આવાસ અને ગરીબી ઉન્મૂલન મંત્રાલય

સ્વચ્છ સર્વેક્ષણ પુરસ્કાર 2023 એનાયત કરવામાં આવ્યા


"ક્લિનેસ્ટ સિટી"ની લીગમાં સુરત ઇન્દોર સાથે જોડાયું

24 રાષ્ટ્રીય, 20 ઝોનલ અને 54 રાજ્ય કક્ષાના પુરસ્કારોની જાહેરાત

Posted On: 11 JAN 2024 3:34PM by PIB Ahmedabad

https://static.pib.gov.in/WriteReadData/userfiles/image/image001JR7X.jpg

ભારતનાં રાષ્ટ્રપતિ શ્રીમતી દ્રોપદી મુર્મુએ નવી દિલ્હીનાં ભારત મંડપમ ખાતે સ્વચ્છ સર્વેક્ષણ પુરસ્કાર 2023થી એનાયત કર્યા હતાં, જેનું આયોજન આવાસ અને શહેરી બાબતોનાં મંત્રાલય (એમઓએચયુએ) દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. સ્વચ્છ શહેરો, સ્વચ્છ કેન્ટોનમેન્ટ, સફાઈમિત્ર સુરક્ષા, ગંગા નગરો અને શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન કરનાર રાજ્યની શ્રેણીઓ હેઠળ 13 પારિતોષિક વિજેતાઓને સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા. આ વર્ષે સૌથી સ્વચ્છ સિટી એવોર્ડમાં સંયુક્ત વિજેતાઓનું પ્રદર્શન કરવામાં આવ્યું હતું. પોર્ટ સિટી સુરતે ઈન્દોરની સાથે ટોચનું સન્માન મેળવ્યું હતું, જેણે સતત 6 વર્ષ સુધી એકલા હાથે ટોચનું સ્થાન મેળવ્યું હતું. 1 લાખથી ઓછી વસ્તી ધરાવતા શહેરોની કેટેગરીમાં સાસવડ, પાટણ અને લોનાવાલાએ ટોચના ત્રણ સ્થાન મેળવ્યા હતા. મધ્ય પ્રદેશના મહુ કેન્ટોનમેન્ટ બોર્ડને સૌથી સ્વચ્છ કેન્ટોનમેન્ટ બોર્ડ જાહેર કરવામાં આવ્યું હતું. વારાણસી અને પ્રયાગરાજે સૌથી સ્વચ્છ ગંગા નગરોમાં ટોચના બે એવોર્ડ જીત્યા હતા. મહારાષ્ટ્ર, મધ્ય પ્રદેશ અને છત્તીસગઢે બેસ્ટ પરફોર્મિંગ સ્ટેટના ટોપ થ્રી એવોર્ડ જીત્યા હતા. ચંદીગઢ શ્રેષ્ઠ સફાઈમિત્ર સુરક્ષિત શહેરનો એવોર્ડ મેળવ્યો હતો. સમારોહ દરમિયાન 110 એવોર્ડ એનાયત કરવામાં આવ્યા હતા.

https://static.pib.gov.in/WriteReadData/userfiles/image/image003AF33.jpghttps://static.pib.gov.in/WriteReadData/userfiles/image/image0027PM9.jpg

https://static.pib.gov.in/WriteReadData/userfiles/image/image00475CS.jpg

ભારતના રાષ્ટ્રપતિએ સ્વચ્છ સર્વેક્ષણ 2023 ડેશબોર્ડ લોન્ચ કર્યું. આ પ્રસંગે બોલતા રાષ્ટ્રપતિએ કહ્યું, "જ્યારે દરેક વ્યક્તિ સ્વચ્છ સર્વેક્ષણમાં ફાળો આપે છે અને તેમાં ભાગ લે છે, ત્યારે તે એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે. સ્વચ્છ સર્વેક્ષણમાં રાજ્યો અને યુએલબીની કામગીરીની પ્રશંસા કરતાં તેમણે કહ્યું હતું કે, "વર્ષ 2023ની થીમ "વેસ્ટ ટૂ વેલ્થ" પર વિચાર કરવાનો મહત્ત્વપૂર્ણ વિષય છે. હું કહેવા માંગીશ કે બગાડમાંથી સંપત્તિ બનાવવી જોઈએ કારણ કે તે એકંદર સ્વચ્છતામાં મદદ કરશે. સ્વચ્છતાને દૈવી પ્રક્રિયા બનાવવી પડશે. જી20 લીડર્સ દિલ્હી જાહેરનામું "પર્યાવરણને અનુકૂળ કચરાના વ્યવસ્થાપનને વધારવા અને વર્ષ 2030 સુધીમાં કચરાના ઉત્પાદનમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો કરવા અને શૂન્ય કચરાની પહેલના મહત્વને ઉજાગર કરવા" પ્રતિબદ્ધ છે. માનનીય રાષ્ટ્રપતિએ પ્રશંસા કરી હતી કે, તમામ રાજ્યો, યુએલબી, નાગરિકો સ્વચ્છતાનાં માધ્યમથી સમૃદ્ધિનાં માર્ગે આગળ વધી રહ્યાં છે અને આ મિશન મારફતે સ્વનિર્ભરતાનું સર્જન કરી રહ્યાં છે. સફાઈમિત્ર સુરક્ષા પર પ્રકાશ પાડતા રાષ્ટ્રપતિએ કહ્યું, "મને એ જાણીને ખૂબ જ આનંદ થયો કે સફાઈમિત્રાની સુરક્ષા, ગરિમા અને સુખાકારી સુનિશ્ચિત કરવા માટે અસરકારક પગલાં લેવામાં આવી રહ્યા છે. "સર્ક્યુલર ઇકોનોમીના મહત્વ પર ભાર મૂકતા તેમણે ઉમેર્યું હતું કે, "સ્વચ્છ ભારત મિશનના બીજા તબક્કામાં સર્ક્યુલર વેસ્ટ મેનેજમેન્ટનું પાલન કરવામાં આવી રહ્યું છે અને વધુને વધુ વસ્તુઓના રિસાયક્લિંગ અને પુનઃઉપયોગની સર્ક્યુલર ઇકોનોમી પ્રક્રિયા ટકાઉ વિકાસ માટે મદદરૂપ સાબિત થઈ રહી છે તે ખૂબ જ પ્રશંસનીય છે." આદરણીય રાષ્ટ્રપતિએ તમામને સ્વચ્છતાના દૂત બનવા અને જાગૃતિ ફેલાવવા વિનંતી કરી. મને એ જાણીને આનંદ થયો છે કે, તમે બધાએ સ્વચ્છતા સર્વેક્ષણ 2024 માટે રિડ્યુસ, રિયુઝ અને રિસાઇકલનો વિષય બનાવ્યો છે."

https://static.pib.gov.in/WriteReadData/userfiles/image/image0052JUC.jpg

આ પ્રસંગે કેન્દ્રીય મંત્રી શ્રી હરદીપસિંહ પુરીએ જણાવ્યું હતું કે, "આજે ભારતનું દરેક શહેર ઓડીએફ છે. આ શક્ય બન્યું કારણ કે એસબીએમ સરકારી કાર્યક્રમમાંથી જન આંદોલન બનવા તરફ ગયું હતું. આ મિશન અંત્યોદય સે સર્વોદયની દ્રષ્ટિની સાક્ષી છે." સ્વચ્છ ભારત મિશનની ઉપલબ્ધિઓ પર પ્રકાશ પાડતા કેન્દ્રીય મંત્રીએ સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે, વર્ષ 2014માં કચરાનું વૈજ્ઞાનિક પ્રોસેસિંગ માત્ર 15-16 ટકા હતું, જ્યારે આજે આ સંખ્યા લગભગ 76 ટકા છે, આગામી 2થી 3 વર્ષમાં 100 ટકા રકમ હાંસલ થઈ જશે. આ મિશનના અંત સુધીમાં આપણે મેનહોલથી મશીન હોલમાં સંપૂર્ણપણે સંક્રમિત થઈ ગયા હોઈશું. એસબીએમએ લોકોમાં નોંધપાત્ર વર્તણૂકીય પરિવર્તન લાવ્યું છે. સ્વચ્છ સર્વેક્ષણ પર બોલતા તેમણે ઉમેર્યું હતું કે, "સ્વચ્છ સર્વેક્ષણે સ્વચ્છતાની દ્રષ્ટિએ શહેરોમાં કડક પ્રક્રિયા અને શિસ્તને એકીકૃત કરી છે. વર્ષ 2016ની સામાન્ય શરૂઆતથી જ આજે સ્વચ્છ સર્વેક્ષણ દુનિયાનાં સૌથી મોટાં વાર્ષિક સર્વેક્ષણમાં પરિવર્તિત થયું છે. એસ.એસ.એ શહેરો વચ્ચે તંદુરસ્ત સ્પર્ધાને પ્રોત્સાહન આપ્યું છે અને તે એક મજબૂત તૃતીય-પક્ષ મૂલ્યાંકન છે. "

https://static.pib.gov.in/WriteReadData/userfiles/image/image007MXMK.jpg

આ પુરસ્કાર સમારંભમાં પ્રતિનિધિઓનું સ્વાગત કરતાં એમઓએચયુએનાં સચિવ શ્રી મનોજ જોશીએ કહ્યું હતું કે, "છેલ્લાં 9 વર્ષમાં સ્વચ્છતાની દ્રષ્ટિએ ઘણું પરિવર્તન આવ્યું છે. દરેક જગ્યાએ અને દરેક માટે શૌચાલય છે. અમે દેશના 90 ટકા હિસ્સાને સાફ કરી નાખ્યો છે, બાકીના 10 ટકા હિસ્સાને સાફ કરવાની જરૂર છે." તેમણે સ્વચ્છ સર્વેક્ષણ 2023ની વિશિષ્ટતા પર ભાર મૂક્યો હતો, જેમાં વેસ્ટ ટુ વેલ્થના સિદ્ધાંતને ધ્યાનમાં રાખીને તેને કેવી રીતે વિકસાવવામાં આવ્યો હતો તેના પર ભાર મૂક્યો હતો, જે એસબીએમ-યુ 2.0ના વેસ્ટ મેનેજમેન્ટમાં પરિપત્રિતાને પ્રોત્સાહન આપવાના ઉદ્દેશ સાથે સુસંગત છે અને કચરામાંથી મૂલ્ય મેળવવાની સંભવિતતાનો ઉપયોગ કરવાની ક્ષમતાનો ઉપયોગ કરે છે. વર્ષ 2016માં 73 મુખ્ય શહેરોનાં સાધારણ મૂલ્યાંકન સાથે શરૂઆત કરીને અને વર્તમાન એડિશનમાં 4477 શહેરો સુધી તેની પહોંચ વધારવાથી શરૂ કરીને સ્વચ્છ સર્વેક્ષણની તીવ્રતામાં ઝડપથી વધારો થયો છે. આ વર્ષે, સ્વચ્છ શહેરી પુરસ્કારોમાં વારસાગત ડમ્પસાઇટ્સને સંબોધિત કરવા, પ્લાસ્ટિકના કચરાનું વ્યવસ્થાપન, રિડ્યુસ, રિસાયકલના સિદ્ધાંતોનો અમલ કરવા અને સફાઈમિત્રોની સલામતી સુનિશ્ચિત કરવાને પ્રાધાન્ય આપવામાં આવ્યું છે. એસએસ 2023 એ કચરાને મૂલ્યવાન સંસાધનોમાં રૂપાંતરિત કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું હતું અને 3,000 થી વધુ મૂલ્યાંકનકારોની ટીમ દ્વારા તેનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવ્યું હતું.

https://static.pib.gov.in/WriteReadData/userfiles/image/image006WYBI.jpg

મધ્યમ અને નાના શહેરોને ૨૦ ઝોનલ એવોર્ડ આપવામાં આવ્યા હતા. અહીં વિજેતાઓની યાદી, જીએફસી અને ઓડીએફ (ODF) પરિણામોનું ડેશબોર્ડ જુઓ.

https://static.pib.gov.in/WriteReadData/userfiles/image/image0088SL9.jpg https://static.pib.gov.in/WriteReadData/userfiles/image/image0088SL9.jpg

એક તારીખ એક ઘંટા એક સાથ અભિયાન અને વર્ષ 2024 માટે સ્વચ્છ ભારત મિશન એન્થમના વિમોચન પ્રસંગે ઓડિયો વિઝ્યુઅલ પ્રેઝન્ટેશન મારફતે માનનીય રાષ્ટ્રપતિની ઉપસ્થિતિમાં સ્વચ્છ ભારત મિશનનાં 9 વર્ષ અને સ્વચ્છતાની ભાવનાને પુનઃજીવિત કરવામાં આવી હતી. પ્લેબેક સિંગર કૈલાશ ખેરે 'નયા સંકલ્પ હૈ, નયા પ્રકલ્પ હૈ' ગીત પર પોતાનો અવાજ આપ્યો છે.

૩૦ થી વધુ મહેમાનોની હાજરીમાં વર્ષનો મોસ્ટ અવેઇટેડ એવોર્ડ સમારોહ બોલાવવામાં આવ્યો હતો. મહેમાનોની યાદીમાં મધ્યપ્રદેશના મુખ્યમંત્રી શ્રી મોહન યાદવ, છત્તીસગઢના મુખ્યમંત્રી શ્રી વિષ્ણુ દેવ સાંઈ, ડેપ્યુટી સીએમ અને ઉત્તર પ્રદેશના મંત્રી શ્રી અર્જુન સાઓ, મધ્યપ્રદેશના શહેરી વિકાસ મંત્રી શ્રી કૈલાશ વિજયવર્ગીય, ઉત્તર પ્રદેશના યુડી મંત્રી શ્રી અરવિંદ કુમાર શર્મા ઉપસ્થિત હતા. દેશના વિવિધ ભાગોના મેયરો, રાજ્ય અને શહેરના વહીવટકર્તાઓ, ક્ષેત્રના ભાગીદારો, વિષય નિષ્ણાતો, યુવા સંગઠનો, ઉદ્યોગના પ્રતિનિધિઓ, સ્વચ્છતા અને કચરા વ્યવસ્થાપન ક્ષેત્રના સ્ટાર્ટઅપ્સ, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ, એનજીઓ, સીએસઓ, સફાઇમિત્રો, સ્વ-સહાય જૂથો વગેરે પણ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. અહીં જુઓ એવોર્ડ સેરેમની.

પદ્મશ્રી સુદર્શન પટનાયક અને તેમની ટીમે સફર, સીમાચિહ્નો અને સ્વચ્છ ભારતની ભાવનાને કેદ કરતી જીવંત સેન્ડ આર્ટ સર્જન દ્વારા શ્રોતાઓને મંત્રમુગ્ધ કર્યા હતા. આ કાર્યક્રમનું બીજું મુખ્ય આકર્ષણ સેલ્ફ હેલ્પ ગ્રુપના સભ્યો દ્વારા મૂકવામાં આવેલા રંગબેરંગી સ્ટોલ્સ હતા, જેઓ હસ્તકળા, આર્ટવર્ક, કલાકૃતિઓ અને કચરામાંથી બનેલી અન્ય પ્રોડક્ટ્સનું વેચાણ કરતા હતા. આ સ્ટોલમાં અપસાઇકલ કાપડની થેલીઓથી માંડીને કેળના પાંદડાના શોપીસ, વાંસના ઉત્પાદનોથી માંડીને કચરામાંથી બનેલી જ્વેલરી સુધીના ઉત્પાદનોનું પ્રદર્શન કરવામાં આવ્યું હતું. સ્ટોરમાં ઘણું બધું હતું! કચરો વ્યવસ્થાપનમાં નવીનતમ તકનીકીઓ અને ઉપકરણો દર્શાવતા એક પ્રદર્શને મુલાકાતીઓનું ધ્યાન આકર્ષિત કર્યું. મિકેનિકલ સ્વીપિંગ મશીનથી માંડીને સુએજ ક્લિનિંગ રોબોટ્સ સુધી, વેસ્ટ કલેક્શન અને પરિવહન વાહનોથી માંડીને અત્યાધુનિક રોબોટ્સ સુધી, આ પ્રદર્શનમાં મજબૂત મશીનોનું ગૌરવ લેવામાં આવ્યું હતું અને વિવિધ શહેરોને ઉપયોગની શક્યતાઓ શોધવામાં મદદ મળી હતી.

આ એવોર્ડ સમારંભમાં શહેરો અને નાગરિકો માટે નવા દ્રઢ નિશ્ચય અને ઉત્સાહ સાથે ગાર્બેજ ફ્રી શહેરો હાંસલ કરવાના ધ્યેય પ્રત્યે પોતાની જાતને પુનઃ સમર્પિત કરવા માટેના મંચ તરીકે કામ કરવામાં આવ્યું હતું.

YP/GP/JD



(Release ID: 1995199) Visitor Counter : 288