U Myntri Sorkar Pdeng ba dei peit ia ka Tnad Electronics and Information Technology, Railways and Information & Broadcasting, u Ashwini Vaishnaw u la ban jur ïa ka jingkiew ka jingshaniah ha ka pyrthei ha ka Bharat bad ka jingmih jong ka India kum ka nongiatreilang ba lah ban shaniah ha ki jingïakren jong u ha ka World Economic Forum (WEF), Davos.

U Myntri u la ong ba ki jingïakren ha ka WEF, Davos ki pynskhem ïa ka khana jong ka jingkiew shaphrang ka Bharat, da ka jingphaikhmat kaba iaineh na ki nongïalam ka pyrthei ban ïatreilang bad ka India ha kylleng ki kam ba iadei bad ki jingdon jingem, ka teknoloji, ka jingpynpoi mar, ka jingshna tiar bad ki kam kiba dang kiew.

Ha ki jingiamir jingmut, u Teo Chee Hean, Chairman, Temasek, u la pynpaw ka jingkwah ban pyniar ia ka jingdon jong ka Temasek ha India, da kaba pynskhem biang ia ka jingangnud jong ka Singapore ban bei tyngka ha ki jingdon jingem ba iadei bad ki kam digital jong ka India bad kumjuh ruh ha ki startup jong ka deep-tech. Ki jingïakren bad ki nongïalam ha ka artificial intelligence, ki robot bad ka jingshngain ha ki kam cyber ka la pyni shuh shuh ïa ka jingkiew jong ka India kum ka nongiatreilang ba lah ban shaniah.

U Myntri u la ong ba ka jingshaniah ka pyrthei ha ka Bharat ka paw ha kylleng ki kam. Ka Maersk ka dang ïatreilang bad ka India ban pynkhlain ïa ki lad kit mar lyngba ki kad lieng, bad ki rel, bad ka dang ïatreilang ruh bad ka India halor ki tiar semiconductor. Ka Honeywell ka iatreilang bad ka India ha kaba pynthymmai ia ki lynti rel bad ka la pynpaw ka jingangnud ban pyniar ia ki kam shna tiar jong ka ha ka ri.

U Vaishnaw u la ïakynduh ruh ïa u Demis Hassabis, CEO & Co founder jong ka Google DeepMind bad ïa u Chris Lehane, Chief Global Affairs Officer, OpenAI, ha WEF, Davos. U Myntri u la iakren ia ka bynta kaba nang kiew jong ka India ha kaba pynwandur ia ka AI na ka bynta ka jingbha kylleng ka pyrthei. U la pynshlur ïa ki nongïalam ha ka kam AI ba kin ïashim bynta shitrhem ha ka AI Impact Summit, ka ban long ha New Delhi ha u bnai Rymphang, 2026.

Ha ki jingkren jong u ha Davos, u Vaishnaw u la ong ba ha ka por jong ka jingkulmar ha ka pyrthei, ha kaba ki kyndon bad ki jingiateh lok kiba rim ki dang iaid lyngba ka jingkylla, la iohi ia ka India kum ka nongiatreilang kaba lah ban shaniah - ka synshar paidbah kaba khlain kaba pyndep bad kaba wanrah ia ka jingialam lynti ha ka jingkiew shaphrang kaba kynthup lang ia baroh. U la ong ba ha kylleng ki jingiakren bad ki jingialang, ka don ka jingshaniah kaba neh ha ka India kum ka ri kaba ki nongiatreilang kylleng ka pyrthei ki lah ban iatreilang da kaba suk, ban shna bad kyntiew lang ia ki teknoloji ba thymmai.

Halor ki marpoh khyndew kiba kongsan, u Myntri u la ong ba jingkyntiew ia ki kam kalong kaba bun bynta bad ka donkam ia ka jingiashim bynta kaba iadei ha ki bun ki kyrdan, khamtam ha ka jingpynbha bad jingpynkhreh ia ki mar. U la ban jur ba ki jingiatreilang kiba don jingmut hapdeng ki ri ki long kiba donkam ban pynskhem ia ki lad ban ioh ia marpoh khyndew kiba kongsan.

U la ong ba ka India ka la iatreilang bad ka Japan, South Korea, Singapore, Australia, Europe bad America, bad kine ki jingiatreilang ki lah ban don ka bynta kaba khraw ha kaba pynkhlain ia ki marpoh khyndew kiba kongsan.

Halor ka artificial intelligence, u Vaishnaw u la batai ïa ka rukom treikam jong ka India ha ka AI stack, naduh ki jingpyndonkam bad ki model haduh ki chip, ki jingdon jingem bad ka bording. U la ong ba ka kam IT jong ka India ka la phaikhmat sha ka jingpynpoi ïa ki lad ki lynti kiba pynshong nongrim ha ka AI kiba kyntiew ïa ka jingseisoh.

Haba ïadei bad ka AI Impact Summit ka ban sa wan, u Myntri u la ong ba kane ka jingïalang kan pynleit jingmut ha ki lai tylli ki jingthmu: ban bishar bniah ïa ka jingktah jong ka AI ha kaba kyntiew ïa ka jingseisoh bad ka jingmih; pynthikna ia ka jinglah ban ioh ia ka teknoloji lyngba ka jingailad lang ia baroh; bad ban pynbiang ia ki jingiada kiba donkam ban iada ia ki jingma katba dang pyndonkam ia ki jingmyntoi jong ka AI.

Halor ki semiconductor, u Myntri u la ong ba ka jingpynmih nyngkong ka la sdang ha ki katto katne ki jaka ba la mynjur, ha kaba la khmih lynti ia ka jingpynmih ban pyniaid iew kan sdang noh shen. U la ban jur ba ka sorkar ka dang ïaid shakhmat ha ka rukom kaba phikir bad kaba don ka rukom ban tei ïa ka jinglong jingman kaba khlaiñ bad ban pynkhlain ïa ka bor jong ka India ha kane ka kam kaba kongsan. U la bynrap ba ka jingpynmih ban pyniaid iew la thmu ban sdang shen ha kawei na ki saw tylli ki karkhana semiconductor ha kaba ka jingpynmih ba nyngkong ka la dep sdang, ha kaba la khmih lynti ba ka karkhana ba nyngkong kan sdang ban pynmih ha u bnai Rymphang. U la batai ïa kane kum u mawjam ba khraw kaba la ïoh hadien hynriew phew snem jong ka jingpyrshang, kaba pynpaw ïa ka jingpynleit jingmut kaba khlaiñ jong u Myntri Rangbahduh ka ri u Narendra Modi ban tei ïa ki teknoloji ba kongsan.

U Myntri u la ong ba lyngba ki jinglong jingman jong ki kam elektrik kiba klain kiba don hapoh ka ri, ka por ka la biang ia ka India ban pynmih ia la ki jong ki mobile phone ba shna hi hapoh ka ri. Haba batai ia ka jingkiew kum kaba ai mynsiem bad pynhun shibun, u la ong ba ka India ka khmih lynti ba kan don ka jingpynmih ia ki mobile phone lajong hapoh kine ki 12 haduh 18 bnai ban wan.

U Myntri u la ong ba ka jingïakren bad ki nongïalam jong ka kam karkhana ha ka pyrthei ha Davos ka pyni ïa ka jingkyrmen kaba khlaiñ shaphang ka India. U la ong ba la jan man la ka kompeni kaba u la ïakynduh ka la pynpaw ïa ka jingshaniah ha ka jingkiew jong ka India bad ka jingangnud ban pynïar ïa ka jingdon jong ki ha ka ri, khamtam eh ha ka kam artificial intelligence, kam semiconductor bad ka jingshna ia ki tiar elektrik kiba kham bha.

U Myntri u la ong ba ka jingkiew ka ïoh ka kot jong ka India, ka jingpynkylla kaba khlaiñ bad ka jingpynleit jingmut ban tei ïa ki jingdon jingem ba iadei bad ki kam digital na ka bynta ki paidbah la ithuh ha ka pyrthei baroh kawei. U la ong ba ka pyrthei ka nang iohi ia ka India kum ka nongiatreilang kaba lah ban shaniah, kaba lah ban shna bad kyntiew lang ia ki teknoloji kiba thymmai.

***