" પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી મુંબઈમાં ઈન્ડિયા મેરીટાઇમ વીકમાં ભાગ લેશે, ગ્લોબલ મેરીટાઇમ સીઈઓ ફોરમમાં સંબોધન કરશે": સર્બાનંદ સોનોવાલ

કેન્દ્રીય બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગ મંત્રી (MoPSW), સર્બાનંદ સોનોવાલે જાહેરાત કરી હતી કે પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી 27-31 ઓક્ટોબર દરમિયાન મુંબઈમાં આગામી 'ઇન્ડિયા મેરીટાઇમ વીક'માં હાજરી આપશે, જ્યાં તેઓ ગ્લોબલ મેરીટાઇમ સીઈઓ ફોરમમાં મુખ્ય સંબોધન કરશે.

ગુવાહાટીમાં વોટર વોયેજ નોર્થઈસ્ટ 2025 કોન્ફરન્સમાં બોલતા, સોનોવાલે આ કાર્યક્રમને "વિશ્વ સમક્ષ ભારતની દરિયાઈ શક્તિ દર્શાવવાની એક ઐતિહાસિક તક" તરીકે વર્ણવ્યો , જેમાં 100થી વધુ દેશો અને 100,000 થી વધુ હિસ્સેદારોની ભાગીદારીની અપેક્ષા છે. સર્બાનંદ સોનોવાલે જણાવ્યું હતું કે જ્યારે આ ક્ષેત્ર અભૂતપૂર્વ પરિવર્તનમાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે, ત્યારે પ્રધાનમંત્રીની હાજરી ભારતના વૈશ્વિક દરિયાઈ નેતૃત્વને પુનઃપુષ્ટિ આપશે.

"ઇન્ડિયા મેરીટાઇમ વીક ફક્ત વિચારોનો સંગમ જ નહીં, પરંતુ આત્મવિશ્વાસનો સંગમ પણ હશે," સર્બાનંદ સોનોવાલે કહ્યું. "જે રીતે પ્રધાનમંત્રી મોદીએ આપણા દરિયાઈ દ્રષ્ટિકોણનું માર્ગદર્શન આપ્યું છે, તે જોતાં વિશ્વ હવે ભારતને એક વિશ્વસનીય ભાગીદાર અને ઉભરતી દરિયાઈ શક્તિ તરીકે જુએ છે. ગ્લોબલ મેરીટાઇમ સીઈઓ ફોરમમાં તેમની હાજરી વૈશ્વિક ઉદ્યોગ નેતાઓને ભારતની વિકાસગાથામાં રોકાણ કરવા પ્રેરણા આપશે."

મંત્રીએ ઉત્તરપૂર્વ માટે એક મોટા વિકાસનો પણ ખુલાસો કર્યો: બ્રહ્મપુત્ર નદી પર તૈનાત કરવા માટે ₹250 કરોડના સંયુક્ત રોકાણ પર બે લક્ઝરી ક્રુઝ જહાજો બનાવવામાં આવી રહ્યા છે. કોલકાતાના હાવડામાં હુગલી કોચીન શિપયાર્ડમાં હાલમાં નિર્માણાધીન આ જહાજો 2027માં લોન્ચ કરવામાં આવશે, જે ક્રુઝ ભારત મિશન હેઠળ આસામના નદી પર્યટનને એક નવું પરિમાણ પ્રદાન કરશે.

દરિયાઈ સુધારા અને પરિવર્તન

સોનોવાલે જણાવ્યું હતું કે પ્રધાનમંત્રી મોદીના નેતૃત્વમાં 2014 થી ભારતના દરિયાઈ ઇકોસિસ્ટમને ફરીથી આકાર આપવામાં આવ્યો છે. સાગરમાલા, મેરીટાઇમ ઇન્ડિયા વિઝન (MIV) 2030 અને મેરીટાઇમ અમૃત કાળ વિઝન (MAKV) 2047 જેવી મુખ્ય પહેલો  બંદરો, શિપિંગ અને આંતરિક જળમાર્ગોમાં પરિવર્તન લાવી રહ્યું છે.

સર્બાનંદ સોનોવાલે ભાર મૂક્યો કે બંદરની ક્ષમતા લગભગ બમણી થઈ ગઈ છે, કાર્ગો હેન્ડલિંગ 1,600 મિલિયન મેટ્રિક ટન સુધી પહોંચી ગયું છે, અને બંદરો પર ટર્નઅરાઉન્ડ સમય ઘટીને 22 કલાક થઈ ગયો છે.

"2014માં પાંચ કાર્યરત જળમાર્ગો હતા, જે આજે 30 છે," સોનોવાલે નોંધ્યું હતું. "આંતરિક જળમાર્ગો પર કાર્ગો હેરફેર 2013-14માં 1.8 કરોડ ટનથી વધીને ગયા વર્ષે 14.5 કરોડ ટન થઈ ગઈ છે. આ ફક્ત આંકડા નથી, તે પરિવર્તનના સીમાચિહ્નો છે."

મંત્રીએ હરિત દ્વારા સંચાલિત ગ્રીન ટ્રાન્ઝિશન પર ભાર મૂક્યો સાગર નીતિ અને હરિત નૌકા પહેલ, જે સ્વચ્છ ઇંધણ, નવીનીકરણીય ઉર્જા અને પર્યાવરણને અનુકૂળ આંતરિક જહાજોને પ્રોત્સાહન આપે છે. તેમણે ડિસેમ્બર 2024માં શરૂ કરાયેલી જલવાહક યોજના પર પણ પ્રકાશ પાડ્યો, જે ભારત-બાંગ્લાદેશ પ્રોટોકોલ રૂટ દ્વારા રાષ્ટ્રીય જળમાર્ગ 1, 2 અને 16 પર 300 કિમીથી વધુ કાર્ગો પરિવહનને પ્રોત્સાહન આપે છે અને સંચાલન ખર્ચના 35% સુધી વળતર આપે છે.

જલવાહક યોજના અને નિશ્ચિત દિવસના સુનિશ્ચિત નૌકાઓ સાથે, અમે ફક્ત કાર્ગોનું વહન કરી રહ્યા નથી, અમે આત્મવિશ્વાસનું વહન કરી રહ્યા છીએ. અમે ઉદ્યોગને આગાહી, પોષણક્ષમતા અને ટકાઉપણું પ્રદાન કરી રહ્યા છીએ," સર્બાનંદ સોનોવાલે કહ્યું હતું.

વિકાસના કેન્દ્રમાં ઉત્તરપૂર્વ

કેન્દ્રીય મંત્રીએ દરિયાઈ રોડમેપમાં ઉત્તરપૂર્વની ભૂમિકા પર ખાસ ભાર મૂક્યો હતો. આ પ્રદેશમાં આંતરિક જળમાર્ગ માળખાગત સુવિધાઓમાં ₹1,000 કરોડથી વધુનું રોકાણ કરવામાં આવ્યું છે, જેમાંથી ₹300 કરોડના પ્રોજેક્ટ પૂર્ણ થયા છે અને બાકીના પૂર્ણ થવાના આરે છે.

સર્બાનંદ સોનોવાલે કહ્યું કે, “પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીજીના દૂરંદેશી નેતૃત્વ હેઠળ, અમે પૂર્વોત્તરની વિશાળ દરિયાઈ સંભાવનાઓને ખુલ્લી પાડી રહ્યા છીએ. પાંડુ ખાતે ₹239 કરોડની જહાજ સમારકામ સુવિધા - જે આ ક્ષેત્રમાં તેના પ્રકારની પ્રથમ સુવિધા છે - 2026 સુધીમાં તૈયાર થઈ જશે. સપ્ટેમ્બર 2025 સુધીમાં, ₹180 કરોડનો સમર્પિત અભિગમ માર્ગ NH-27 ને પાંડુ બંદર સાથે સીધો જોડશે. ક્રુઝ પર્યટનને વેગ આપવા માટે, અમે ગુઇજાન, નેમતી, વિશ્વનાથ ખાતે નવી પ્રવાસી જેટીઓમાં ₹299 કરોડનું રોકાણ કરી રહ્યા છીએ. ઘાટ અને સિલઘાટ. ડિબ્રુગઢ ખાતે, ₹188 કરોડના ખર્ચે પ્રાદેશિક શ્રેષ્ઠતા કેન્દ્ર વિકસાવવામાં આવી રહ્યું છે જે 5,000 દરિયાઈ વ્યાવસાયિકોને તાલીમ આપશે, જે આપણા યુવાનોને ભારતની દરિયાઈ વિકાસની વાર્તાનું નેતૃત્વ કરવા માટે સશક્ત બનાવશે.”

"બ્રહ્મપુત્ર માત્ર એક નદી નથી, તે આપણી જીવનરેખા છે. આધુનિક ક્રુઝ ટર્મિનલ, જહાજ સમારકામ સુવિધાઓ અને કૌશલ્ય કેન્દ્રો વિકસાવીને, અમે આ શક્તિશાળી નદીની સંપૂર્ણ સંભાવનાને ખુલ્લી પાડી રહ્યા છીએ," સોનોવાલે કહ્યું હતું.

ક્રુઝ ભારત મિશન અને પ્રવાસન પ્રોત્સાહન

2024માં શરૂ કરાયેલ ક્રુઝ ભારત મિશનનો ઉદ્દેશ્ય 100 રિવર ક્રુઝ ટર્મિનલ, 10 સી ક્રુઝ ટર્મિનલ અને પાંચ મરીના વિકસાવવાનો છે, જ્યારે 2029 સુધીમાં મુસાફરોની સંખ્યા બમણી કરવાનો છે. આજે, 25 રિવર ક્રુઝ જહાજો રાષ્ટ્રીય જળમાર્ગો પર કાર્યરત છે, જેમાં ફક્ત બ્રહ્મપુત્ર પર 14નો સમાવેશ થાય છે.

સર્બાનંદ સોનોવાલે નોંધ્યું હતું કે ફોર્બ્સે તાજેતરમાં ગંગા નદીના ક્રૂઝને વિશ્વના ટોચના 10 ક્રૂઝમાં સ્થાન આપ્યું છે, અને ઉમેર્યું હતું કે "આસામ આગામી વૈશ્વિક નદી ક્રૂઝ સ્થળ બનવા માટે તૈયાર છે."

ઇન્ડિયા મેરીટાઇમ વીક - ₹1 ટ્રિલિયનની તક

મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે ઇન્ડિયા મેરીટાઇમ વીક 2025 લગભગ ₹1 ટ્રિલિયનના રોકાણની તકોનું અનાવરણ કરશે, જેમાં શિપબિલ્ડિંગ ક્લસ્ટર અને બંદર-સંચાલિત કનેક્ટિવિટીથી લઈને દરિયાકાંઠાના સમુદાય વિકાસ અને પર્યાવરણને અનુકૂળ લોજિસ્ટિક્સનો સમાવેશ થાય છે.

"આ ભારત માટે દરિયાઈ પુનરુત્થાનનો દાયકો છે," સોનોવાલે કહ્યું હતું. "2047 સુધીમાં, અમારું લક્ષ્ય 10,000 MMT EXIM કાર્ગો અને 500 MMT આંતરિક જળમાર્ગો દ્વારા હેન્ડલ કરવાનું છે. ભારત વિશ્વના ટોચના પાંચ જહાજ નિર્માણ દેશોમાં સામેલ થશે અને વૈશ્વિક જહાજ રિસાયક્લિંગમાં 20% હિસ્સો ધરાવશે. દરિયાઈ ભારત માટે આ અમૃત કાળનું વિઝન છે."

ઇનલેન્ડ વોટરવેઝ ઓથોરિટી ઓફ ઇન્ડિયા (IWAI) અને ઇન્ડિયન પોર્ટ્સ એસોસિએશન (IPA) દ્વારા આયોજિત વોટર વોયેજ નોર્થઇસ્ટ કોન્ફરન્સમાં ક્રુઝ ઓપરેટરો, કાર્ગો જહાજ માલિકો અને વેપારીઓ સહિત 240થી વધુ હિસ્સેદારોને એકત્ર કરવામાં આવ્યા હતા.

પોતાના સંબોધનના સમાપન કરતાં, સોનોવાલે હિસ્સેદારોને મુંબઈ કાર્યક્રમમાં સક્રિયપણે ભાગ લેવા હાકલ કરી, "ઇન્ડિયા મેરીટાઇમ વીક 2025 એ માત્ર એક કાર્યક્રમ નથી, તે એક ચળવળ છે. તે એક એવા દરિયાઈ ભારતને આકાર આપવા વિશે છે જે વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધાત્મક, ડિજિટલી સશક્ત, પર્યાવરણીય રીતે ટકાઉ અને સામાજિક રીતે સમાવિષ્ટ હોય. હું વિશ્વને વિશ્વાસ, વાણિજ્ય અને જોડાણની આ સફરમાં અમારી સાથે જોડાવા આમંત્રણ આપું છું."

*****

SM/IJ/GP/JD