1. ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਭਾਰਤ:

ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਹਿੱਸੇ ਹਨ:

(a) ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਆਰੋਗਯ ਮੰਦਿਰ

ਪਹਿਲਾ ਹਿੱਸਾ 1,50,000 ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਕੇਂਦਰਾਂ (ਏਬੀ-ਐੱਚਡਲਬਯੂਸੀ) ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ।  ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਹੁਣ ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਆਰੋਗਯ ਮੰਦਿਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਨੂੰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ਹਿਰੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਦੋਵੇਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਪ ਸਿਹਤ ਕੇਂਦਰਾਂ (ਐੱਸਐੱਚਸੀ) ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿਹਤ ਕੇਂਦਰਾਂ (ਪੀਐੱਚਸੀ) ਨੂੰ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ । ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਜਨਨ ਅਤੇ ਬਾਲ ਸਿਹਤ (ਆਰਸੀਐੱਚ) ਅਤੇ ਸੰਚਾਰੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦੇਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਗੈਰ-ਸੰਚਾਰੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਾਈਪਰਟੈਨਸ਼ਨ, ਸ਼ੂਗਰ ਅਤੇ ਮੂੰਹ, ਛਾਤੀ ਅਤੇ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਦੇ ਤਿੰਨ ਆਮ ਕੈਂਸਰ) ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ, ਈਐੱਨਟੀ, ਨੇਤਰ ਵਿਗਿਆਨ, ਮੂੰਹ ਦੀ ਸਿਹਤ, ਜੇਰੀਆਟ੍ਰਿਕ ਅਤੇ ਪੈਲੀਏਟਿਵ ਕੇਅਰ ਅਤੇ ਟਰਾਮਾ ਕੇਅਰ ਲਈ ਮੁੱਢਲੀਆਂ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਸਿਹਤ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਯੋਗਾ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।

ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਆਰੋਗਯ ਮੰਦਿਰ - ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਭਾਰਤ ਰਾਹੀਂ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਹੈਲਥ ਕੇਅਰ (ਸੀਪੀਐੱਚਸੀ) ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ, ਸੈਕੰਡਰੀ ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਦੇਖਭਾਲ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਅਪਣਾ ਕੇ ਸਿਹਤ  (ਰੋਕਥਾਮ, ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਕ, ਉਪਚਾਰਾਤਮਕ, ਪੁਨਰਵਾਸ ਅਤੇ ਦਰਦ ਨਿਵਾਰਕ ਦੇਖਭਾਲ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨਾ) ਨੂੰ ਸੰਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਹੈਲਥਕੇਅਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਨਤੀਜਿਆਂ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਦੀਆਂ 80-90% ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਹੈਲਥ ਕੇਅਰ ਟੀਮ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੈਚਮੈਂਟ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਆਊਟਰੀਚ ਅਤੇ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਅਤੇ ਸਹੀ ਨਿਦਾਨ ਲਈ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਰੈਫਰਲ ਲਈ ਸੰਚਾਰੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਸੰਚਾਰੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਟੀਮ ਇਹ ਵੀ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਫਾਲੋ-ਅਪ ਦੇਖਭਾਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਜ਼ਰੂਰੀ ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਡਾਇਗਨੌਸਟਿਕਸ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੇਂਦਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਅਤੇ ਲਚਕੀਲੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਹੈਲਥਕੇਅਰ ਸਿਸਟਮ ਬਣਾਉਣ ਵੱਲ ਇੱਕ ਕਦਮ ਹੈ ਜੋ ਆਬਾਦੀ ਦੀਆਂ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਆਰੋਗਯ ਮੰਦਿਰ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਸਪੁਰਦਗੀ :  

• 30.11.2025 ਤੱਕ, 1,81,873 ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਆਰੋਗਯ ਮੰਦਿਰ (ਏਏਐੱਮ) ਚਾਲੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 12 ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਟੈਲੀਕੰਸਲਟੇਸ਼ਨ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦਾ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਪੈਕੇਜ ਉਪਲਬਧ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 494.71 ਕਰੋੜ ਲੋਕ ਅਤੇ 41.93 ਕਰੋੜ ਟੈਲੀਕੰਸਲਟੇਸ਼ਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

• ਹੁਣ ਤੱਕ, ਹਾਈਪਰਟੈਨਸ਼ਨ ਲਈ 39.50 ਕਰੋੜ ਅਤੇ ਸ਼ੂਗਰ ਲਈ 36.70 ਕਰੋੜ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗਾਂ  ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੂੰਹ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਲਈ 32.40 ਕਰੋੜ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗਾਂ, ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਲਈ 15.23 ਕਰੋੜ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਛਾਤੀ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਲਈ 8.37 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।

• ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 30 ਨਵੰਬਰ, 2025 ਤੱਕ, ਸੰਚਾਲਿਤ ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਆਰੋਗਯ ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ 6.54 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਯੋਗ/ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਸੈਸ਼ਨ ਕਰਵਾਏ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

 (b) ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਭਾਰਤ ਪੀਐੱਮ- ਜਨ ਆਰੋਗਯ ਯੋਜਨਾ

• ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਥੰਮ੍ਹ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ - ਜਨ ਆਰੋਗਯ ਯੋਜਨਾ (ਏਬੀ ਪੀਐੱਮ-ਜੇਏਵਾਈ) ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫੰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਿਹਤ ਬੀਮਾ ਯੋਜਨਾ ਹੈ ਜੋ ਸੈਕੰਡਰੀ ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਦਰਜੇ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਵਾਲੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀ ਪਰਿਵਾਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ 5 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਾ ਸਿਹਤ ਕਵਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।

• ਇਸ ਵੇਲੇ, 12 ਕਰੋੜ ਪਰਿਵਾਰ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ। ਏਬੀ ਪੀਐੱਮ-ਜੇਏਵਾਈ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਜਾਂ/ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਾਜ/ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਯੋਜਨਾ ਲਈ ਆਪਣੀ ਲਾਗਤ 'ਤੇ ਲਾਭਪਾਤਰੀ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਦਾ ਹੋਰ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।

• ਫਰਵਰੀ 2024 ਤੋਂ ਲਗਭਗ 37 ਲੱਖ ਆਸ਼ਾ ਵਰਕਰਾਂ, ਏਡਬਲਿਊਡਬਲਯੂ, ਅਤੇ ਏਡਬਲਿਊਐਚ ਨੂੰ ਏਬੀ ਪੀਐੱਮ-ਜੇਏਵਾਈ ਯੋਜਨਾ ਅਧੀਨ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

• 1 ਦਸੰਬਰ 2025 ਤੱਕ, ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਲਗਭਗ 42.48 ਕਰੋੜ ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਕਾਰਡ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ।

• 1 ਦਸੰਬਰ 2025 ਤੱਕ, ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਕੁੱਲ 10.98 ਕਰੋੜ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਣ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ 1.60 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਮੰਜੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।

• 1 ਦਸੰਬਰ, 2025 ਤੱਕ, ਏਬੀ ਪੀਐੱਮ-ਜੇਏਵਾਈ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਲਾਭਪਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁੱਲ 32,574 ਹਸਪਤਾਲ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 15,532 ਨਿੱਜੀ ਹਸਪਤਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਯੋਜਨਾ ਅਧੀਨ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹਨ।

• ਏਬੀ ਪੀਐੱਮ-ਜੇਏਵਾਈ ਨੇ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਸਮਾਨਤਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਬਣਾਏ ਗਏ ਕੁੱਲ ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 49% ਔਰਤਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਅਧਿਕਾਰਤ ਹਸਪਤਾਲ ਦਾਖਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 48% ਔਰਤਾਂ ਹਨ।

• 29 ਅਕਤੂਬਰ 2024 ਨੂੰ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ "ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਵਯ ਵੰਦਨਾ ਕਾਰਡ" ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ। ਜਿਸ ਦੇ ਤਹਿਤ 70 ਸਾਲ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੀਨੀਅਰ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਏਬੀ ਪੀਐੱਮ-ਜੇਏਵਾਈ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲਾਭ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੈ ਕਿ ਏਬੀ ਪੀਐੱਮ-ਜੇਏਵਾਈ ਦੇ ਇਸ ਵਿਸਥਾਰ ਦੁਆਰਾ ਲਗਭਗ 4.5 ਕਰੋੜ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਜੋ ਲਗਭਗ 6 ਕਰੋੜ ਵਿਅਕਤੀ ਹਨ। ਹੁਣ ਤੱਕ 94,19,515 ਲੋਕ ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਵਯ ਵੰਦਨਾ ਕਾਰਡ ਲਈ ਨਾਮ ਦਰਜ ਕਰਵਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

• ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਹਤ ਅਥਾਰਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਐਂਡਰਾਇਡ ਅਧਾਰਿਤ 'ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਐਪ' ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਲਾਭਪਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਸਵੈ-ਤਸਦੀਕ ਕਰਨ ਦੀ ਸੁਵਿਧਾ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਐਪ ਨੂੰ ਨਵੀਨਤਮ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਕਾਰਡ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਨ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਢੰਗ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫੇਸ-ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਨ, ਓਟੀਪੀ, ਆਈਆਰਆਈਐੱਸ ਅਤੇ ਫਿੰਗਰਪ੍ਰਿੰਟ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਕਾਰਡ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੋਬਾਈਲ ਡਿਵਾਈਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

• ਰਾਜਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2025 ਵਿੱਚ ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਭਾਰਤ ਪੀਐੱਮ-ਜੇਏਵਾਈ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਓਡੀਸ਼ਾ ਤੱਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

(c) ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਭਾਰਤ ਸਿਹਤ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਮਿਸ਼ਨ (ਪੀਐੱਮ-ਏਬੀਐੱਚਆਈਐੱਮ):

ਤੀਜਾ ਥੰਮ੍ਹ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਭਾਰਤ ਸਿਹਤ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਮਿਸ਼ਨ, ਪੀਐੱਮ-ਏਬੀਐੱਚਆਈਐੱਮ) ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਖਰਚਾ ਲਗਭਗ 64,180 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੁਆਰਾ 25 ਅਕਤੂਬਰ, 2021 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਵਿੱਤੀ ਵਰ੍ਹੇ 2021-22 ਤੋਂ ਵਿੱਤੀ ਵਰ੍ਹੇ 2025-26 ਤੱਕ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੌਰਾਨ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪੈਨ-ਇੰਡੀਆ ਯੋਜਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਉਪਾਅ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ, ਸੈਕੰਡਰੀ ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੱਧਰਾਂ 'ਤੇ ਦੇਖਭਾਲ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਮਹਾਮਾਰੀਆਂ/ਆਫ਼ਤਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹਨ।

ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਭਾਰਤ ਸਿਹਤ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਟੀਚਾ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਲਾਕ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਖੇਤਰੀ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਨੈੱਟਵਰਕ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਬਿੰਦੂਆਂ 'ਤੇ ਸਿਹਤ ਇਕਾਈਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਆਈਟੀ-ਯੋਗ ਰੋਗ ਨਿਗਰਾਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਕੋਪ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ, ਜਾਂਚ ਕਰਨ, ਰੋਕਥਾਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਢੁੱਕਵੇਂ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨਾ ਹੈ।

ਕੋਵਿਡ-19 ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਕ੍ਰਾਮਕ ਰੋਗਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਇਓਮੈਡੀਕਲ ਖੋਜ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ’ਤੇ ਖੋਜ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦੇਣ ਲਈ ਨਿਵੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਕੋਵਿਡ-19 ਵਰਗੀਆਂ ਮਹਾਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਲਈ ਅਲਪਕਾਲੀ ਅਤੇ ਮੀਡੀਅਮ-ਟਰਮ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲ ਸਕੇ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਕ੍ਰਾਮਕ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਕੋਪ ਨੂੰ ਰੋਕਣ, ਪਹਿਚਾਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦੇਣ ਲਈ ਵਨ ਹੈਲਥ ਅਪ੍ਰੋਚ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਮੁੱਖ ਸਮਰਥਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨਾ ਵੀ ਇਸਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ।

ਇਸ ਮਿਸ਼ਨ ਅਧੀਨ ਬਜਟ ਵੰਡ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਹਤ ਮਿਸ਼ਨ (ਐੱਨਐੱਚਐੱਮ) ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੈ।

ਸਕੀਮ ਦੇ ਸੀਐੱਸਐੱਸ ਕੰਪੋਨੈਂਟਸ ਤਹਿਤ ਹੇਠਾਂ ਲਿਖੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ:

ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ 2021-22 ਤੋਂ 2025-26 ਦੇ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਆਰੋਗਯ ਮੰਦਿਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 17,788 ਇਮਾਰਤ ਰਹਿਤ ਉਪ-ਕੇਂਦਰਾਂ ਅਤੇ ਝੁੱਗੀ-ਝੌਂਪੜੀ ਅਤੇ ਝੁੱਗੀ-ਝੌਂਪੜੀ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰਾਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ 11,024 ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬਲਾਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ 3382 ਬਲਾਕ ਪਬਲਿਕ ਹੈਲਥ ਯੂਨਿਟ (ਬੀਪੀਐੱਚਯੂ), ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 730 ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਪਬਲਿਕ ਹੈਲਥ ਲੈਬਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਜਿੱਥੇ ਹਰੇਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਲੈਬ ਹੋਵੇਗੀ। 5 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ 50 ਤੋਂ 100 ਬਿਸਤਰਿਆਂ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਟੀਕਲ ਕੇਅਰ ਹਸਪਤਾਲ ਬਲਾਕ ਹੋਣਗੇ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੈਫਰਲ ਲਿੰਕ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਹੋਵੇਗੀ।

ਕੇਂਦਰ ਸਪਾਂਸਰ ਯੋਜਨਾ (ਸੀਐੱਸਐੱਸ) ਕੰਪੋਨੈਂਟ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ:  ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ (15ਵੇਂ ਵਿੱਤ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ), ਯੋਜਨਾ ਅਵਧੀ (2021-2026) ਦੌਰਾਨ ਰਾਜਾਂ/ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕੁੱਲ ਵਿੱਤੀ ਅਲਾਟਮੈਂਟ 34,932.27 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਹੈ। ਪੀਐੱਮ-ਏਬੀਐੱਚਆਈਐੱਮ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਸਪਾਂਸਰ ਯੋਜਨਾ (ਸੀਐੱਸਐੱਸ) ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਅਧੀਨ ਸੂਬਿਆਂ/ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਤੱਕ 9519 ਉਪ-ਸਿਹਤ ਕੇਂਦਰਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 5456 ਸ਼ਹਿਰੀ, 2151 ਬਲਾਕ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਇਕਾਈਆਂ, ਜਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰ 'ਤੇ 744 ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ 621 ਕ੍ਰਿਟੀਕਲ ਕੇਅਰ ਬਲਾਕਾਂ (ਸੀਸੀਬੀਜ਼) ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ/ਉਸਾਰੀ/ਮਜ਼ਬੂਤਕਰਣ ਲਈ 32,928.82 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਰਾਸ਼ੀ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਪੀਐੱਮ-ਏਬੀਐੱਚਆਈਐੱਮ ਦੇ ਅਧੀਨ 12 ਕੇਂਦਰੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 150 ਬਿਸਤਰਿਆਂ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਟੀਕਲ ਕੇਅਰ ਹਸਪਤਾਲ ਬਲਾਕ (ਸੀਸੀਐੱਚਬੀ) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਏਮਜ਼ - ਭੋਪਾਲ (ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼), ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ (ਓਡੀਸ਼ਾ), ਜੋਧਪੁਰ (ਰਾਜਸਥਾਨ), ਪਟਨਾ (ਬਿਹਾਰ), ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ (ਉਤਰਾਖੰਡ), ਰਾਏਪੁਰ (ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ), ਆਈਐੱਮਐੱਸ-ਬੀਐੱਚਯੂ, ਏਮਜ਼ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਪੀਜੀਆਈ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਜੇਆਈਪੀਐੱਮਈਆਰ ਪੁਡੂਚੇਰੀ, ਆਰਆਈਐੱਮਐੱਸ ਇੰਫਾਲ ਅਤੇ ਐੱਨਈਆਈਜੀਆਰਆਈਐੱਚਐੱਮਐੱਸ ਸ਼ਿਲੌਂਗ।

ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ 150 ਬਿਸਤਰਿਆਂ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਟੀਕਲ ਕੇਅਰ ਹਸਪਤਾਲ ਬਲਾਕ (ਸੀਸੀਐੱਚਬੀ) ਵਿੱਚ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਕੰਪਲੈਕਸ, ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ ਕੇਅਰ ਅਤੇ ਐੱਚਡੀਯੂ, ਆਈਸੋਲੇਸ਼ਨ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਾਰਡ, ਇੰਟੈਂਸਿਵ ਕੇਅਰ ਯੂਨਿਟ, ਆਈਸੋਲੇਸ਼ਨ ਰੂਮ- ਬਰਨ ਆਈਸੀਯੂ ਅਤੇ ਐੱਚਡੀਯੂ, ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਥੀਏਟਰ ਕੰਪਲੈਕਸ, ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਪੀਐੱਮ-ਏਬੀਐੱਚਆਈਐੱਮ ਅਧੀਨ 150-ਬਿਸਤਰਿਆਂ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਟੀਕਲ ਕੇਅਰ ਹਸਪਤਾਲ ਬਲਾਕ (ਸੀਸੀਐੱਚਬੀ) ਲਈ ਮਿਆਰੀ ਉਪਕਰਣ ਸੂਚੀ ਤਿਆਰ ਕਰ ਲਈ ਗਈ ਹੈ।

 (d) ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਭਾਰਤ ਡਿਜੀਟਲ ਮਿਸ਼ਨ-ਏਬੀਡੀਐੱਮ:

ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਭਾਰਤ ਡਿਜੀਟਲ ਮਿਸ਼ਨ (ਏਬੀਡੀਐੱਮ), ਸਤੰਬਰ 2021 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਹ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਪਹਿਲ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਇੱਕ ਨਾਗਰਿਕ-ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਅੰਤਰ-ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਡਿਜੀਟਲ ਸਿਹਤ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਏਬੀਡੀਐੱਮ ਦੇ ਨਾਲ, ਨਾਗਰਿਕ ਆਪਣੇ ਮੈਡੀਕਲ ਰਿਕਾਰਡਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ, ਨੁਸਖ਼ੇ, ਡਾਇਗਨੌਸਟਿਕ ਰਿਪੋਰਟਾਂ, ਡਿਸਚਾਰਜ ਸੰਖੇਪ) ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਟੋਰ ਅਤੇ ਐਕਸੈਸ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਪ੍ਰਦਾਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸਿਹਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਖਭਾਲ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਕੋਲ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਤਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਸਹੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਰਾਹੀਂ, ਏਬੀਡੀਐੱਮ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ।

ਏਬੀਡੀਐੱਮ ਦੇ ਤਕਨੀਕੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਪਛਾਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਚਾਰ ਰਜਿਸਟਰੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:  ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਲਈ ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਭਾਰਤ ਸਿਹਤ ਖਾਤਾ (ਏਬੀਐੱਚਏ) ਸਿਹਤ ਸੇਵਾ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਰਜਿਸਟਰੀ (ਐੱਚਪੀਆਰ), ਹੈਲਥ ਫੈਸਿਲਿਟੀ ਰਜਿਸਟਰੀ (ਐੱਚਐੱਫਆਰ) ਅਤੇ ਡਰੱਗ ਰਜਿਸਟਰੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਿਹਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਹਿਮਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕ (ਐਚਆਈਆਈ-ਸੀਐੱਮ), ਨੈਸ਼ਨਲ ਹੈਲਥ ਕਲੇਮ ਐਕਸਚੇਂਜ (ਐੱਨਐੱਚਸੀਐੱਕਸ) ਅਤੇ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਸਿਹਤ ਇੰਟਰਫੇਸ (ਯੂਐੱਚਆਈ) ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਗੇਟਵੇ ਸਹਿਜ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਅੰਤਰ-ਕਾਰਜਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।

 ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ 

********

ਐੱਸਆਰ