પ્રશ્ન 1. HSNS સેસ નિયમો હેઠળ કોને નોંધણી કરાવવી ફરજિયાત છે?

જવાબ. હેલ્થ સિક્યોરિટી નેશનલ સિક્યોરિટી સેસ એક્ટ, 2025 (ત્યારબાદ 'એક્ટ' તરીકે ઓળખાશે) ની કલમ 3 મુજબ દરેક કરપાત્ર વ્યક્તિએ નોંધણી કરાવવી આવશ્યક છે. નોંધણી માટેની અરજી ફોર્મ HSNS REG-01  દ્વારા એસીઇએસ પોર્ટલ મારફત કરવામાં આવશે. જ્યાં એક કરતાં વધુ ફેક્ટરીમાં મશીનો સ્થાપિત કરવામાં આવ્યા હોય, ત્યાં દરેક ફેક્ટરી માટે અલગ નોંધણી જરૂરી રહેશે.

પ્રશ્ન 2. હું પાન મસાલાનો વર્તમાન ઉત્પાદક છું. નવા HSNS સેસ નિયમો હેઠળ નોંધણી માટે મારે કઈ તારીખ સુધીમાં અરજી કરવાની રહેશે?

જવાબ. તમારે કાયદો અને HSNS સેસ નિયમો લાગુ થયા પછી તરત જ નોંધણી માટે અરજી કરવી પડશે, એટલે કે, 1 ફેબ્રુઆરી, 2026ના રોજ. તે તારીખથી સેસ ચૂકવવાની જવાબદારી શરૂ થતી હોવાથી, તમારે વહેલી તકે પોર્ટલ પર ફોર્મ HSNS REG-01માં નોંધણી અરજી સબમિટ કરવી આવશ્યક છે. તમારી નોંધણીનું પ્રમાણપત્ર તમે જવાબદાર બનો તે તારીખથી માન્ય ગણાશે, જે હાલના ઉત્પાદકો માટે 1લી ફેબ્રુઆરી, 2026થી લાગુ થશે.

પ્રશ્ન 3. મેં નોંધણી માટે અરજી કરી, પણ અધિકારીએ છેલ્લા દસ દિવસથી કોઈ જવાબ મળ્યો નથી. શું હું ઉત્પાદન શરૂ કરી શકું?

જવાબ. હા. HSNS સેસ નિયમોના નિયમ 5(3) મુજબ, જો યોગ્ય અધિકારી સાત કાર્યકારી દિવસોમાં કાર્યવાહી કરવામાં નિષ્ફળ જાય, તો અરજી મંજૂર થઈ ગઈ માનવામાં આવે છે. ફોર્મ HSNS REG-02 માં રજિસ્ટ્રેશન પ્રમાણપત્ર પોર્ટલ પર ઉપલબ્ધ થશે.

પ્રશ્ન 4. નોંધણી પ્રમાણપત્ર મેળવ્યા વિના નોંધણી માટે અરજી કર્યા પછી શું હું મારી સેસ જવાબદારી ચૂકવી શકું છું?

જવાબ. હા, તમે ફોર્મ HSNS REG-01 સફળતાપૂર્વક સબમિટ કર્યા પછી કામચલાઉ નોંધણી નંબર મેળવ્યા પછી તમારી સેસ જવાબદારી ચૂકવી શકો છો. કાયદા અનુસાર, દરેક કરપાત્ર વ્યક્તિ પાસેથી સેસ દર મહિનાની શરૂઆતમાં, પરંતુ તે મહિનાના 7મા દિવસ સુધીમાં વસૂલ કરવાનો રહેશે.  1ફેબ્રુઆરી, 2026ના રોજ મશીનો ધરાવતા અથવા નિયંત્રિત કરનારા નવા અરજદારો માટે, નોંધણી પ્રમાણપત્ર (જે સાત કાર્યકારી દિવસોમાં જારી કરવામાં આવશે) હજુ પણ પ્રક્રિયા હેઠળ હોય તો પણ, ઉપરોક્ત કામચલાઉ નોંધણી નંબરનો ઉપયોગ કરીને પોર્ટલ પર સેસ ચુકવણી કરી શકાય છે.

પ્રશ્ન 5. એકવાર મારું રજીસ્ટ્રેશન થઈ જાય પછી, મારે મારા મશીનો અંગેનું ઘોષણાપત્ર ક્યારે દાખલ કરવાનું રહેશે?

જવાબ. તમારું રજીસ્ટ્રેશન મંજૂર થયાના સાત દિવસની અંદર તમારે પોર્ટલ પર ફોર્મ HSNS DEC-01માં ઘોષણા ફાઇલ કરવી આવશ્યક છે. આ ઘોષણામાં તમારા મશીનોના પરિમાણો (મહત્તમ રેટેડ ગતિ, ઉલ્લેખિત માલનું વજન, વગેરે) સ્પષ્ટ કરવા આવશ્યક છે જે સેસની ગણતરી માટે સંબંધિત છે.

ઉદાહરણ: ‘ABC Ltd’ ને 10 ફેબ્રુઆરી, 2026ના રોજ તેમનું નોંધણી પ્રમાણપત્ર પ્રાપ્ત થયું. તેમણે 17ફેબ્રુઆરી, 2026 સુધીમાં ફોર્મ HSNS DEC-૦1 ફાઇલ કરવાનું રહેશે.

પ્રશ્ન 6. જો હું નવું મશીન ઉમેરું તો શું થાય? શું મારે વિભાગને જાણ કરવાની જરૂર પડશે?

જવાબ. હા. સેસની ગણતરી માટે સંબંધિત પરિમાણોમાં કોઈપણ ફેરફારના પંદર દિવસની અંદર તમારે કાયદાની કલમ 9(3) અને HSNS સેસ નિયમોના નિયમ 9(2) હેઠળ નવી ઘોષણા ફાઇલ કરવી આવશ્યક છે, જેમાં નવા મશીનની સ્થાપના અથવા ઉમેરોનો સમાવેશ થાય છે.

ઉદાહરણ: 1 માર્ચ, 2026 ના રોજ, તમે એક નવું પેકિંગ મશીન ઇન્સ્ટોલ કરો છો. તમારે 16 માર્ચ, 2026 સુધીમાં આ ફેરફારને પ્રતિબિંબિત કરતા ફોર્મ HSNS DEC-01માં એક નવું ઘોષણાપત્ર ફાઇલ કરવું આવશ્યક છે.

પ્રશ્ન 7. ઘોષણા દાખલ કર્યા પછી શું હું તરત જ બીજી ઘોષણા દાખલ કરી શકું?

જવાબ. HSNS સેસ નિયમોના નિયમ 9(2) મુજબ, જ્યાં સુધી યોગ્ય અધિકારી તમારા અગાઉના ઘોષણાપત્રના સંદર્ભમાં નિયમ 11 હેઠળ આદેશ જારી ન કરે ત્યાં સુધી તમે નવું ઘોષણાપત્ર ફાઇલ કરી શકતા નથી.

પ્રશ્ન 8. વિભાગ મારા ઘોષણાની ચકાસણી કેવી રીતે કરશે?

જવાબ. HSNS સેસ નિયમો (પ્રકરણ III) ના નિયમ 10 મુજબ યોગ્ય અધિકારી 90 દિવસની અંદર તમારી ઘોષણા ચકાસશે.

પ્રશ્ન 9. જો અધિકારીને એવું જણાય કે મારી મશીનની મહત્તમ ઝડપ મેં જાહેર કરેલી ઝડપથી વધુ હોય, તો શું થશે?

જવાબ. જો સેસની ગણતરીમાં કોઈ તફાવત જણાય તો:

1. અધિકારી તમને વિસંગતતા વિશે જાણ કરશે.
2. તમને સાંભળવાની તક આપ્યા પછી, યોગ્ય અધિકારી ચકાસણીના 30 દિવસની અંદર સેસની ગણતરીની પુષ્ટિ કરતો આદેશ પસાર કરશે.
3. તમારે નિયમ 11(3) મુજબ નક્કી થયેલી સેસની રકમ આવનાર સમયગાળા માટે તેમજ પાછલા સમયગાળા માટે ચૂકવવાની રહેશે, જેમાં એવી જવાબદારી છે કે સ્થાપનાની તારીખ (પ્રારંભિક જાહેરાતો માટે) અથવા પરિમાણોમાં ફેરફારની તારીખ (નવી જાહેરાતો માટે)થી વાસ્તવિક ચુકવણીની તારીખ સુધીના સમયગાળા માટે વ્યાજ સાથે સેસની બાકી રકમ અને સાથે જ આવનાર સમયગાળા માટે નક્કી થયેલી સેસની રકમ પણ ચૂકવવાની રહેશે.

ઉદાહરણ: 1 ફેબ્રુઆરીના રોજ, એક ઉત્પાદક 300 પાઉચ/મિનિટની ઝડપે મશીન સ્થાપિત કરે છે અને તેની વિગતો વિભાગને જાહેર કરે છે. 1 એપ્રિલે, યોગ્ય અધિકારીએ ચકાસણી કર્યા બાદ એ તારણ કાઢ્યું કે મશીનની મહત્તમ ક્ષમતા 700 પાઉચ પ્રતિ મિનિટ છે.  યોગ્ય અધિકારીએ 30 એપ્રિલ સુધીમાં સુનાવણીની વાજબી તક આપ્યા પછી સેસની ગણતરીની વિગતો આપતો આદેશ જારી કરવો પડશે. નોંધાયેલ વ્યક્તિએ ફેબ્રુઆરી, માર્ચ અને એપ્રિલ મહિનાઓ માટેના બાકી રહેલા સેસની રકમ વ્યાજ સાથે ચૂકવવી જોઈએ, કારણ કે જવાબદારી મશીન સ્થાપિત થયાની તારીખ (1 ફેબ્રુઆરી)થી લાગુ થાય છે અને ત્યારબાદના સમયગાળા માટે આદેશ અનુસાર સેસ ચૂકવવો જોઈએ.

પ્રશ્ન 10. જો અધિકારી મારા નિવેદન સાથે સંમત થાય, તો શું મને પુષ્ટિ મળશે?

જવાબ. હા. જો કોઈ વિસંગતતા ન મળે, તો યોગ્ય અધિકારી ચકાસણીની તારીખથી 15 દિવસની અંદર તમારી ઘોષણાની પુષ્ટિ કરતો આદેશ પસાર કરશે.

પ્રશ્ન 11. HSNS સેસની ગણતરી કેવી રીતે કરવામાં આવે છે? શું તે વાસ્તવિક ઉત્પાદન પર આધારિત છે?

જવાબ. ના. કાયદાની અનુસૂચિ II ના કોષ્ટક 1 મુજબ, સ્થાપિત પેકિંગ મશીનોની સંખ્યા અને તેમની મહત્તમ પેકિંગ ગતિના આધારે તેની ગણતરી અને ચુકવણી માસિક ધોરણે કરવામાં આવે છે. જો સંપૂર્ણ મેન્યુઅલ પ્રક્રિયા એકમ હોય, તો ચૂકવવાપાત્ર સેસ કાયદાની અનુસૂચિ II ના કોષ્ટક 2 મુજબ છે.

પ્રશ્ન 12. હું મહિનાની વચ્ચે એક નવું મશીન ઇન્સ્ટોલ કરી રહ્યો છું. શું મારે આખા મહિના માટે સેસ ભરવો પડશે?

જવાબ. હા.જો તમે નોંધાયેલા વ્યક્તિ છો અને તમે મહિનાની વચ્ચે એક નવું મશીન ઇનસ્ટોલ કરો છો, તો તે નવા મશીન માટે ચૂકવવાપાત્ર સેસ આવા ઉમેરા અથવા ઇન્સ્ટોલેશનના પાંચ દિવસની અંદર તે આખા મહિના માટે સંપૂર્ણ ચૂકવણી કરવી જરૂરી છે.

ઉદાહરણ: 'મેસર્સ એબીસી લિમિટેડ' (હાલની નોંધાયેલ કંપની) 4 મશીનો ચલાવે છે. 20 ઓગસ્ટ, 2026ના રોજ, તેઓ ₹ 1,01,00,000ના માસિક સેસ જવાબદારી સાથે 5મું મશીન ઇન્સ્ટોલ કરે છે. તેમણે 25 ઓગસ્ટ, 2026 સુધીમાં ₹ 1,01,00,000નો માસિક સેસ ચૂકવવો પડશે. ચુકવણીમાં કોઈપણ વિલંબના કિસ્સામાં, 26 ઓગસ્ટ, 2026થી વાસ્તવિક ચુકવણીની તારીખ સુધી વ્યાજ ચૂકવવાપાત્ર રહેશે.

પ્રશ્ન 13. ચુકવણી અને રિટર્ન ફાઇલ કરવાની નિયત તારીખો શું છે?

જવાબ. તમારે દર મહિનાની 7મી તારીખ સુધીમાં માસિક સેસ ઇલેક્ટ્રોનિક રીતે ચૂકવવો પડશે. તમારે આગામી મહિનાની 20મી તારીખ સુધીમાં ફોર્મ HSNS RET-01 માં માસિક રિટર્ન ફાઇલ કરવું આવશ્યક છે.

પ્રશ્ન 14. જો હું મારું રિટર્ન મોડું ફાઇલ કરું તો શું થશે?

જવાબ. જો તમે નિયત તારીખ સુધીમાં રિટર્ન રજૂ કરવામાં નિષ્ફળ જાઓ છો, તો યોગ્ય અધિકારી તમને નોટિસ જારી કરશે જેમાં તમને ઉપરોક્ત નોટિસ મળ્યાના પંદર દિવસની અંદર રિટર્ન રજૂ કરવાનું કહેવામાં આવશે. વધુમાં, કાયદાની કલમ 18(1)(c) મુજબ, નિયત તારીખે રિટર્ન રજૂ કરવામાં નિષ્ફળતા પર ઓછામાં ઓછા ₹10,000નો દંડ થશે.

પ્રશ્ન 15. જો હું મારા રિટર્નમાં ભૂલો કરું અથવા ખોટી માહિતી આપું તો શું થશે?

જવાબ. તમે જે કેલેન્ડર મહિના દરમિયાન મૂળ રિટર્ન ફાઇલ કર્યું હતું તે મહિનાના અંત પહેલા તમારા રિટર્નમાં કોઈપણ ભૂલ અથવા ખોટી વિગતો સુધારી શકો છો. પરંતુ જો આવી સુધારણાથી મૂળ જાહેર કરેલી સેસની જવાબદારી કરતાં વધારે જવાબદારી આવે, તો તમારે વ્યાજ સાથે તફાવતની રકમ ભરવી પડશે.

પ્રશ્ન 16. HSNS સેસ નિયમો હેઠળ "એબેટમેન્ટ" શું છે?

જવાબ. નિર્ધારિત વ્યક્તિ માટે, જો કોઈ મશીન અથવા મેન્યુઅલ પ્રોસેસ યુનિટ સતત પંદર દિવસ કે તેથી વધુ સમયગાળા માટે નિષ્ક્રિય રહે તો સેસની જવાબદારીમાં ઘટાડો એ સમાયોજનનો એક પ્રકાર છે સેસની ગણતરી દર મહિને, પ્રતિ મશીનના આધારે થતી હોવાથી, આ ઘટાડો એ સુનિશ્ચિત કરે છે કે મશીન સીલ કરેલું હોય અને ઉપયોગમાં ન હોય તે સમયગાળા માટે અગાઉ ચૂકવેલ સેસનું સમાયોજન કરવામાં આવે.

પ્રશ્ન 17. ઘટાડાનો દાવો કરવા માટે ઓછામાં ઓછો કેટલો સમય બંધ રાખવો જરૂરી છે?

જવાબ. જો મશીન અથવા મેન્યુઅલ યુનિટ સતત પંદર દિવસ કે તેથી વધુ સમય માટે કાર્યરત ન હોય તો જ તમે એબેટમેન્ટનો દાવો કરી શકો છો. જો કોઈ મશીન 10 દિવસ માટે સીલ કરવામાં આવે, પછી બે દિવસ માટે ડીસીલ કરવામાં આવે અને ફરીથી બીજા 10 દિવસ માટે સીલ કરવામાં આવે, તો તમે એબેટમેન્ટનો દાવો કરી શકતા નથી કારણ કે સતત સમયગાળો 15 દિવસથી ઓછો છે.

પ્રશ્ન 18. શું હું મશીન બંધ કરીને પછીથી એબેટમેન્ટનો દાવો કરી શકું?

જવાબ. ના. તમારે બંધ થવાના ઓછામાં ઓછા 3 કાર્યકારી દિવસ પહેલા યોગ્ય અધિકારીને જાણ કરવી આવશ્યક છે. યોગ્ય અધિકારી તમારી ફેક્ટરીની મુલાકાત લેશે અને સૂચના મળ્યાના ત્રણ દિવસની અંદર મશીનને સત્તાવાર રીતે સીલ કરશે જેથી તેને ચલાવી શકાય નહીં.

 
તમારે ખાતરી કરવી જોઈએ કે મશીન સીલ કરવામાં આવ્યું હોય તે સમયગાળા દરમિયાન તે મશીન પર કોઈ ઉત્પાદન ન થાય.

પ્રશ્ન 19. જો મારું મશીન કામ ન કરતું હોય અથવા માંગ ન હોય તો શું હું સેસ ચૂકવવાનું બંધ કરી શકું?

જવાબ. જો મશીન સતત 15 દિવસ કે તેથી વધુ સમય માટે કાર્યરત ન હોય તો જ તમે ઘટાડા (એડજસ્ટમેન્ટ) નો દાવો કરી શકો છો. HSNS સેસ નિયમોના પ્રકરણ V હેઠળ ઘટાડાનો દાવો કરવાની પ્રક્રિયાનું પાલન કરવું જોઈએ.

પ્રશ્ન 20. ઘટાડાની રકમની ગણતરી કેવી રીતે કરવામાં આવે છે?

જવાબ. નીચે આપેલા સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને ઘટાડાની ગણતરી પ્રો-રેટા આધારે કરવામાં આવે છે:

A=CN×D 

ક્યાં

A: ઘટાડાની રકમ

C: તે મશીન માટે કુલ માસિક સેસ જવાબદારી

N: તે મહિનામાં કુલ દિવસોની સંખ્યા (દા.ત., 28, 29, 30 અથવા 31)

D: તે મહિનામાં મશીન કેટલા સતત દિવસો માટે બંધ રહ્યું.
 

ઉદાહરણ 1: ‘ABC લિમિટેડ’ એ હાઇ-સ્પીડ પાઉચ પેકિંગ મશીન (700 પીપીએમ) ઇન્સ્ટોલ કર્યું છે. તેમની માસિક જવાબદારી (C) ₹ 2,02,00,000 છે. આ મશીન 1 સપ્ટેમ્બરથી 19 સપ્ટેમ્બર (19 દિવસ) સુધી સીલબંધ છે. તેને 20 સપ્ટેમ્બરના રોજ ડી-સીલ કરવામાં આવશે. શટડાઉન (19 દિવસ) 15 દિવસથી વધુ હોવાથી, તેઓ ઘટાડા માટે પાત્ર છે, જેની ગણતરી નીચે મુજબ કરવામાં આવશે:

• મહિનામાં કુલ દિવસોની સંખ્યા (N): 30
• મહિનામાં મશીન સતત બંધ રહેલા દિવસોની કુલ સંખ્યા (D): 19
• ઘટાડાની રકમ (A):

A=2,02,00,00030×19=₹ 1,27,93,333



 

• તેઓ 20 ઓક્ટોબરના રોજ અથવા તે પહેલાં યોગ્ય અધિકારીને અરજી કરીને ₹ 1.28 કરોડના કપાતનો દાવો કરી શકે છે. ધારો કે, તેઓ 25 સપ્ટેમ્બરના રોજ દાવો દાખલ કરે છે, અને 7 ઓક્ટોબરના રોજ ઘટાડાનો આદેશ પસાર થાય છે, તો તેઓ નવેમ્બર માટે તેમની જવાબદારી સામે આ રકમને સમાયોજિત કરી શકે છે.

ઉદાહરણ 2: ‘ABC લિમિટેડ’ એ હાઇ-સ્પીડ પાઉચ પેકિંગ મશીન (700 ppm) ઇન્સ્ટોલ કર્યું છે. તેમની માસિક જવાબદારી (C) ₹ 2,02,00,000 છે. મશીન 20 જુલાઈના રોજ સીલ કરવામાં આવશે અને 8 ઓગસ્ટના રોજ ડી-સીલ કરવામાં આવશે. શટડાઉન (21 દિવસ) 15 દિવસથી વધુ હોવાથી, તેઓ ઘટાડા માટે પાત્ર છે જેની ગણતરી નીચે મુજબ દરેક મહિના માટે અલગથી કરવામાં આવશે:

• જુલાઈ માટે:
  • N: 31 દિવસ
  • D: 12 દિવસ (20-31 જુલાઈ)
  • ઘટાડો (A1):

A1=2,02,00,00031×12=₹ 78,19,355
 
ઓગસ્ટ માટે:

• • N: 31 દિવસ
  • D: 9 દિવસ (1-9 ઓગસ્ટ)
  • ઘટાડો (A2):

A2=2,02,00,00031×9=₹ 58,64,516 

• તેઓ 20 સપ્ટેમ્બરના રોજ અથવા તે પહેલાં યોગ્ય અધિકારીને અરજી કરીને ₹ 1,36,83,871 (A1 + A2) ની કપાત રકમનો દાવો કરી શકે છે. ધારો કે, તેઓ 25 ઓગસ્ટના રોજ દાવો દાખલ કરે છે, અને 5 સપ્ટેમ્બરના રોજ ઘટાડાનો આદેશ પસાર થાય છે, તો તેઓ ઓક્ટોબર મહિનાની તેમની જવાબદારી સામે આ રકમને સમાયોજિત કરી શકે છે.

પ્રશ્ન 21. મને આ પૈસા ક્યારે પાછા મળશે?

જવાબ. તે રોકડ રિફંડ નથી. જે સમયગાળા માટે ઘટાડાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે તે સમયગાળા પછીના મહિનાના 20મા દિવસે અથવા તે પહેલાં તમે દાવો સબમિટ કરો છો. યોગ્ય અધિકારી દાવો મળ્યાના 15 દિવસની અંદર આદેશ જારી કરશે. ઘટાડેલી રકમ જે મહિના માટે ઉપરોક્ત આદેશ જારી કરવામાં આવ્યો હોય તે મહિનાના તમારા સેસ જવાબદારી સામે સમાયોજિત કરવાની રહેશે.

પ્રશ્ન 22. સીલબંધ મશીનને કેવી રીતે ફરી શરૂ કરવું?

જવાબ. તમારે ફરીથી કામગીરી શરૂ કરવાનો ઇરાદો રાખતા પહેલા ઓછામાં ઓછા 3 કાર્યકારી દિવસ પહેલાં યોગ્ય અધિકારીને જાણ કરવી આવશ્યક છે. અધિકારી તમારી જગ્યાએ આવી મશીનનું સીલ ખોલશે.

પ્રશ્ન 23.  શું મારી ફેક્ટરી માટે કોઈ ફરજિયાત દેખરેખની આવશ્યકતાઓ છે?

જવાબ.હા. તમારે બધા પેકિંગ મશીનો અને મેન્યુઅલ પ્રક્રિયા એકમોને આવરી લેતી CCTV સિસ્ટમ ઇન્સ્ટોલ કરવી આવશ્યક છે. The footage must be preserved for 24 months and provided to officers within 48 hours upon request.

પ્રશ્ન 24. શું હું મારી ફેક્ટરીમાંથી જૂનું મશીન કાઢી શકું?

હા. તમારે યોગ્ય અધિકારીને 3 કામકાજના દિવસો પહેલાં જાણ કરવી પડશે. અધિકારી અનઇન્સ્ટોલેશન અને દૂર કરવાની પ્રક્રિયાનું નિરીક્ષણ કરશે. જો દૂર કરવું શક્ય ન હોય તો તેને સીલ કરી દેવામાં આવશે.

પ્રશ્ન 25. મારા મશીનની મહત્તમ રેટિંગ ઝડપ 700 પાઉચ પ્રતિ મિનિટ છે, પરંતુ હું તેને માત્ર 300 પાઉચ પ્રતિ મિનિટ પર ચલાવું છું. મને કયો શેડ્યૂલ II સ્લેબ લાગુ પડશે?

તમારે મહત્તમ રેટ કરેલી ઝડપના આધારે સેસની રકમ ચૂકવવાની રહેશે, વાસ્તવિક કાર્યરત ઝડપ નહીં. નિયમ 12 મુજબ, મશીનની મહત્તમ રેટ કરેલી ઝડપ એટલે મશીન દ્વારા કોઈપણ વજનના માલના ઉત્પાદન માટે વપરાતી ઝડપને ધ્યાનમાં લીધા વગર, મશીન દ્વારા મેળવી શકાય તેવી સૌથી વધુ ઝડપ ગણવામાં આવશે.

પ્રશ્ન 26. જો હું એક મહિનામાં નિર્ધારિત માલનું ઉત્પાદન ન કરું, અને મશીન સીલ કરેલું ન હોય, તો શું મારે સેસ ભરવો પડશે?

હા.

પ્રશ્ન 27. મારું મશીન 1 સપ્ટેમ્બરથી 15 સપ્ટેમ્બર સુધી સીલ કરવામાં આવ્યું હતું. 15 સપ્ટેમ્બરની સાંજમાં તેને અનસીલ કરવામાં આવ્યું. શું હું માફી મેળવવા હકદાર છું?

ના.

કારણ કે મશીન માત્ર 14 દિવસ સુધી સતત બિન-સંચાલનશીલ રહ્યું હતું, તેથી તમે એબેટમેન્ટનો દાવો કરવા પાત્ર નથી.

પ્રશ્ન 28. મારી પાસે 5 મશીનો છે. 4 મશીનો 20 દિવસ માટે સીલ કરવામાં આવ્યા હતા, પરંતુ 1 ચાલુ રહ્યું હતું. શું હું 4 મશીનો માટે રાહતનો દાવો કરી શકું છું?

હા. આ ઘટાડો મશીનદીઠ દાવો કરવાનો છે.

પ્રશ્ન 29. હું એક જૂનું મશીન ભંગાર કરવા માંગુ છું. શું હું તેને ખાલી તોડી શકું?

ના. તમારે નિયમ 34 મુજબની પ્રક્રિયાનું પાલન કરવું જરૂરી છે, જેમાં મશીન દૂર કરવાની ઇચ્છિત તારીખના ઓછામાં ઓછા ત્રણ કામકાજના દિવસો અગાઉ યોગ્ય અધિકારીને જાણ કરવી આવશ્યક છે. યોગ્ય અધિકારી ત્યારબાદ ફેક્ટરીમાંથી મશીન દૂર કરવાની દેખરેખ રાખશે. જો મશીનને દૂર કરવું શક્ય ન હોય, તો અધિકારી તેને એ રીતે સીલ કરી દેશે કે તે ચલાવી શકાઈ નહિ.

પ્રશ્ન 30. જો મારી ફેક્ટરીમાં મશીનો તેમજ હાથે કરવામાં આવતી પ્રક્રિયાઓનો ઉપયોગ થતો હોય, તો સેસની ગણતરી કેવી રીતે થાય છે?

આ કાયદા હેઠળ, સેસની ગણતરી ઉત્પાદન વ્યવસ્થાના ચોક્કસ પ્રકાર પર આધારિત કરવામાં આવે છે. ઉત્પાદન પ્રક્રિયાના કોઈ પણ તબક્કામાં મશીન વપરાયેલ હોય, તો સેસની ગણતરી કાયદાની અનુસૂચિ II ના કોષ્ટક 1માં દર્શાવેલ મશીન આધારિત દરો પ્રમાણે કરવામાં આવશે. જો ફેક્ટરીમાં ઉત્પાદન અથવા ઉત્પાદનના કોઈ પણ ભાગમાં મદદરૂપ અથવા તેને પૂર્ણ કરવા માટે સક્ષમ કોઈ મશીન સ્થાપિત ન હોય, તો જ કોઈ પ્રક્રિયાને “સંપૂર્ણપણે મેન્યુઅલ” ગણવામાં આવશે. ચૂકવવાપાત્ર સેસની રકમ કાયદાની અનુસૂચિ II ના કોષ્ટક 2 અનુસાર હોવી જોઈએ (મહિને દીઠ 11 લાખ રૂપિયા).

પ્રશ્ન 31. હું માર્ચ 2026માં (નિયમો જાહેર થયા પછી) પાન મસાલાના ઉત્પાદન એકમની શરૂઆત કરવાનું આયોજન કરી રહ્યો છું. જો હું મહિનાની 10મી તારીખે મશીનરી સ્થાપિત કરું અને ઉત્પાદન શરૂ કરું, તો શું મારે આખા મહિના માટે સેસ ભરવો પડશે?

ના. HSNS નિયમોના નિયમ 12ના ઉપવાક્ય અનુસાર, જો કોઈ નવી નોંધણી કરાયેલ વ્યક્તિ કોઈ મહિના દરમિયાન મશીનો સ્થાપિત કરે, તો તે ચોક્કસ મહિના માટે ચૂકવવાપાત્ર સેસની ગણતરી પ્રમાણસર રીતે કરવામાં આવશે. તમે મશીન ઇન્સ્ટોલ કરવાની તારીખ અથવા મેન્યુઅલ પ્રોસેસ યુનિટની શરૂઆતની તારીખથી, જે લાગુ પડે તે મુજબ, તે મહિનાના બાકી રહેલા દિવસો માટે જ સેસ ચૂકવશો. વધુમાં, તમારે આ પ્રમાણસર સેસની રકમ આવા ઇન્સ્ટોલેશન અથવા શરૂઆતની તારીખથી પાંચ દિવસની અંદર ચૂકવવી જરૂરી છે.

ઉદાહરણ. જો તમે નવી યુનિટ શરૂ કરો અને 16 સપ્ટેમ્બરના રોજ મશીનો સ્થાપિત કરો, તો 16 સપ્ટેમ્બરથી 30 સપ્ટેમ્બર સુધીના 15 દિવસના સેસની બાકી રકમ 21 સપ્ટેમ્બર સુધીમાં પ્રમાણસર રીતે ચૂકવશો.

પ્રશ્ન 32. યંત્રોની ચકાસણી કેટલી વાર કરવામાં આવશે?

ફોર્મ HSNS DEC-01 માં પ્રારંભિક ઘોષણા ફાઇલ કર્યાના 90 દિવસની અંદર યોગ્ય અધિકારી દ્વારા ફેક્ટરી અને મશીનોની ભૌતિક ચકાસણી કરવામાં આવશે. સેસ (મશીનનો ઉમેરો અથવા ઇન્સ્ટોલેશન, મશીનની મહત્તમ રેટેડ ગતિ અથવા ઉલ્લેખિત માલનું વજન) ની ગણતરી માટે કોઈપણ પરિમાણમાં ફેરફારના કિસ્સામાં, આવા ફેરફારના 15 દિવસની અંદર એક નવું ઘોષણાપત્ર રજૂ કરવું જરૂરી છે. નવી ઘોષણાપત્રો પણ ફાઇલ કર્યાના 90 દિવસની અંદર ચકાસવામાં આવશે.

નોટિફિકેશન એક્સેસ કરવા માટે અહીં ક્લિક કરો

SM/BS/GP/JD