રમતગમત અને શિક્ષણ મંત્રાલયે વર્ગખંડ સુધી ક્લીન સ્પોર્ટ મૂલ્યો પહોંચાડવા માટે યુનેસ્કો સાથે ઐતિહાસિક MoU પર હસ્તાક્ષર કર્યા

કેન્દ્રીય યુવા બાબતો અને રમતગમત મંત્રી ડૉ. મનસુખ માંડવિયા અને કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રી શ્રી પ્રહલાદ જોશીએ બુધવારે રમતગમત અને શિક્ષણને સંકલિત કરવાની જરૂરિયાતનો પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો, જે 'ખેલો ભારત નીતિ 2025'માં પણ રેખાંકિત કરવામાં આવ્યો છે. યુવા બાબતો અને રમતગમત મંત્રાલય, શિક્ષણ મંત્રાલય અને યુનેસ્કો (UNESCO) વચ્ચે 'સ્પોર્ટ્સ વેલ્યુઝ ઇન એવરી ક્લાસરૂમ ટૂલકિટ' દ્વારા ભારતભરના વર્ગખંડો સુધી ક્લીન સ્પોર્ટના મૂલ્યો પહોંચાડવા માટે એક સમજૂતી કરાર (MoU)ની આપ-લે કરવામાં આવી હતી.

અહીં નેશનલ એન્ટી-ડોપિંગ એજન્સી (NADA) ઇન્ડિયાના 'ક્લીન સ્પોર્ટ કોન્ક્લેવ' ખાતે MoU ની આપ-લે કરવામાં આવી હતી, જેનો ઉદ્દેશ્ય શિક્ષણ, રમતગમત અને રોજિંદી વર્ગખંડની પ્રવૃત્તિઓ દ્વારા બાળકોમાં આદર, અખંડિતતા અને ન્યાયીપણું જેવા મૂલ્યોનો સમાવેશ કરવાનો છે. ટૂલકિટના વીડિયો મોડ્યુલ્સ 13 ભારતીય ભાષાઓમાં ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવશે, જેથી દેશભરના વિદ્યાર્થીઓ સુધી પહોંચી શકાય અને મજબૂત, વધુ ન્યાયી રમતગમત ઇકોસિસ્ટમ બનાવી શકાય.

ડૉ. માંડવિયા અને શ્રી જોશી ઉપરાંત, કોન્ક્લેવમાં યુનેસ્કોના દક્ષિણ એશિયા માટેના પ્રાદેશિક કાર્યાલયના નિયામક ડૉ. ટિમ કર્ટિસ, શિક્ષણ મંત્રાલયના શાળા શિક્ષણ વિભાગના સચિવ શ્રી ટી. કે. અનિલ કુમાર, યુવા બાબતો અને રમતગમત મંત્રાલયના રમતગમત સચિવ શ્રી હરિ રંજન રાવ અને NADAના ડીજી શ્રી અનંત કુમાર ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. મંગળવારે યુનેસ્કો એન્ટી-ડોપિંગ કન્વેન્શન્સની વૈધાનિક બેઠકોમાં હાજરી આપનારા આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિનિધિઓ પણ હાજર રહ્યા હતા. ભારતીય આંતરરાષ્ટ્રીય ભાલા ફેંક ખેલાડી સચિન યાદવે પણ કોન્ક્લેવમાં ભાગ લીધો હતો.

ડૉ. માંડવિયાએ શિક્ષણ મંત્રાલયનો આંતરિક આભાર વ્યક્ત કરતા જણાવ્યું હતું કે આ સહયોગ પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના વિઝનને અનુરૂપ રમતગમત અને શિક્ષણને એકસાથે લાવવા માટે ભારત સરકારની પ્રતિબદ્ધતાને પ્રતિબિંબિત કરે છે. "રમતગમતની શ્રેષ્ઠતા અને રમતગમતની અખંડિતતા એકસાથે ચાલવા જોઈએ. રમતગમતની સફળતા માટે પ્રતિભા, શિસ્ત અને સખત પરિશ્રમ આવશ્યક છે, પરંતુ અખંડિતતા, ન્યાયીપણું અને વિશ્વસનીયતા પણ એટલી જ મહત્વપૂર્ણ છે," માનનીય રમતગમત મંત્રીએ ભારતની વધતી રમતગમતની આકાંક્ષાઓની સાથે ક્લીન સ્પોર્ટ જાગરૂકતા મજબૂત કરવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકતા જણાવ્યું હતું.

તેમણે એશિયન ગેમ્સ અને એશિયન પેરા ગેમ્સમાં ભારતના અનુક્રમે ચોથા સ્થાને રહેવાનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો, જે ભારતીય રમતગમતની વધતી તાકાત અને આકાંક્ષાને પ્રતિબિંબિત કરે છે. જોકે, ડોપિંગ એક ગંભીર ચિંતાનો વિષય રહ્યો છે, જેના માટે શિક્ષણ, નિવારણ, પરીક્ષણ અને અમલીકરણમાં સતત પ્રયાસોની જરૂર છે. "2025-26 દરમિયાન, નેશનલ એન્ટી-ડોપિંગ એજન્સી ઓફ ઇન્ડિયાએ 7,000 થી વધુ પરીક્ષણો હાથ ધર્યા હતા અને 350 થી વધુ શિક્ષણ અને જાગૃતિ સત્રો આયોજિત કર્યા હતા, જેમાં 27,000 સહભાગીઓ સુધી પહોંચવામાં આવ્યું હતું," ડૉ. માંડવિયાએ ઉમેર્યું હતું.

"નેશનલ ફોરેન્સિક સાયન્સ યુનિવર્સિટી, ગાંધીનગર અને નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ફાર્માસ્યુટિકલ એજ્યુકેશન એન્ડ રિસર્ચ, હૈદરાબાદ ખાતે પૂરક પરીક્ષણ સુવિધાઓ અજાણતા થતા ડોપિંગના કેસોને રોકવામાં વધુ મદદ કરે છે, જ્યારે NADAની અંદરની તપાસ વૈશ્વિક પ્રથાઓને અનુરૂપ મજબૂત કરવામાં આવશે. નેશનલ એન્ટી-ડોપિંગ એક્ટ આ વર્ષે અમલમાં આવ્યો છે અને સરકાર સંસદ સમક્ષ ડોપિંગ સંબંધિત પ્રવૃત્તિઓને ગુનાહિત બનાવવા માટેની જોગવાઈઓ લાવવાની તૈયારી કરી રહી છે," તેમણે જણાવ્યું હતું.

માનનીય શિક્ષણ મંત્રી પ્રહલાદ જોશીએ જણાવ્યું હતું કે આ MoU શિક્ષણ અને રમતગમત વચ્ચેના લાંબા સમયથી ચાલતા તફાવતને દૂર કરવામાં મદદ કરશે. તેમણે એ પણ નિરીક્ષણ કર્યું હતું કે જે વિદ્યાર્થીઓ શૈક્ષણિક રીતે સારું પ્રદર્શન કરે છે તેઓ હંમેશા રમતગમતમાં ભાગ લેતા નથી, અને તળિયાના સ્તરે તકોને મજબૂત કરવાની તથા યુવા રમતવીરો માટે વધુ સારા માર્ગો બનાવવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો.

"આ MoU શિક્ષણ અને રમતગમત વચ્ચેના જોડાણને મજબૂત કરવાની દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે, જે લાંબા સમયથી ગાયબ હતું. આ પહેલ દ્વારા, અમે સુનિશ્ચિત કરવા માટે કામ કરી રહ્યા છીએ કે રમતગમતના મૂલ્યો દરેક બાળકના શૈક્ષણિક અનુભવનો અભિન્ન ભાગ બને," શ્રી જોશીએ જણાવ્યું હતું. "મને ખૂબ જ આનંદ છે કે બાળકોને હવે ક્લીન સ્પોર્ટ અને તેની સાથે સંકળાયેલા મૂલ્યો વિશે શિક્ષિત કરવામાં આવી રહ્યા છે. આ ટૂલકિટ દ્વારા રજૂ કરવામાં આવી રહેલા મૂલ્યો વર્ગખંડોથી આગળ વધીને સમાજના દરેક વર્ગ સુધી પહોંચવા જોઈએ. શિક્ષણમાં રમતગમતના મૂલ્યોને સંકલિત કરીને, આપણે જવાબદાર નાગરિકોને પોષવામાં અને નાની ઉંમરથી જ ન્યાયીપણા અને અખંડિતતાની સંસ્કૃતિ બનાવવામાં મદદ કરી શકીએ છીએ."

ડૉ. ટિમ કર્ટિસે MoU ને ભારત સાથે યુનેસ્કોની ભાગીદારીમાં એક નવું પ્રકરણ ગણાવ્યું હતું, જેમાં લાખો યુવાનો સુધી પહોંચવાની ક્ષમતા છે અને અન્ય દેશો શીખી શકે તેવો મોડેલ પૂરો પાડે છે. ઓસ્ટ્રેલિયન નિષ્ણાતે કહ્યું, “વર્ગખંડમાં રહેલું દરેક બાળક શીખી શકે છે કે નિયમોનું પાલન કરીને રમવાનો અર્થ શું થાય છે. આ ટૂલકિટના માધ્યમથી, અમે શિક્ષણ અને રમતગમતમાં ત્રણ મૂળભૂત મૂલ્યોનો સમાવેશ કરી રહ્યા છીએ: આદર, પ્રામાણિકતા અને નિષ્પક્ષતા.”

"ટૂલકિટ વિચારો અને વ્યવહારુ સંસાધનો પ્રદાન કરે છે, પરંતુ શિક્ષકો તે છે જે આ મૂલ્યોને જીવનમાં લાવે છે. આપણે શાળાના મેદાનમાં શું થાય છે અને રોજિંદી પરિસ્થિતિઓમાં બાળકો એકબીજા સાથે કેવો વ્યવહાર કરે છે તે જોવાની જરૂર છે. આ મૂલ્યોની ખરી પરીક્ષા એ છે કે જ્યારે કોઈ જોઈ રહ્યું ન હોય ત્યારે પણ બાળકો ન્યાયી રીતે રમે છે કે નહીં. આ એ પ્રકારની અખંડિતતા છે જેને આપણે નાની ઉંમરથી જ પોષવા માંગીએ છીએ," ડૉ. કર્ટિસે ઉમેર્યું હતું.

SM/BS/JD