गोंय, 21 नोव्हेंबर 2026
माहितीपट निर्मिती म्हळ्यार फकत वास्तवाचें चित्रण करप न्हय, तर लोकांचो विश्वास संपादन करप, तांचे अणभव समजून घेवप आनी तांचें जिवीत पडद्याचेर दाखयतना जापसालदारकी स्वीकारप हेंय आसा. माहितीपटांक लागून प्रेक्षकांक जायते फावट दुर्लक्षित उरिल्ल्या वास्तवाची आनी लोकांच्या आवाजाची वळख जाता. पूण, खऱ्या जिविताचें चित्रण करतना कलात्मक स्वातंत्र्य, व्यक्तींची खासगी म्हायती आनी नैतिक जापसालदारकी ह्या सारके म्हत्वाचे प्रस्नय निर्माण जातात, अशें प्रतिपादन फ्रान्साच्यो नामनेच्यो चित्रपट निर्मात्यो आनी पटकथालेखिका जुली बर्तुचेली हांणी केलें.
गोंयांत सुरू आशिल्ल्या 57 व्या भारतीय आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सवाच्या निमतान पणजेंतल्या कला अकादमींत 'साक्षीदार ते परिवर्तन : माहितीपटांची सामाजिक जापसालदारकी' ह्या विशयाचेर खाशेले संवाद सत्राचें आयोजन जालें. ह्या संवादांत जुली बर्तुचेली हांणी राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार विजेते भारतीय चित्रपट निर्माते हाओबाम पबन कुमार हांचे कडेन चर्चा केली, आनी आपलीं मतां उक्तायलीं.
_20261121194349_fcb2a4.jpeg)
माहितीपट निर्मिती हि एक खूब खाजगी प्रक्रिया आसा अशें सांगतना, बर्तुचेली हांणी म्हळें, फिल्मांचो त्या लोकांच्या जिविताचेर खोल परिणाम जावंक शकता जांचेर तीं आदारिल्लीं आसतात आनी कांय वेळार तांच्या सुरक्षिततेकय धोको निर्माण जावंक शकता. चित्रपट निर्मात्यांनी लोकांचो विस्वास संपादन करप, समुदायां वांगडा वेळ घालोवप आनी कॅमेऱ्याच्या उपस्थितीकडेन लोकांक सहज जुळोवन घेवपाची संदी दिवप म्हत्वाचें आसा, हाचेर तांणी भर दिलो. लोकांच्या सदच्या वातावरणांत तांचें निरीक्षण केल्यार ते स्वताक कशे पळयतात आनी समाजान आपल्याक कसें पळोवपाक जाय, अशी तांची अपेक्षा आसा, हें समजून घेवपाक चित्रपट निर्मात्यांक मजत जाता, अशेंय तांणी सांगलें.
सामाजिक बदल घडोवन हाडपाच्या सिनेमाच्या क्षमतेविशीं उलयतना बर्तुचेली हाणी म्हळें, चित्रपट एका रातींत समाज बदलूंक शकनात; पूण ते व्यक्तींच्या विचारसरणीचेर परिणाम करूंक शकतात आनी बदलाक प्रोत्साहन दिवंक शकतात. “हांव फकत कांय लोकांच्या मनांत एका ल्हानशा विचाराचें बी पेरूंक शकले, तरी म्हजे खातीर ती खूब व्हड गजाल आसा,” असें तांणी नमूद केलें. आशा निर्माण करपी आनी सकारात्मक उदाहरणां दाखोवपी चित्रपट तांकां चड आवडटात. अशा चित्रपटांक लागून बदल शक्य आसा, हाचेर विस्वास दवरपाची प्रेरणा लोकांक मेळटा, असेंय तांणी सांगलें.
आपल्या सर्जनशील प्रक्रियेविशीं उलयतना बर्तुचेली हांणी स्पश्ट केलें की, माहितीपटांच्यो कल्पना बऱ्याच वेळार अनपेक्षित भेटी, सुवाती वा कुतूहल निर्माण करपी व्यक्ती आनी विशयांतल्यान जन्माक येतात. ‘स्कूल ऑफ बॅबेल’ आनी ‘सिन्स ओतार लेफ्ट’ हांचो उल्लेख करतना तांणी म्हळें, प्रत्यक्ष जिणेंतले अणभव तांच्या चित्रपटांखातीर बऱ्याच वेळार प्रेरणेचे सुरवातीचे बिंदू थारतात. आर्थिक निधी मेळोवपाखातीर पटकथा आनी चित्रपट प्रस्ताव सादर करप गरजेचें आसलें, तरी प्रत्यक्ष चित्रपट निर्मितीची प्रक्रिया वास्तविक जिणेंतल्या अनिश्चिततेखातीर आनी अनपेक्षित घडणूकां खातीर सदांच उक्ती आसता.

आपल्या वेवसायिक प्रवासाची याद करतना, बर्तुचेली हांणी क्रिस्तोफ कीस्लोव्स्की, रिथी पन्ह आनी बर्ट्रेंड टॅव्हर्नियर ह्या सारक्या नामनेच्या दिग्दर्शकांच्यो सहाय्यक म्हूण काम केल्ल्याचें सांगलें. ह्या कामाच्या निमतान तिका रशिया, जॉर्जिया आनी कंबोडिया अशा वेगवेगळ्या देशांनी वचपाची संदी मेळ्ळी, जाका लागून तिका वेगवेगळ्या सांस्कृतिक आनी चित्रपट निर्मितीच्या वातावरणांतले अणभव घेवंक मेळ्ळे.
आपल्या गांवांतल्या अस्पृश्यता आनी पितृसत्ताक व्यवस्था ह्या सारक्या संवेदनशील सामाजिक विशयांचेर माहितीपट तयार करपाखातीर मार्गदर्शन मागपी, एका तरणाट्या फिल्म निर्मात्याच्या प्रस्नाचेर, बर्तुचेली हांणी विस्वास आनी दीर्घकाळ जोडून रावपाचे म्हत्व अधोरेखित केलें. चित्रपट निर्मात्यांनी ज्या समुदायांचें चित्रण करपाचें आसा, तांच्याविशीं खरी आत्मीयता आनी आस्था दाखोवप गरजेचें आसा आनी तांकां आपल्या कामाचो उद्देश लेगीत स्पश्टपणान सांगूंक जाय,अशें तांणी नमूद केलें.
माहितीपट निर्मितीचेर आंतरराष्ट्रीय दृष्टिकोन मांडतना, बर्तुचेली हांणी फ्रान्सांत ह्या चित्रपट प्रकाराक मेळपी संस्थात्मक आदारा विशीं म्हायती दिली. ह्या व्यवस्थेंत चित्रपटांच्या निधी उभारणीखातीर सिनेमा तिकिटांच्या विक्रीतल्यान मेळपी उत्पन्नाचो वाटो आनी ‘थिएट्रिकल विंडो’ (चित्रपट सिनेमाघरांत प्रदर्शित करपाखातीर निश्चित केल्लो कालावधी) ह्या सारख्या तरतुदींचो आस्पाव आसा. भारताची समृद्ध माहितीपट परंपरा पळोवन, येवपी वर्सांनी पॅरिसांत भारतीय माहितीपट फिल्मांचें 'रिट्रोस्पेक्टिव्ह' (पोरन्या फिल्मांचें खाशेलें प्रदर्शन) आयोजीत करपाची तयारी सुरू आशिल्ल्याचेंय तांणी सांगलें.

कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या (AI) वाडत्या वापराविशीं हुस्को उक्तायतना, बर्तुचेली हांणी सर्जनशीलताय, कॉपीराइट आनी पर्यावरणाचेर जावपी परिणाम, खासा करून उदक आनी विजेच्या वापरासंबंधी मुद्यांचेर लक्ष वेधलें. कृत्रिम बुद्धिमत्तेचेर गरजेपेक्षा चड अवलंबून राविल्ल्यान मानवी स्मरणशक्ती, स्वतंत्र विचार करपाची क्षमता आनी सर्जनशीलतेतले अस्सलपण हांचेर वायट परिणाम जावंक शकता, अशी शिटकावणी तांणी दिली.
माहितीपट सिनेमाच्या खाशेल्यापणाचेर भर दितना, तांणी सांगलें की, कांय अशे पैलू आसात, जे कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) हुबेहूब उतरावंक शकना. देखीक, वास्तविक मानवी संवादांत दिसपी सहज भावना, शांततेंतल्यान व्यक्त जावपी भाव, हावभाव आनी मानवी स्वभावांतले उणाव हांचो तातूंत आस्पाव जाता.
ह्या सत्रांत माहितीपट निर्मितीक विस्वास, नैतिक जबाबदारी आनी मानवी समज हांचें माध्यम म्हणून पळयलें. तशेंच, समाजासमोर दुर्लक्षित वास्तव मांडप आनी समाजांत अर्थपूर्ण बदल घडोवन हाडपाची सिनेमाकडेन अद्भुत ताकद आसा, हाचेरय भर दिलो.
Read IFFILOID here: https://www.pib.gov.in/iffi/57/iffiLoid.aspx?yr=2026&lang=1®=48
* * *
पीआयबी मुंबई | मनाली प्रभूगांवकर/मोनाली प्रभू/दर्शना राणे