আন্তঃগাঁথনি আৰু পুষ্টিহীনতাৰ ফলাফলত উৎকৃষ্টতা প্ৰদৰ্শন কৰা ১০০০খন উচ্চ প্ৰদৰ্শনকাৰী পঞ্চায়তক চিনাক্ত আৰু পুৰস্কৃত কৰাৰ বাবে ২০২৪ চনৰ ২৬ ডিচেম্বৰত মাননীয় প্ৰধানমন্ত্ৰীয়ে এই যোজনা শুভাৰম্ভ কৰে।
• পোষণ ট্ৰেকাৰ-সমৰ্থিত বেঞ্চমাৰ্কিং আৰু ক্ৰছ-ষ্টেট সহকৰ্মী সমীক্ষাৰ ব্যৱহাৰ কৰি সুস্থ প্ৰতিযোগিতাক “অপুষ্টিমুক্ত ভাৰত”ৰ দিশত আগুৱাই নিয়ে।

ঘ। ব্যাপক স্তৰত পুষ্টি সজাগতা আৰু আচৰণৰ পৰিৱৰ্তন

• সুস্থ নাৰী, সবল পৰিয়াল অভিযানৰ অধীনত মধ্যপ্ৰদেশৰ ধৰৰ পৰা মাননীয় প্ৰধানমন্ত্ৰীয়ে ২০২৫ চনৰ ১৭ ছেপ্টেম্বৰত শুভাৰম্ভ কৰে অষ্টম ৰাষ্ট্ৰীয় পোষণ মাহ।
• ২০টাতকৈও অধিক মন্ত্ৰালয়ৰ সৈতে একত্ৰিত হৈ দেশজুৰি মুঠ ১৪.৩৩ কোটি কাৰ্য্যকলাপ চলোৱা হয়।
• সুস্থ নাৰী, সবল পৰিয়াল অভিযান আৰু অষ্টম ৰাষ্ট্ৰীয় পোষণ মাহৰ অধীনত ডিবিটি (ডাইৰেক্ট বেনিফিট ট্ৰেন্সফাৰ) মোডত পিএমএমভিৱাই হিতাধিকাৰীৰ বাবে এদিনতে ১৫ লাখৰো অধিক মহিলালৈ ৪৫০ কোটি টকা হস্তান্তৰ কৰা হয়।

ঙ। পোষণ ভি পঢ়াই ভিৰ জৰিয়তে ইচিচিইক শক্তিশালী কৰা

• ৰাষ্ট্ৰীয় শিক্ষা নীতি (এনইপি) ২০২০ৰ সৈতে সংগতি ৰাখি মন্ত্ৰালয়ে এডব্লিউচিসমূহক প্ৰাথমিক শিক্ষণৰ সজীৱ স্থানলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ প্ৰতিশ্ৰুতিবদ্ধ। পোষণ ভি পঢ়াই ভিৰ পদক্ষেপৰ অধীনত ২০২৫ চনৰ ডিচেম্বৰৰ ভিতৰত ৮,৫৫,৭২৮ এডব্লিউডব্লিউ আৰু ৪১,৬৪৫ এছএলএমটিক প্ৰশিক্ষণ দিয়া হৈছে।
• প্ৰতিমাহে ২.৫৬ কোটিতকৈ অধিক প্ৰাক-বিদ্যালয় কাৰ্য্যকলাপ ৰেকৰ্ড কৰা আৰু এডব্লিউডব্লিউসকলৰ বাবে দৈনিক শিক্ষণ প্ৰমপ্ট প্ৰদান কৰা পোষণ ট্ৰেকাৰৰ জৰিয়তে ডিজিটেল শিক্ষণ সক্ষমতা শক্তিশালী কৰা হৈছে।
• ২০২৫ চনৰ ৩ ছেপ্টেম্বৰত মন্ত্ৰালয়ে বিদ্যালয়ৰ পৰিৱেশ তন্ত্ৰৰ সৈতে অভিসৰণৰ সুবিধাৰ বাবে বিদ্যালয়ৰ সৈতে অংগনৱাড়ীসকলৰ সহ-অৱস্থানৰ বাবে নিৰ্দেশনা জাৰি কৰে, বিদ্যালয় চৌহদৰ ভিতৰত ২.৯ লাখ এডব্লিউচি আছে।

চ। হেল্পলাইন নম্বৰ- ১৫১৫

• মন্ত্ৰালয়ে পিএম কেয়াৰ্ছ, মিছন সক্ষম অংগনৱাড়ী আৰু পোষণ ২.০, আৰু পিএমএমভিৱাইৰ অধীনত এক নিবেদিত অভিযোগ-নিকাৰন ব্যৱস্থা হিচাপে এটা টোল ফ্ৰী হেল্পলাইন স্থাপন কৰিছে। অভিযোগসমূহ হয় কল চেণ্টাৰৰ কাৰ্যবাহীসকলে সমাধান কৰে নহয় সময়মতে ব্যৱস্থা গ্ৰহণৰ বাবে সংশ্লিষ্ট এডব্লিউডব্লিউ/তত্বাৱধায়ক/চিডিপিঅ’লৈ প্ৰেৰণ কৰে।

• অভিগম্যতা অধিক উন্নত কৰিবলৈ, পিএম কেয়াৰ্ছ পোষণ আৰু পিএমএমভিৱাই হেল্পলাইনৰ ছৰ্ট ক'ড ১৪৪০৮ৰ পৰা ১৫১৫লৈ সলনি কৰা হৈছে।
• ডিচেম্বৰ, ২০২৫ পৰ্যন্ত হেল্পলাইনত লাভ কৰা মুঠ ১,৪০,৮৬২টা অভিযোগৰ ভিতৰত ১,০৪,৬৬২টা অভিযোগ সমাধান কৰা হৈছে।

ছ। অংগনৱাড়ী কেন্দ্ৰ আৰু প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ৰ সহ-অৱস্থান

শিক্ষা মন্ত্ৰালয়ৰ সৈতে মহিলা আৰু শিশু উন্নয়ন মন্ত্ৰালয়ে ২০২৫ চনৰ ৩ ছেপ্টেম্বৰত বিদ্যালয়ৰ সৈতে অংগনৱাড়ী কেন্দ্ৰৰ সহ-অৱস্থানৰ নিৰ্দেশনাৱলী প্ৰকাশ কৰে। ইতিমধ্যে বিদ্যালয় চৌহদৰ ভিতৰত ২৯ লাখতকৈ অধিক কেন্দ্ৰ অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে এই নিৰ্দেশনাই ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলসমূহক আৰ্হিটো ফলপ্ৰসূভাৱে বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰিবলৈ কাৰ্য্যকৰী স্পষ্টতা প্ৰদান কৰে।

জ। অংগনবাড়ী সেৱা আৰু পিএমএমভিৱাইত এফআৰএছ-ভিত্তিক সত্যাপণ

পিএমএমভিৱাই আৰু অংগনৱাড়ীত পৰীক্ষণৰ বাবে মুখ চিনাক্তকৰণ ব্যৱস্থা (এফআৰএছ) আৰম্ভ কৰা হৈছে। ই মুখৰ বৈশিষ্ট্যৰ স্বকীয়তাক লাভৱান কৰি বৰ্ধিত সুৰক্ষা প্ৰদান কৰে, যাৰ ফলত ইয়াক জাল বা বাইপাছ কৰাটো কঠিন হৈ পৰে। ই স্বচ্ছতা উন্নত কৰে আৰু কাৰ্য্যকলাপ মসৃণ কৰে।

অংগনবাড়ী সেৱাত টেক-হোম ৰেচনৰ বাবে চেহেৰা চিনাক্তকৰণ প্ৰণালী (এফআৰএছ)

• অংগনৱাড়ীত টেক-হোম ৰেচন ডেলিভাৰীৰ ট্ৰেকিং নিশ্চিত কৰিবলৈ চেহেৰা চিনাক্তকৰণ প্ৰণালী আৰম্ভ কৰা হৈছে। ই eKYC ব্যৱহাৰ কৰি আধাৰ কাৰ্ডত হিতাধিকাৰীৰ পৰিচয় সত্যাপিত কৰে। এফআৰএছ মডিউল - অংগনৱাড়ী কৰ্মীসকলক সকলো ৰুটিন কামৰ বাবে ব্যৱহৃত পোষণ ট্ৰেকাৰ এপত যোগ কৰা হৈছে। ইয়াৰ বাবে কোনো পৃথক এপৰ প্ৰয়োজন নাই।
• ২০২৫ চনৰ ৩১ ডিচেম্বৰলৈকে টিএইচআৰৰ বাবে প্ৰায় ৪.৭৩ কোটি যোগ্য হিতাধিকাৰীৰ ভিতৰত মুঠ ৪.৫১ কোটি (৯১.৩৮%) হিতাধিকাৰীয়ে তেওঁলোকৰ eKYC আৰু এফআৰএছ সম্পূৰ্ণ কৰিছে, আৰু ২.৭৯ কোটি (৫২.৬৮%) যোগ্য হিতাধিকাৰীয়ে ২০২৫ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত এফআৰএছ ব্যৱহাৰ কৰি টেক-হোম ৰেচনৰ সুবিধা লাভ কৰিছে।

পিএমএমভিৱাইত মুখ চিনাক্তকৰণ ব্যৱস্থা (এফআৰএছ)

• পিএমএমভিৱাইৰ অধীনত সকলো নতুন নামভৰ্তিৰ বাবে ২০২৫ চনৰ ২১ মে’ৰ পৰা মুখৰ প্ৰমাণীকৰণৰ জৰিয়তে বাধ্যতামূলক বায়’মেট্ৰিক পৰীক্ষণ প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছে। এফআৰএছ ব্যৱস্থাটো সকলো ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলে বহুলভাৱে গ্ৰহণ কৰিছে। এই বৈশিষ্ট্য প্ৰৱৰ্তনৰ পিছৰে পৰা ১৭.৮২ লাখ হিতাধিকাৰী (১৭.১১.২০২৫ লৈকে) এফআৰএছৰ জৰিয়তে বায়’মেট্ৰিক পৰীক্ষণৰ পিছত নামভৰ্তি কৰা হৈছে।

২। মিছন শক্তি: মহিলাৰ সুৰক্ষা, মৰ্যাদা আৰু সৱলীকৰণ

• ১০২৫টা ৱান ষ্টপ চেণ্টাৰ অ’এছচি অনুমোদিত হোৱাৰ বিপৰীতে ৮৬৫টা (অ’এছচি) কাৰ্যক্ষম; ১২.৬৭ লাখ মহিলাক সহায় কৰা হৈছে।
• মহিলা হেল্পলাইন ১৮১ক ৩৫খন ৰাজ্য/কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলত ইআৰএছএছ-১১২ৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হৈছে; ৯৩.৪৮ লাখ মহিলাক সহায় কৰা হৈছে।
• মিছন শক্তি মোবাইল এপ আইঅ’এছ আৰু এণ্ড্ৰইড দুয়োটা প্লেটফৰ্মতে কাৰ্যক্ষম।
• পিএমএমভিৱাই (প্ৰধানমন্ত্ৰী মাতৃ বন্দনা যোজনা)ৰ অধীনত ৪.২৬ কোটি হিতাধিকাৰীয়ে ডিবিটি মোডৰ জৰিয়তে ২০,০৬০ কোটি টকা প্ৰসূতিৰ সুবিধা লাভ কৰে।
• ৪১১টা শক্তি সদন হোম আৰু ৫৩১টা সখী নিৱাস (পূৰ্বৰ ৱৰ্কিং উইমেন হোষ্টেল) দেশজুৰি কাৰ্যক্ষম।
• বেটি বচাও বেটি পঢ়াওৰ ১০ বছৰ উদযাপন: মন্ত্ৰালয়ে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নাৰী দিৱসৰ শিখৰত উপনীত হোৱা বেটি বচাও বেটি পঢ়াও (বিবিবিপি) আঁচনিৰ দশম বৰ্ষপূৰ্তি উপলক্ষে ২০২৫ চনৰ ২২ জানুৱাৰীৰ পৰা ৮ মাৰ্চলৈ বৰ্ষপূৰ্তি পালন কৰে।
• ছি বক্স পৰ্টেল (SHe Box Portal): কৰ্মক্ষেত্ৰৰ সুৰক্ষা শক্তিশালী কৰাৰ বাবে আৰু কৰ্মক্ষেত্ৰত মহিলাৰ যৌন নিৰ্যাতন (প্ৰতিৰোধ, নিষেধাজ্ঞা আৰু প্ৰতিকাৰ) আইন, ২০১৩ (এছ-হি বক্স -অধিনিয়ম)ৰ ফলপ্ৰসূ ৰূপায়ণ নিশ্চিত কৰিবলৈ মন্ত্ৰালয়ে ২০২৪ চনৰ ২৯ আগষ্টত যৌন নিৰ্যাতন ইলেক্ট্ৰনিক বক্স (SHe-Box) মুকলি কৰে। চৰকাৰৰ এই উল্লেখযোগ্য পদক্ষেপে সংগঠিত বা অসংগঠিত, ব্যক্তিগত বা ৰাজহুৱা সকলো খণ্ডৰ মহিলাসকলৰ বাবে কৰ্মক্ষেত্ৰত যৌন নিৰ্যাতনৰ অভিযোগ পঞ্জীয়ন কৰিবলৈ এক একক খিৰিকি সুবিধা প্ৰদান কৰে। এই পৰ্টেলটোৱে সমগ্ৰ দেশৰ আভ্যন্তৰীণ সমিতি (আইচি) আৰু স্থানীয় সমিতি (এলচি)ৰ বিষয়ে তথ্যৰ ভঁৰাল হিচাপেও কাম কৰে। এই পৰ্টেলটো হিন্দীকে ধৰি ২২টা ভাষাত আৰু ইংৰাজী ভাষাত উপলব্ধ। ০৫.০১.২০২৬ তাৰিখলৈকে ১, ৩০,০০০ তকৈ অধিক কৰ্মস্থলীত অন বৰ্ড কৰা হৈছে (ৰাজহুৱা আৰু ব্যক্তিগত খণ্ড) আৰু ৫০,০০০ তকৈ অধিক আইচিৰ সবিশেষ আপডেট কৰা হৈছে। লগতে, আটাইকেইখন ৭৭৭ জিলাৰ এলচিৰ সবিশেষ পৰ্টেলত উপলব্ধ।
• মন্ত্ৰালয়ে ২৫ নৱেম্বৰৰ (মহিলাৰ বিৰুদ্ধে হিংসা উন্মোলনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় দিৱস) পৰা ১০ ডিচেম্বৰলৈ (মানৱ অধিকাৰ দিৱস) ১৬ দিনীয়া কাৰ্য্যসূচী পালন কৰে। প্ৰতি বছৰে মন্ত্ৰালয়ে এই উদ্দেশ্যে বিভিন্ন প্ৰতিষ্ঠানৰ সৈতে সহযোগিতা কৰে; এটা ডাঙৰ সহযোগিতা হৈছে গ্ৰাম্য উন্নয়ন মন্ত্ৰালয়ৰ (এমআৰডি)ৰ সৈতে ‘নতুন চেতনা’ৰ জৰিয়তে, মহিলা আত্মসহায়ক গোটৰ নেতৃত্বত লিংগ সমতা আৰু মহিলা সৱলীকৰণৰ ওপৰত ৰাষ্ট্ৰীয় অভিযান। এইবাৰ নতুন চেতনা ৪.০ৰ চতুৰ্থ সংস্কৰণ ২০২৫ চনৰ ২৫ নৱেম্বৰৰ পৰা ২২ ডিচেম্বৰলৈকে অনুষ্ঠিত হৈছে। এই পদক্ষেপে লিংগভিত্তিক হিংসা প্ৰতিৰোধ আৰু নিৰ্মূলৰ বাবে মন্ত্ৰালয়ৰ দায়বদ্ধতাক পুনৰ দৃঢ় কৰিছে।

৩। মিছন বাৎসল্য: শিশু সুৰক্ষা আৰু যত্ন শক্তিশালী কৰা

• মিছন বাৎসল্য পৰ্টেল সকলো শিশু কল্যাণ ব্যৱস্থাৰ বাবে এক ঐক্যবদ্ধ কৰ্মক্ষেত্ৰ হিচাপে কাৰ্যক্ষম। শিশু তুলি লোৱাৰ প্ৰক্ৰিয়াটোক উন্নত কৰিবলৈ কেয়াৰিং পৰ্টেলক মিছন বাৎসল্যৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হৈছে।
• মিছন বাৎসল্য পৰ্টেলত মাষ্টাৰ ট্ৰেইনাৰৰ কাৰিকৰী প্ৰশিক্ষণ দিল্লী, বাংগালুৰু, গুৱাহাটী, ভোপাল আৰু লক্ষ্ণৌসহ ৫টা স্থানত শিশু সুৰক্ষা ব্যৱস্থাত কাম কৰা বিভিন্ন অংশীদাৰসকলৰ বাবে আয়োজন কৰা হয়। মুঠ ৩৬খন ৰাজ্য/কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলত ৩০৩গৰাকী মাষ্টাৰ ট্ৰেইনাৰক প্ৰশিক্ষণ দিয়া হৈছে।
• ৩৬খন ৰাজ্য/কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলত শিশু হেল্পলাইন কৰ্মৰত আৰু জৰুৰীকালীন সঁহাৰিৰ বাবে ইয়াক ইআৰএছএছ-১১২ৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হৈছে। ০১.০১.২০২৬ তাৰিখলৈকে ৭২৮খন জিলাত স্থাপন সম্পূৰ্ণ হৈছে, যাৰ ফলত এক ঐক্যবদ্ধ ৰাষ্ট্ৰীয় শিশু সঁহাৰি ব্যৱস্থা সক্ষম হৈছে।
• এমঅ’ডব্লিউচিডিয়ে লাল বাহাদুৰ শাস্ত্ৰী নেশ্যনেল একাডেমী অৱ এডমিনিষ্ট্ৰেচন (এলবিএছএনএএ)ৰ সৈতে অংশীদাৰিত্ব কৰি ভাৰতত কিশোৰ ন্যায় আইনখনৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব আৰোপ কৰি শিশু অধিকাৰৰ ৰূপায়ণ শক্তিশালী কৰাৰ বাবে কৰ্মযোগী আইজিঅ’টিত উপলব্ধ অনলাইন প্ৰশিক্ষণ মডিউল প্ৰস্তুত কৰে। ৩১.১২.২০২৫ তাৰিখলৈকে এই পাঠ্যক্ৰমৰ বাবে মুঠ ৩৭,২৪২জন অংশীদাৰে নামভৰ্তি কৰিছে আৰু ১৯,৭২৮জনেই সফলতাৰে সম্পূৰ্ণ কৰিছে।

অভিযান

• পিএমআৰবিপি – প্ৰধানমন্ত্ৰী ৰাষ্ট্ৰীয় বালপুৰস্কাৰ-২০২৫:

প্ৰধানমন্ত্ৰী ৰাষ্ট্ৰীয় বালপুৰস্কাৰ (PMRBP) ভাৰতৰ অন্যতম সন্মানীয় ৰাষ্ট্ৰীয় সন্মান, ভাৰত চৰকাৰে প্ৰতি বছৰে কম বয়সতে ব্যতিক্ৰমী উৎকৰ্ষতা আৰু অসাধাৰণ প্ৰতিভা প্ৰদৰ্শন কৰা শিশুসকলক স্বীকৃতি দিবলৈ প্ৰদান কৰে।

২০২৫ চনৰ ২৬ ডিচেম্বৰত নতুন দিল্লীৰ বিজ্ঞান ভৱনত PMRBP–2025 অনুষ্ঠানত ভাৰতৰ মাননীয় ৰাষ্ট্ৰপতি মহোদয়ে বঁটা প্ৰদান কৰে। এই বিশিষ্ট অনুষ্ঠানত যুৱ সাফল্যৰ উদযাপন কৰা হয়, যাৰ নিষ্ঠা আৰু অধ্যৱসায়ে ৰাষ্ট্ৰক অনুপ্ৰাণিত কৰিছে।

২০২৫ চনত ১৮খন ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলৰ ২০গৰাকী অসাধাৰণ শিশুক এই প্ৰতিষ্ঠিত সন্মানৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল। এই যুৱ আদৰ্শসকলক সাহস, কলা আৰু সংস্কৃতি, পৰিৱেশ, সমাজ সেৱা, বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি, আৰু ক্ৰীড়াকে ধৰি বিভিন্ন ক্ষেত্ৰত তেওঁলোকৰ ব্যতিক্ৰমী অৱদানৰ বাবে স্বীকৃতি দিয়া হৈছিল।

প্ৰধানমন্ত্ৰী ৰাষ্ট্ৰীয় বালপুৰস্কাৰে এই শিশুসকলৰ অসাধাৰণ সাফল্যক স্বীকাৰ কৰাই নহয়, সমগ্ৰ দেশৰ যুৱ মনবোৰক উৎকৃষ্টতা, উদ্ভাৱন, সমাজ সেৱাৰ বাবে উৎসাহিত কৰি প্ৰেৰণাৰ ৰেখা হিচাপেও কাম কৰে।

• বীৰ বাল দিৱস-২০২৫: মাননীয় প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদী ডাঙৰীয়াৰ উপস্থিতিত বীৰ বাল দিৱস অতি শ্ৰদ্ধাৰে উদযাপন কৰা হয়। এই উপলক্ষে যুৱ বীৰসকলৰ সাহস আৰু ত্যাগৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জ্ঞাপন কৰা হয়। প্ৰধানমন্ত্ৰীয়ে প্ৰধানমন্ত্ৰী ৰাষ্ট্ৰীয় বালপুৰস্কাৰ বঁটাপ্ৰাপকসকলৰ সৈতে মত বিনিময় কৰে আৰু লাইভ ৱেবকাষ্টৰ জৰিয়তে ছাত্ৰ-ছাত্ৰী আৰু শিশুৰ দেশজোৰা দৰ্শকক সম্বোধন কৰে, যাৰ ফলত এই অনুষ্ঠানটো যৌৱনৰ সাহস আৰু বীৰত্বৰ এক স্মৰণীয় আৰু প্ৰভাৱশালী উদযাপন হৈ পৰে। ভাৰতৰ ভৱিষ্যতৰ ভেটি গঠন কৰা শিশুসকলৰ আদৰ্শ সাহস, স্থিতিস্থাপকতা, আৰু সম্ভাৱনাক সন্মান জনোৱাৰ বাবে উৎসৰ্গিত দেশজোৰা উদযাপন হিচাপে ২০২৫ চনৰ ২৬ ডিচেম্বৰত মন্ত্ৰালয়ে বীৰ বাল দিৱসৰ আয়োজন কৰে। উদযাপনৰ অংশ হিচাপে সমগ্ৰ দেশতে বিভিন্ন কাৰ্যসূচী আৰু স্মৃতিচাৰণ অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হয়, মূল অনুষ্ঠানটোৰ শিখৰত উপনীত হয়, যিটো ২০২৫ চনৰ ২৬ ডিচেম্বৰত ভাৰতৰ মাননীয় প্ৰধানমন্ত্ৰীয়ে শোভা বঢ়ায়।

প্ৰধানমন্ত্ৰী শ্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীয়ে প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ ৰাষ্ট্ৰীয় শিশু বঁটাৰে সন্মানিত দেশৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ ২০টা শিশুৰ সৈতেও মত বিনিময় কৰে।

বীৰ বাল দিৱস উদযাপনৰ বাবে ৰাজ্যিক আৰু জিলা পৰ্যায়ৰ কাৰ্যসূচীৰো আয়োজন কৰা হয়।

• বাল্য বিবাহ মুক্ত ভাৰত অভিযান: ২০২৫ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰত বাল্য বিবাহৰ অন্ত পেলোৱাৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় অভিযান “বাল্য বিবাহ মুক্ত ভাৰত”ৰ এবছৰ সম্পূৰ্ণ হয়। এই মাইলৰ খুঁটিটোৰ স্মৃতিত ০৪ ডিচেম্বৰ ২০২৫ তাৰিখে নতুন দিল্লীত মহিলা আৰু শিশু উন্নয়ন বিভাগৰ মাননীয় মন্ত্ৰী মহোদয়ে বাল্য বিবাহ মুক্ত ভাৰতৰ বাবে ১০০ দিনীয়া এক বিষয়ভিত্তিক অভিযান আৰম্ভ কৰে। ২০২৬ চনৰ ৮ মাৰ্চৰ পৰা শিখৰত উপনীত হ’বলগীয়া এই ১০০ দিনৰ অভিযানত প্ৰথম পৰ্যায়ত বিদ্যালয়, মহাবিদ্যালয় আৰু শিক্ষানুষ্ঠান, দ্বিতীয় পৰ্যায়ত বিবাহ সম্পৰ্কীয় সেৱা প্ৰদানকাৰী আৰু তৃতীয় পৰ্যায়ত গাঁও পঞ্চায়ত আৰু পৌৰ নিগম ব’ৰ্ডৰ সৈতে সম্পৰ্ক স্থাপন কৰা হ’ব। বাল্যবিবাহৰ বিৰুদ্ধে সজাগতা বৃদ্ধিৰ ক্ষেত্ৰত আৰু বাল্যবিবাহৰ পৰিঘটনাৰ ফলপ্ৰসূ প্ৰতিবেদন আৰু প্ৰতিৰোধৰ বাবে ৰাজ্য/ কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলসমূহক সহায় কৰিবলৈ ২০২৪ চনত আৰম্ভ কৰা ‘https://stopchildmarriage.wcd.gov.in’ পৰ্টেলত এতিয়া ৫৮,২৬২জন বাল্য বিবাহ নিষেধাজ্ঞা বিষয়াৰ (চিএমপিঅ’) সবিশেষ আছে। যোৱা এবছৰত সমগ্ৰ দেশৰ ১.৭৯ কোটি লোকৰ অংশগ্ৰহণেৰে ৯২,৮১৯টা সজাগতামূলক কাৰ্যসূচী পৰ্টেলত প্ৰকাশ পাইছে। বিভিএমবি পৰ্টেল আৰু মাইগভ প্লেটফৰ্মত ৮ লাখৰো অধিক নাগৰিকে বাল্যবিবাহৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়া বুলি ৰেকৰ্ড কৰিছে।

মন্ত্ৰালয়ে সমাৱেশী, প্ৰযুক্তি-সক্ষম, আৰু পাৰদৰ্শী শাসনৰ প্ৰতি নিজৰ প্ৰতিশ্ৰুতিৰ কথা উল্লেখ কৰে যাতে এই কথা সুনিশ্চিত কৰিব পৰা যায় যে মহিলা আৰু শিশুসকল দেশৰ উন্নয়নৰ যাত্ৰাৰ কেন্দ্ৰবিন্দুত থাকে।

*****************