લોકસભાના અધ્યક્ષે સંસદની તર્જ પર રાજ્ય વિધાનસભાઓ માટે એક સમાન ડિજિટલ ઓડિટ મોનિટરિંગ પ્લેટફોર્મ બનાવવાની હિમાયત કરી.

આજે તિરૂવનંતપુરમ ખાતે ભારતની સંસદ અને રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના વિધાનમંડળોની જાહેર હિસાબ સમિતિઓના અધ્યક્ષોના બે દિવસીય સંમેલનના સમાપન પ્રસંગે સમાપન સંબોધન આપતા, લોકસભાના અધ્યક્ષ શ્રી ઓમ બિરલાએ સંસદીય સમિતિઓના કામગીરીમાં વધુ તકનીકી એકીકરણ માટે હાકલ કરી હતી. સંસદની સમિતિઓ માટે ઉપલબ્ધ પ્લેટફોર્મની તર્જ પર રાજ્ય વિધાનમંડળો માટે એક સામાન્ય ડિજિટલ ઓડિટ મોનિટરિંગ પ્લેટફોર્મનો પ્રસ્તાવ મૂકતા તેમણે કહ્યું કે આવું પ્લેટફોર્મ ઓડિટ અવલોકનોના વ્યવસ્થિત મોનિટરિંગને સુવિધાયુક્ત બનાવશે, ફોલો-અપ મિકેનિઝમને મજબૂત કરશે અને ઓડિટ અહેવાલોની સમયસર તપાસ અને નિકાલ સુનિશ્ચિત કરશે.

ટેકનોલોજી સંસ્થાકીય પરિવર્તનનું એક સાધન બનવું જોઈએ તેના પર ભાર મૂકતા તેમણે નોંધ્યું કે ડિજિટલ નવીનતાઓને અપનાવવાથી વિધાનમંડળીય દેખરેખની કાર્યક્ષમતા, પારદર્શિતા અને અસરોકારકતામાં નોંધપાત્ર વધારો થશે. સાથે જ, ટેકનોલોજી પર અતિશય નિર્ભરતા સામે ચેતવણી આપતા તેમણે અવલોકન કર્યું કે તકનીકી પ્રગતિ હંમેશા માનવીય મૂલ્યો, શાણપણ અને સંવેદનશીલતા પર આધારિત હોવી જોઈએ. ટેકનોલોજીએ સંસ્થાકીય જવાબદારીને મજબૂત કરવી જોઈએ અને નિર્ણય લેવાની ગુણવત્તામાં સુધારો કરવો જોઈએ, પરંતુ તે ક્યારેય માનવીય નિર્ણય અને વિવેકબુદ્ધિનો વિકલ્પ બની શકે નહીં. તેમણે ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ દ્વારા જનરેટ અને એક્સેસ કરવામાં આવતા ડેટાની ચોકસાઈ, અધિકૃતતા અને નિષ્પક્ષતા જાળવવાની જરૂરિયાત પર પણ ભાર મૂક્યો હતો અને અવલોકન કર્યું હતું કે ટેકનોલોજી-સંચાલિત સુશાસનની વિશ્વસનીયતા આખરે તે માહિતીની વિશ્વસનીયતા પર આધારિત છે જેના પર નિર્ણયો આધારિત હોય છે.

લોકસભાની જાહેર હિસાબ સમિતિના અધ્યક્ષ શ્રી કે. સી. વેણુગોપાલ દ્વારા સંમેલન દરમિયાન આપવામાં આવેલા સૂચનોનો સંદર્ભ આપતા, લોકસભા અધ્યક્ષે સંસદ અને રાજ્ય વિધાનમંડળોની સમિતિઓને સતત ચકાસણી અને ઓડિટ અહેવાલોના સમયસર નિકાલ સંબંધિત સામાન્ય પડકારોને સંબોધવા માટે ઓડિટ અને મૂલ્યાંકનની સર્વગ્રાહી પ્રણાલી સંયુક્ત રીતે વિકસાવવા આહ્વાન કર્યું હતું. તેમણે અવલોકન કર્યું કે સમન્વયિત સંસ્થાકીય પદ્ધતિ વધુ સુમેળને પ્રોત્સાહન આપશે, અનુભવોના આદાન-પ્રદાનને સુવિધાયુક્ત બનાવશે અને દેશભરમાં જાહેર હિસાબ સમિતિઓની સામૂહિક ક્ષમતાને મજબૂત કરશે.

જાહેર ખર્ચમાં જવાબદારી સુનિશ્ચિત કરવામાં પીએસી (PACs)ની અનિવાર્ય ભૂમિકા પર ભાર મૂકતા તેમણે કહ્યું કે કંટ્રોલર અને ઓડિટર જનરલ (CAG) સ્વતંત્ર અને નિષ્પક્ષ ઓડિટ કરે છે, પરંતુ જાહેર હિસાબ સમિતિઓ ઓડિટ તારણોની તપાસ કરવાની, વિગતવાર તથ્યાત્મક ચકાસણી કરવાની અને તેમની ભલામણો પર અસરકારક ફોલો-અપ સુનિશ્ચિત કરવાની મહત્વપૂર્ણ જવાબદારી નિભાવે છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે ઓડિટ અવલોકનો માત્ર અહેવાલો અને રેકોર્ડ્સ સુધી સીમિત ન રહેવા જોઈએ; તેઓ યોગ્ય સુધારાત્મક પગલાં અને વહીવટી કામગીરીમાં મૂર્ત સુધારામાં રૂપાંતરિત થવા જોઈએ. કારોબારીએ આ સમિતિઓની ભલામણોને યોગ્ય મહત્વ આપવું જોઈએ અને તેમનો સમયસર અમલ સુનિશ્ચિત કરવો જોઈએ.

સંસદ અને રાજ્ય/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના વિધાનમંડળોની જાહેર હિસાબ સમિતિઓ (PACs) ના અધ્યક્ષોના સંમેલનમાં અપનાવવામાં આવેલ કેરળમ ઠરાવ આવનારા વર્ષોમાં આ મહત્વપૂર્ણ સંસદીય અને વિધાનમંડળીય સંસ્થાઓના કામગીરીને મજબૂત કરવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ માર્ગદર્શક માળખા અને ભવિષ્યલક્ષી રોડમેપ તરીકે સેવા આપશે તેમ નોંધતા, તેમણે અવલોકન કર્યું કે સંમેલનમાંથી ઉભરી આવેલા સમૃદ્ધ વિચાર-વિમર્શ, સામૂહિક શાણપણ અને ભલામણોને કોંક્રિટ એક્શનમાં અર્થપૂર્ણ અભિવ્યક્તિ મળવી જોઈએ. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે અંતિમ ઉદ્દેશ્ય નાણાકીય શિસ્તને મજબૂત કરવાનો, સંસ્થાકીય ક્ષમતાઓમાં વધારો કરવાનો અને કેન્દ્ર અને રાજ્ય બંને સ્તરે શાસનને વધુ પારદર્શક, પ્રતિભાવશીલ અને પરિણામ-લક્ષી બનાવવાનો હોવો જોઈએ. તેની ભલામણો ધારાસભા અને કારોબારી બંનેના કામગીરીમાં અર્થપૂર્ણ પ્રતિબિંબિત થશે તેવો વિશ્વાસ વ્યક્ત કરતા તેમણે જણાવ્યું હતું કે ઠરાવનો અસરોકારક અમલ લોકશાહી સંસ્થાઓને વધુ મજબૂત કરશે, જાહેર જનતાના વિશ્વાસને પુનઃપુષ્ટ કરશે અને સંસદીય તથા વિધાનમંડળીય દેખરેખની ગુણવત્તામાં વધારો કરશે.

લોકસભા અધ્યક્ષે ઉલ્લેખ કર્યો હતો કે શિક્ષણ, આરોગ્યસંભાળ, ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, સામાજિક કલ્યાણ અને ગ્રામીણ વિકાસ જેવા મહત્વપૂર્ણ ક્ષેત્રોમાં જાહેર રોકાણના વધતા જતાં પ્રમાણે જાહેર ભંડોળનો વિવેકપૂર્ણ અને હેતુપૂર્ણ ઉપયોગ સુનિશ્ચિત કરવાની જવાબદારીને વધુ મહત્વપૂર્ણ બનાવી દીધી છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે જાહેર નાણાંના દરેક રૂપિયાનો યોગ્ય હિસાબ હોવો જોઈએ અને જે હેતુ માટે તેને ફાળવવામાં આવ્યો હતો તે હેતુ માટે જ તેનો ઉપયોગ થવો જોઈએ.

તેમણે અવલોકન કર્યું કે વિધાનમંડળીય દેખરેખે, તેથી, જાહેર ભંડોળ ઇચ્છિત લાભો આપી રહ્યું છે કે કેમ અને નાગરિકોના જીવનમાં માપી શકાય તેવા સુધારાઓ લાવી રહ્યું છે કે કેમ તેનું મૂલ્યાંકન કરવા માટે ખર્ચની તપાસથી આગળ વધવું જોઈએ. તેમણે વધુમાં ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે સરકારી કાર્યક્રમો અને યોજનાઓનું મૂલ્યાંકન તેમની નિરંતરતા, ગુણવત્તા, સમયસર અમલીકરણ અને વાસ્તવિક પરિણામોને આવરી લેતું હોવું જોઈએ. પછી તે ટકાઉ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનું નિર્માણ હોય, નિર્ધારિત સમયમર્યાદામાં પ્રોજેક્ટ્સનું પૂર્ણ થવું હોય, અથવા પાત્ર લાભાર્થીઓને કલ્યાણકારી લાભોનું સમયસર વિતરણ હોય, જાહેર સેવા વિતરણના દરેક પાસાને વ્યવસ્થિત ચકાસણી અને મૂલ્યાંકનને આધીન કરવામાં આવવું જોઈએ. તેમણે અવલોકન કર્યું કે વિભાગ-સંબંધિત સ્ટેન્ડિંગ કમિટીઓ પણ આ સંદર્ભમાં મહત્વપૂર્ણ મૂલ્યાંકન હાથ ધરે છે, પરંતુ જાહેર હિસાબ સમિતિ પાસે નાણાંકીય ઔચિત્ય અને જાહેર ખર્ચ માટેની જવાબદારી સુનિશ્ચિત કરવાની વિશેષ મહત્વપૂર્ણ જવાબદારી છે.

સંસ્થાકીય ક્ષમતાઓને મજબૂત કરવાના મહત્વ પર પ્રકાશ પાડતાં, શ્રી બિરલાએ કહ્યું કે ઝડપી તકનીકી પરિવર્તનના આ યુગમાં સીએજી (CAG) અને જાહેર હિસાબ સમિતિઓ સાથે સંકળાયેલા અધિકારીઓ અને કર્મચારીઓનું સતત ક્ષમતા નિર્માણ અને વ્યવસાયિક વિકાસ આવશ્યક છે. સંસદસભ્યો અને રાજ્યના ધારાસભ્યો પણ તેમની દેખરેખની જવાબદારીઓમાં ઉભરતી ટેકનોલોજીને સમજવા અને અસરોકારક રીતે તેનો ઉપયોગ કરવા માટે જરૂરી જ્ઞાન અને કૌશલ્યોથી સજ્જ હોવા જોઈએ. નિયમિત તાલીમ, નવા સાધનોથી પરિચિત થવું, અને વ્યાવસાયિક નિકાલજોગ જ્ઞાનનું આદાન-પ્રદાન, તેમણે નોંધ્યું કે, ચકાસણી, મોનિટરિંગ અને મૂલ્યાંકનની ગુણવત્તામાં નોંધપાત્ર વધારો કરશે.

લોકસભા અધ્યક્ષે સંસદ અને રાજ્ય વિધાનમંડળોની જાહેર હિસાબ સમિતિઓ વચ્ચે નિયમિત બેઠકો, સંમેલનો અને અનુભવોના આદાન-પ્રદાનને સંસ્થાકીય બનાવવાની પણ હાંકલ કરી હતી. તેમણે અવલોકન કર્યું કે વિવિધ રાજ્યો દ્વારા વિકસાવવામાં આવેલી સફળ પદ્ધતિઓ, નાવિન્યપૂર્ણ અભિગમો અને તકનીકી ઉકેલોનું આદાન-પ્રદાન મૂલ્યવાન શીખવાની તકો પૂરી પાડશે અને દેશભરની સમિતિઓને અસરકારક મોડેલો અપનાવવા અને પુનરાવર્તિત કરવા માટે સક્ષમ બનાવશે. આ સંમેલનમાં 27 રાજ્યોના પ્રતિનિધિઓએ ભાગ લીધો હતો અને તેમના અનુભવો તથા દ્રષ્ટિકોણથી વિચાર-વિમર્શને સમૃદ્ધ બનાવ્યો હતો તે નોંધતા તેમણે કહ્યું કે વધુ મજબૂત અને વધુ અસરોકારક વિધાનમંડળીય સંસ્થાઓના નિર્માણ માટે આવું સામૂહિક જોડાણ આવશ્યક છે.

શ્રી બિરલાએ નોંધ્યું કે આ સંમેલનનું સાચું મહત્વ તેના વિચાર-વિમર્શ અને કેરળમ ઠરાવને સતત સંસ્થાકીય કાર્યવાહીમાં રૂપાંતરિત કરવામાં રહેલું છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે આધુનિક ટેકનોલોજી, માહિતગાર ચકાસણી અને અસરોકારક ફોલો-અપ મિકેનિઝમ્સ દ્વારા સમર્થિત વધુ મજબૂત જાહેર હિસાબ સમિતિઓ જાહેર સંસાધનોનો ઉપયોગ વિવેકબુદ્ધિ, પ્રામાણિકતા અને સ્પષ્ટ જાહેર હેતુની સમજ સાથે થાય તે સુનિશ્ચિત કરવામાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપશે.

જાહેર નાણાંની અસરકારક જવાબદારી સુનિશ્ચિત કરવા બદલાતા સમય સાથે પીએસી (PACs) એ વિકસિત થવું જોઈએ: શ્રી કે. સી. વેણુગોપાલ

સંસદની જાહેર હિસાબ સમિતિના અધ્યક્ષે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે જાહેર નાણાં વધુને વધુ જટિલ માર્ગો દ્વારા આગળ વધે છે ત્યારે જવાબદારી સુનિશ્ચિત કરવા માટે પીએસી (PACs) એ બદલાતા સમય સાથે વિકસિત થવું જોઈએ. પીએસી વિધાનમંડળો સમક્ષ રજૂ કરાયેલા ઓડિટ તારણોને અર્થપૂર્ણ જવાબદારીમાં રૂપાંતરિત કરે છે તેવું અવલોકન કરતા, તેમણે જાહેર યોજનાઓનું સમયસર ઓડિટ અને મંડળો (ગૃહ) સમક્ષ ઓડિટ અહેવાલો તુરંત મૂકવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે મંત્રાલયો અને વિભાગો તરફથી મોડા, અપૂર્ણ અથવા ગેરહાજર જવાબો અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી, અને કારોબારીને તુરંત પૂર્ણ જવાબો આપવા આહ્વાન કર્યું હતું.

PACsનું કામ લોકો સુધી પહોંચવું જોઈએ તેના પર ભાર મૂકતા તેમણે સૂચવ્યું કે જવાબદારી મજબૂત કરવા માટે સંસદ અને દરેક રાજ્ય વિધાનમંડળમાં ચર્ચા માટે ઓછામાં ઓછો એક પીએસી અહેવાલ લેવામાં આવે. તેમણે કેન્દ્ર પુરસ્કૃત યોજનાઓની ચકાસણી કરવા માટે કેન્દ્ર અને રાજ્યો વચ્ચે વધુ સારા સમન્વય માટે પણ હાકલ કરી હતી અને આ યોજનાઓને સમર્પિત યુનિયન અને સ્ટેટ પીએસી (PACs) વચ્ચે વાર્ષિક મિટિંગનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો હતો. વિશિષ્ટ સ્ટાફ, તાલીમ અને ક્ષમતા નિર્માણના મહત્વ પર ભાર મૂકતા, તેમણે ઓડિટ પેરાગ્રાફ્સ અને લેવાયેલા પગલાંને ટ્રેક કરવા માટે ડેશબોર્ડ સહિત ટેકનોલોજીના વધુ ઉપયોગની હિમાયત કરી હતી.

આ પ્રસંગે કેરળ વિધાનસભાના અધ્યક્ષ, કેરળ વિધાનસભાના ઉપાધ્યક્ષ અને કેરળની જાહેર હિસાબ સમિતિના અધ્યક્ષ પણ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

આ બે દિવસીય સંમેલનમાં નાણાકીય દેખરેખને મજબૂત કરવા, ઓડિટ ફોલો-અપ મિકેનિઝમ્સમાં સુધારો કરવા, તકનીકી નવીનતાઓને અપનાવવા અને જાહેર હિસાબ સમિતિઓની સંસ્થાકીય અસરોકારકતા વધારવા પર વિશેષ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને "ઓડિટ, જવાબદારી અને સુશાસન – પીએસીની વિકસતી ભૂમિકા" થીમ પર વ્યાપક અને રચનાત્મક વિચાર-વિમર્શ જોવામાં આવ્યો હતો.

Resolution adopted at the conference -

SM/DK/JD