પોસ્ટેડ ઓન:
15 NOV 2026 1:52PM by PIB Ahmedabad
ભારતના રાષ્ટ્રપતિ શ્રીમતી દ્રૌપદી મુર્મુ; ભારતના ઉપરાષ્ટ્રપતિ અને રાજ્યસભાના અધ્યક્ષ શ્રી સી. પી. રાધાકૃષ્ણન; પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદી; લોકસભાના અધ્યક્ષ શ્રી ઓમ બિરલા; કાયદો અને ન્યાય મંત્રાલયના રાજ્ય મંત્રી (સ્વતંત્ર હવાલો) અને સંસદીય બાબતો મંત્રાલયના રાજ્ય મંત્રી શ્રી અર્જુન રામ મેઘવાલ અને અન્ય ગણમાન્ય મહાનુભાવોએ આજે સંસદ ભવન સંકુલમાં પ્રેરણા સ્થળ ખાતે ભગવાન બિરસા મુંડાની પ્રતિમા પર પુષ્પાંજલિ અર્પણ કરી હતી, જે તેમની 151મી જન્મજયંતીના અવસર પર છે, જેને સમગ્ર ભારતમાં જનજાતીય ગૌરવ દિવસ તરીકે મનાવવામાં આવે છે.
'ધરતી આબા' તરીકે પૂજનીય ભગવાન બિરસા મુંડા, સ્વાતંત્ર્ય સેનાની અને આદિવાસી અધિકારોના પ્રખર સમર્થક તરીકે ભારતીય ઇતિહાસમાં વિશિષ્ટ સ્થાન ધરાવે છે. ઉલ્ગુલાન આંદોલન દ્વારા, તેમણે બ્રિટિશ વસાહતી શાસન અને શોષણ સામે આદિવાસી સમુદાયોને એકત્રિત કર્યા, પાણી, જંગલ અને જમીન પરના તેમના અધિકારોનો દાવો કર્યો. તેમના નેતૃત્વએ સ્વતંત્રતા માટેના સંઘર્ષને આદિવાસી ઓળખ, સાંસ્કૃતિક ગરિમા અને સ્વાભિમાનના બચાવ સાથે જોડ્યો. તેમનું સાહસ, બલિદાન અને ન્યાય પ્રત્યેની પ્રતિબદ્ધતા સૌ માટે પ્રેરણાનો અનંત સ્ત્રોત બની રહી છે અને તેમનો વારસો રાષ્ટ્રની સામૂહિક સ્મૃતિમાં સન્માનનું સ્થાન ધરાવે છે.
આદિવાસી સ્વતંત્રતા સેનાનીઓના બલિદાનોને સન્માનિત કરવા અને ભારતના સ્વતંત્રતા સંગ્રામ અને રાષ્ટ્રીય જીવનમાં આદિવાસી સમુદાયોના યોગદાનને માન્યતા આપવા માટે 2021 થી 15 નવેમ્બરને જનજાતીય ગૌરવ દિવસ તરીકે મનાવવામાં આવે છે. આ અવસર તેમના સમૃદ્ધ ઇતિહાસ, સંસ્કૃતિ અને વારસાની ઉજવણી કરે છે અને ભારતના સ્વતંત્રતા અને પ્રગતિમાં તેમના યોગદાન બદલ રાષ્ટ્રની કૃતજ્ઞતાનો પુનઃઉચ્ચાર કરે છે.
ઉજવણીના ભાગરૂપે, વિવિધ રાજ્યોના આદિવાસી લોક કલાકારોએ પ્રેરણા સ્થળ ખાતે પ્રદર્શન કર્યું હતું, તેમની કલા શૈલીઓથી ગણમાન્ય મહાનુભાવોનું સ્વાગત કર્યું હતું અને ભારતના આદિવાસી સાંસ્કૃતિક પરંપરાઓની સમૃદ્ધિનું પ્રદર્શન કર્યું હતું.
લોકસભા અધ્યક્ષે X પરના તેમના સંદેશમાં નોંધ્યું હતું કે:
"આદિવાસી ઓળખ, સ્વાભિમાન અને દેશભક્તિના જીવંત પ્રતીક - ધરતી આબા ભગવાન બિરસા મુંડાજીની 151મી જન્મજયંતી પર અત્યંત આદરપૂર્વક નમન, અને જનજાતીય ગૌરવ દિવસના અવસર પર તમામ નાગરિકોને હાર્દિક શુભેચ્છાઓ.
નાની વયે જ, તેમના અદમ્ય સાહસ, દૂરદર્શી વિચાર અને અસાધારણ નેતૃત્વ ગુણો દ્વારા, તેમણે આદિવાસી સમાજમાં નવી ચેતના જગાવી. તેમના દ્વારા નેતૃત્વ પામેલ 'ઉલ્ગુલાન' (વિદ્રોહ) બ્રિટિશ શાસનની શોષણ પ્રણાલી, અન્યાય અને અત્યાચાર સામે એક શક્તિશાળી જનઆંદોલન તરીકે ઉભરી આવ્યો. આ સંઘર્ષ માત્ર રાજકીય પ્રતિકાર ન હતો, પરંતુ આદિવાસી સમુદાયોના પાણી, જંગલ અને જમીન પરના અધિકારો, સાંસ્કૃતિક ઓળખ અને સામાજિક ન્યાયની રક્ષા માટેનો એક વ્યાપક સંકલ્પ હતો. સમાજને તેની પરંપરાઓ, વારસા અને સ્વાભિમાન વિશે જાગૃત કરીને, તેમણે એકતા, સંગઠન અને આત્મનિર્ભરતાનો માર્ગ બતાવ્યો.
ભગવાન બિરસા મુંડાજીએ સામાજિક કુરીતિઓ, અંધશ્રદ્ધા અને શોષણ સામે પણ જનજાગૃતિ ફેલાવી. તેમના આદર્શોએ આદિવાસી સમુદાયોમાં સ્વાભિમાન, સામૂહિક જવાબદારી અને તેમના અધિકારો પ્રત્યે જાગરૂકતાની ભાવનાને મજબૂત કરી. તેમનો સંઘર્ષ એ સત્યને રેખાંકિત કરે છે કે કોઈપણ સમાજની સાચી તાકાત તેના સાંસ્કૃતિક મૂળ, સમુદાયની એકતા અને તેના અસ્તિત્વની રક્ષા કરવાના સંકલ્પમાં રહેલી છે.
તેમનું જીવન બલિદાન, તપસ્યા, સંઘર્ષ અને જનસેવાની એવી પ્રેરણાદાયી ગાથા છે જે આવનારી પેઢીઓ માટે દેશભક્તિ, સામાજિક સદ્ભાવ અને ન્યાયના મૂલ્યોને આલોકિત કરતી રહેશે. ભગવાન બિરસા મુંડાજીનું અનોખું યોગદાન ભારતીય ઇતિહાસનો અમૂલ્ય વારસો છે. તેમના આદર્શો આપણને આદિવાસી સમાજના સન્માન, અધિકારો અને સર્વાંગી વિકાસ માટે દ્રઢપણે પ્રતિબદ્ધ રહેવા પ્રેરણા આપતા રહેશે."
SM/DK/JD