TRAI દ્વારા “ધ ટેલિકોમ્યુનિકેશન ઇન્ટરકનેક્શન (થર્ડ અમેન્ડમેન્ટ) રેગ્યુલેશન્સ, 2026” બહાર પાડવામાં આવ્યા

ટેલિકોમ રેગ્યુલેટરી ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા (TRAI) એ આજે “ધ ટેલિકોમ્યુનિકેશન ઇન્ટરકનેક્શન (થર્ડ અમેન્ડમેન્ટ) રેગ્યુલેશન્સ, 2026” બહાર પાડ્યા છે. આ નિયમો 1 જાન્યુઆરી, 2027 થી અમલમાં આવશે.

ટેલિકોમ્યુનિકેશનમાં ઇન્ટરકનેક્શન એ તકનીકી ઓપરેશનલ અને વ્યાપારી ગોઠવણોનો સંદર્ભ આપે છે જે બે કે તેથી વધુ ટેલિકોમ નેટવર્ક્સને જોડે છે જેનાથી તેમની વચ્ચે ટેલિકોમ્યુનિકેશન ટ્રાફિકને વહેવા દે છે અને વિવિધ સેવા પ્રદાતાઓના ઉપયોગકર્તાઓને એકીકૃત રીતે સંચાર કરવા સક્ષમ બનાવે છે. TRAI એક્ટ, 1997ની કલમ 11(1)(b), અન્ય બાબતોની સાથે TRAI ને સેવા પ્રદાતાઓ વચ્ચે ઇન્ટરકનેક્શનના નિયમો અને શરતો નિર્ધારિત કરવાની અને વિવિધ સેવા પ્રદાતાઓ વચ્ચે તકનીકી સુસંગતતા અને અસરકારક ઇન્ટરકનેક્શન સુનિશ્ચિત કરવાની સત્તા આપે છે.

ઇન્ટરકનેક્શનની બાબતોને સંચાલિત કરતું હાલનું નિયમનકારી માળખું સુસંગત, પારદર્શક અને સેવા પ્રદાતાઓ વચ્ચે કાર્યક્ષમ ઇન્ટરકનેક્શન માટે અનુકૂળ રહે તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે, TRAI એ 03.04.2025 ના રોજ “ઇન્ટરકનેક્શન બાબતો પરના હાલના TRAI નિયમોની સમીક્ષા” પરના પ્રી-કન્સલ્ટેશન પેપર દ્વારા નિયમનકારી માળખાની સમીક્ષા શરૂ કરી હતી. આ પ્રી-કન્સલ્ટેશન પેપર દ્વારા, ટેલિકોમ્યુનિકેશન ઇન્ટરકનેક્શન રેગ્યુલેશન્સ, 2018 ની સમીક્ષા કરવા માટે, અન્ય બાબતોની સાથે, હિતધારકોની ટિપ્પણીઓ માંગવામાં આવી હતી.

ત્યારબાદ પૂર્વ-સમાવેશ પ્રક્રિયા દરમિયાન પ્રાપ્ત થયેલી હિતધારકોની ટિપ્પણીઓને ધ્યાનમાં રાખીને અને પૃષ્ઠભૂમિ માહિતી પૂરી પાડતા, “ઇન્ટરકનેક્શન બાબતો પરના હાલના TRAI નિયમોની સમીક્ષા” પર એક કન્સલ્ટેશન પેપર 10.11.2025 ના રોજ બહાર પાડવામાં આવ્યું હતું. કન્સલ્ટેશન પેપર દ્વારા, ટેલિકોમ્યુનિકેશન ઇન્ટરકનેક્શન રેગ્યુલેશન્સ, 2018ની સમીક્ષા કરવા માટે, અન્ય બાબતોની સાથે, હિતધારકોની ટિપ્પણીઓ માંગવામાં આવી હતી. લંબાવ્યા પછી, લેખિત ટિપ્પણીઓ અને કાઉન્ટર-ટિપ્પણીઓ સબમિટ કરવાની છેલ્લી તારીખો અનુક્રમે 15.12.2025 અને 29.12.2025 હતી.

કન્સલ્ટેશન પેપરમાં ઉઠાવવામાં આવેલા મુદ્દાઓના જવાબમાં, સત્તર હિતધારકોએ તેમની ટિપ્પણીઓ સબમિટ કરી, જ્યારે નવ હિતધારકોએ કાઉન્ટર-ટિપ્પણીઓ સબમિટ કરી. કન્સલ્ટેશન પ્રક્રિયાના ભાગરૂપે, 28.01.2026ના રોજ કન્સલ્ટેશન પેપર પર ઓપન હાઉસ ડિસ્કશન (OHD) યોજાયું હતું. કન્સલ્ટેશન પ્રક્રિયા દરમિયાન હિતધારકો પાસેથી મળેલી ટિપ્પણીઓ અને તેમના વિશ્લેષણના આધારે, TRAI એ ટેલિકોમ્યુનિકેશન ઇન્ટરકનેક્શન (થર્ડ અમેન્ડમેન્ટ) રેગ્યુલેશન્સ, 2026ને અંતિમ સ્વરૂપ આપ્યું છે.

સુધારા નિયમોના મુખ્ય મુદ્દાઓ નીચે મુજબ છે:

1. LSA/ સેવા ક્ષેત્રના સ્તરે ઇન્ટરકનેક્શન: સુધારો ઇન્ટરકનેક્શન પ્રદાતાઓ અને માંગકર્તાઓને ટેલિકોમ્યુનિકેશન ટ્રાફિક સોંપવા અથવા મેળવવા માટેના સ્થાનો પર પરસ્પર સંમત થવા માટે સક્ષમ બનાવે છે. તે સમકાલીન નેટવર્ક આર્કિટેક્ચર સાથે સંરેખિત કરવા અને લોંગ ડિસ્ટન્સ ચાર્જિંગ એરિયા (LDCA) અને શોર્ટ ડિસ્ટન્સ ચાર્જિંગ એરિયા (SDCA) સ્તરે હાલના ઇન્ટરકનેક્શનથી લાઇસન્સ્ડ સર્વિસ એરિયા (LSA) સ્તરના ઇન્ટરકનેક્શનમાં સંક્રમણની સુવિધા માટે હાલના ઇન્ટરકનેક્શન રેગ્યુલેટરી ફ્રેમવર્કનું આધુનિકીકરણ કરે છે. ટ્રાફિકને LSA-સ્તરના POIsમાં સ્થાનાંતરિત કરવાથી રૂટિંગ સરળ બનશે અને દુર્લભ નંબરિંગ સંસાધનોના વધુ કાર્યક્ષમ સંચાલનને સમર્થન મળશે, અને તેનાથી ઓછો વિલંભ અને સુધારેલી સેવા વિશ્વસનીયતા જેવા લાભો પણ થશે.
2. SDCA/ LDCA-સ્તરના POIs પર હાલના ટ્રાફિકનું સ્થળાંતર: LDCA/SDCA-સ્તરના પોઇન્ટ્સ ઓફ ઇન્ટરકનેક્શન (POIs) પર હાલનો ટ્રાફિક, મિનિટ્સ ઓફ યુસેજ (MoUs) ના સંદર્ભમાં, તબક્કાવાર રીતે ત્રણ વર્ષની અંદર LSA-સ્તરના POIs માં સ્થળાંતરિત કરવામાં આવશે. ત્યારબાદ, તમામ ટ્રાફિક LSA અથવા સેવા ક્ષેત્ર સ્તરના POIs પર સોંપવામાં આવશે અથવા મેળવવામાં આવશે.
3. IP-આધારિત ઇન્ટરકનેક્શનમાં સ્થળાંતર: સુધારા નિયમો સેવા પ્રદાતાઓ દ્વારા IP-આધારિત ઇન્ટરકનેક્શનની સ્થાપના માટેની જોગવાઈ કરે છે. આ નિયમો અમલમાં આવ્યા પછી સ્થાપિત થયેલા તમામ નવા ઇન્ટરકનેક્શન IP-આધારિત ઇન્ટરકનેક્શન હોવા જોઈએ. E1/ TDM-આધારિત ઇન્ટરકનેક્શન પર કામ કરતા તમામ હાલના POIs ત્રણ વર્ષના સમયગાળામાં, તબક્કાવાર રીતે IP-આધારિત ઇન્ટરકનેક્શનમાં સ્થળાંતરિત કરવામાં આવશે. IP-આધારિત ઇન્ટરકનેક્શન પરનું સ્થળાંતર બેન્ડવિડ્થ કાર્યક્ષમતા, કોલ ગુણવત્તા અને એન્ડ-ટુ-એન્ડ કોલ કામગીરીમાં સુધારો કરે છે.
4. IP-આધારિત ઇન્ટરકનેક્શન માટે ક્ષમતા વધારવાનું માળખું: IP-આધારિત ઇન્ટરકનેક્શન માટે, POI પર મહત્તમ કોલ-હેન્ડલિંગ ક્ષમતા નક્કી કરતી વખતે કન્કરન્ટ સેશન-હેન્ડલિંગ ક્ષમતા અને લિંક બેન્ડવિડ્થ ધ્યાનમાં લેવામાં આવશે, જ્યારે TRAI ના સંબંધિત નિયમો અનુસાર સેવાની ઇચ્છિત ગુણવત્તા જાળવી રાખવામાં આવશે.
5. POIs ના સરેન્ડર માટેની પ્રક્રિયા: POIs ના સરેન્ડર માટે એક ચોક્કસ નિયમનકારી માળખું શરૂ કરવામાં આવ્યું છે. અગાઉ, નિયમોમાં માત્ર POI ના "ડિસ્કનેક્શન" માટેની જોગવાઈ હતી, જે POI પર ટ્રાફિકના અટકાવ માટે છે. આ એક સેવા પ્રદાતા દ્વારા બીજા સેવા પ્રદાતાને આભારી કારણોસર, તેમની વચ્ચેના મતભેદોમાંથી ઉદ્ભવતી અપવાદરૂપ પરિસ્થિતિઓમાં લેવાયેલું પગલું છે. બીજી તરફ, સરન્ડર માટેની પ્રક્રિયા સેવા પ્રદાતા દ્વારા તેની પોતાની ઓપરેશનલ જરૂરિયાતો માટે POIના સ્વૈચ્છિક સરન્ડર માટે છે, જેમ કે ટ્રાફિકમાં ઘટાડો થવાને કારણે, કોઈ વિસ્તારમાંથી સેવાઓ પાછી ખેંચવાને કારણે અથવા ટ્રાફિકના પુનઃ-રૂટિંગને કારણે, જેથી નાણાકીય કાર્યક્ષમતામાં સુધારો થાય.
6. બેંક ગેરંટી જોગવાઈઓનું યુક્તિસંગતીકરણ: હાલનું બેંક ગેરંટી માળખું જાળવી રાખવામાં આવ્યું છે; જો કે, પુનઃમૂલ્યાંકન પર આપવામાં આવેલી બેંક ગેરંટીઓની માન્યતા અને આવા પુનઃમૂલ્યાંકન માટેનો સમયગાળો છ મહિનાથી વધારીને બાર મહિના કરવામાં આવ્યો છે. IP-આધારિત ઇન્ટરકનેક્શન સહિત POIs માટે બેંક ગેરંટીની મર્યાદા નક્કી કરવા માટે એક સુધારેલી પદ્ધતિ પણ દાખલ કરવામાં આવી છે.
7. ઇન્ટરકનેક્શન સંબંધિત શુલ્કની વિલંબિત ચુકવણી પર વ્યાજ: ઇન્ટરકનેક્શન ચાર્જીસ અથવા ઇન્ટરકનેક્શન યુસેજ ચાર્જીસની વિલંબિત ચુકવણીને પહોંચી વળવા માટે એક ચોક્કસ જોગવાઈ દાખલ કરવામાં આવી છે. વ્યાજનો દર સેવા પ્રદાતાઓ વચ્ચે પરસ્પર સંમતિથી નક્કી કરવામાં આવશે, જે સ્ટેટ બેંક ઓફ ઈન્ડિયાના એક વર્ષના માર્જિનલ કોસ્ટ ઓફ ફંડ્સ-બેઝ્ડ લેન્ડિંગ રેટ (MCLR) વત્તા બે ટકાની મહત્તમ મર્યાદાને આધીન રહેશે.
8. રિપોર્ટિંગ આવશ્યકતાઓ: સુધારા નિયમો LDCA/SDCA-સ્તરના POIs થી LSA-સ્તરના POIs સુધી ટ્રાફિકના શિફ્ટિંગ અને E1/TDM-આધારિત થી IP-આધારિત ઇન્ટરકનેક્શનમાં સ્થળાંતર પર નજર રાખવા માટે રિપોર્ટિંગ આવશ્યકતાઓ નિર્ધારિત કરે છે.
9. નાણાકીય નિરુત્સાહ માટે ગ્રેડેડ ફ્રેમવર્ક: નિયમોના અસરકારક અમલીકરણ માટે, આ નિયમોની જોગવાઈઓના ઉલ્લંઘન માટે ગ્રેડેડ નાણાકીય નિરુત્સાહ માળખું નિર્ધારિત કરવામાં આવ્યું છે. આ સુધારો નિયમનકારી માળખાના અમલીકરણને વધુ અસરકારક, પ્રમાણસર અને આ નિયમો હેઠળ આવરી લેવાયેલા ઉલ્લંઘનની પ્રકૃતિ અને ગંભીરતાને અનુરૂપ બનાવે છે.

વિલંબિત ચુકવણી પર વ્યાજ, રિપોર્ટિંગ આવશ્યકતાઓ અને નાણાકીય નિરુત્સાહ માટેની જોગવાઈઓ નિયમોના અસરકારક અમલીકરણને સક્ષમ બનાવશે. સુધારા નિયમો ટેકનોલોજીકલ પ્રગતિ અને ક્ષેત્રીય વિકાસ સાથે નિયમનકારી જોગવાઈઓને સંરેખિત કરે છે. તેઓ ઇન્ટરકનેક્શન માળખાને મજબૂત બનાવશે અને ટેલિકોમ નેટવર્ક્સ પર સીમલેસ સંચારની સુવિધા આપશે તેવી અપેક્ષા છે. નિયમનકારી માળખાનો ઉદ્દેશ્ય અસરકારક ઇન્ટરકનેક્શન, પારદર્શિતા, બિન-ભેદભાવ અને ન્યાયી સ્પર્ધાના સિદ્ધાંતોને જાળવી રાખીને સેવા પ્રદાતાઓને વધુ નિયમનકારી નિશ્ચિતતા પૂરી પાડવાનો છે.

“ધ ટેલિકોમ્યુનિકેશન ઇન્ટરકનેક્શન (થર્ડ અમેન્ડમેન્ટ) રેગ્યુલેશન્સ, 2026” નો પૂરો પાઠ, સ્પષ્ટીકરણાત્મક મેમોરેન્ડમ સાથે, TRAIની વેબસાઇટ www.trai.gov.in પર ઉપલબ્ધ છે.

કોઈપણ સ્પષ્ટતા/માહિતી માટે શ્રી સમીર ગુપ્તા, સલાહકાર (નેટવર્ક્સ, સ્પેક્ટ્રમ અને લાયસન્સિંગ-I), TRAI નો ઈમેલ ID: adv-nsl1@trai.gov.in અથવા ટેલિફોન નંબર +91-11-20907752 પર સંપર્ક કરી શકાય છે.

SM/DK/GP/JT

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com