સ્પેશિયલ કેમ્પેઈન 6ના ભાગરૂપે, કાપડ મંત્રાલય દ્વારા 15 ઓક્ટોબર 2026ના રોજ ઈ-વેસ્ટ મેનેજમેન્ટ જાગૃતિ અને સાયબર સિક્યુરિટી અને સિક્યોર ડિજિટલ ડિસ્પોઝલ પર વર્કશોપનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું, જેમાં તમામ નોડલ અધિકારીઓ સહિત 85 થી વધુ અધિકારીઓએ ભાગ લીધો હતો. આ વર્કશોપનો હેતુ જવાબદારીપૂર્વક ઈ-વેસ્ટ મેનેજમેન્ટને પ્રોત્સાહન આપવાનો, સાયબર સિક્યુરિટી જાગૃતિને સુદ્રઢ કરવાનો અને કાર્યસ્થળ પર સુરક્ષિત ડિજિટલ પદ્ધતિઓને પ્રોત્સાહિત કરવાનો હતો.

અધિકારીઓ અને કર્મચારીઓને ફિશિંગ એટેક, માલવેર, ભ્રામક વોટ્સએપ મેસેજ અને ડિજિટલ અરેસ્ટ સ્કેમ સહિતના ઉભરતા સાયબર જોખમોથી પરિચિત કરવા માટે એક સમર્પિત સાયબર સિક્યુરિટી અવેરનેસ સેશનનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આ સેશનમાં શંકાસ્પદ ઈમેઈલ્સ, લિંક્સ, એટેચમેન્ટ્સ અને મેસેજીસ, ખાસ કરીને જાણીતા સંપર્કોના નામે વેશપલટો કરીને મોકલવામાં આવતા અથવા પૈસા, વન-ટાઈમ પાસવર્ડ (OTPs) કે વ્યક્તિગત માહિતી માગતા મેસેજીસને ઓળખવાના મહત્વ પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો.

સહભાગીઓને ડિજિટલ સંચાર સંભાળતી વખતે સાવચેતી રાખવા, અજાણી લિંક્સ પર ક્લિક કરવાથી કે અપ્રમાણિત ફાઈલો ડાઉનલોડ કરવાથી દૂર રહેવા, સંવેદનશીલ માહિતી શેર કરવાનું ટાળવા અને કોઈ પણ પગલું ભરતા પહેલા શંકાસ્પદ સંચારની સત્યતા ચકાસવાની સલાહ આપવામાં આવી હતી. આ સેશનમાં અધિકૃત અને વ્યક્તિગત માહિતીને સુરક્ષિત રાખવા માટે સાયબર સ્વચ્છતા, જાગૃતિ અને સાયબર ઘટનાઓની સમયસર જાણ કરવાના મહત્વ પર પણ ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો.

ઈ-વેસ્ટ મેનેજમેન્ટ જાગૃતિ સેશનમાં અધિકારીઓને અયોગ્ય ઈ-વેસ્ટ નિકાલની પર્યાવરણ પર પડતી પ્રતિકૂળ અસરો વિશે સંવેદનશીલ બનાવવામાં આવ્યા હતા, જેમાં માટી અને પાણીનું પ્રદૂષણ અને માનવ સ્વાસ્થ્ય તથા નિવસનતંત્ર માટે જોખમ ઊભું કરી શકે તેવા ખતરનાક પદાર્થોનું ઉત્સર્જન સામેલ છે. તેમણે મૂલ્યવાન સામગ્રી પુનઃપ્રાપ્ત કરવા, કાચા માલની માંગ ઘટાડવા અને લેન્ડફિલમાં મોકલવામાં આવતા કચરાના જથ્થાને ઓછો કરવા માટે, જ્યાં પણ શક્ય હોય ત્યાં ઇલેક્ટ્રોનિક ઉપકરણોના પુનઃઉપયોગ, રિફર્બિશમેન્ટ અને રિસાયક્લિંગ દ્વારા સંસાધન સંરક્ષણના મહત્વ પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો. અધિકારીઓને લાગુ પડતા ઈ-વેસ્ટ મેનેજમેન્ટ નિયમો અનુસાર અધિકૃત ચેનલો દ્વારા જૂના/અપ્રચલિત ઇલેક્ટ્રોનિક અને ઇલેક્ટ્રિકલ ઉપકરણોનું યોગ્ય વર્ગીકરણ, સુરક્ષિત હેન્ડલિંગ અને નિકાલ કરવાની જરૂરિયાત વિશે પણ માહિતગાર કરવામાં આવ્યા હતા.

આ સેશન્સમાં ટકાઉ ઓફિસ પદ્ધતિઓ અપનાવવાની પ્રેરણા આપવામાં આવી હતી, અને એ વાત પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો કે જવાબદાર ઈ-વેસ્ટ મેનેજમેન્ટ પર્યાવરણીય સુરક્ષા, કાર્યક્ષમ સંસાધન ઉપયોગ અને સર્ક્યુલર ઈકોનોમીને પ્રોત્સાહન આપવામાં યોગદાન આપે છે.

આ પહેલો વધુ સ્વચ્છ કાર્યસ્થળને પ્રોત્સાહન આપવા, જવાબદારીપૂર્વક સંસાધન સંચાલન સુનિશ્ચિત કરવા અને સુરક્ષિત ડિજિટલ વાતાવરણને પ્રોત્સાહન આપવા માટે કાપડ મંત્રાલયની કટિબદ્ધતા દર્શાવે છે. પર્યાવરણીય સ્થિરતાને સાયબર સિક્યુરિટી જાગૃતિ સાથે સાંકળીને, મંત્રાલય સુધારેલી કાર્યસ્થળ પદ્ધતિઓ, સંસાધન સંરક્ષણ અને ઉન્નત ડિજિટલ સુરક્ષા દ્વારા સ્પેશિયલ કેમ્પેઈન 6ના ઉદ્દેશ્યોને આગળ ધપાવવાનું ચાલુ રાખે છે.

મંત્રાલયે પોતાના પરિસરમાં ઉત્પન્ન થતા ઈ-વેસ્ટના સંગ્રહ અને યોગ્ય સંચાલન માટે પણ પહેલ કરી છે, જેમાં લાગુ નિયમો અનુસાર જૂના અને રદ્દ કરાયેલા ઇલેક્ટ્રોનિક અને ઇલેક્ટ્રિકલ ઉપકરણોના જવાબદાર નિકાલ પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે.

ડેસ્કટોપ કોમ્પ્યુટર, કીબોર્ડ, ફોટોકોપીયર, એર પ્યુરિફાયર અને ઇલેક્ટ્રિક હોટ કેસ સહિતના પોતાના ઉપયોગી આયુષ્યના અંત સુધી પહોંચેલા ઇલેક્ટ્રોનિક અને ઇલેક્ટ્રિકલ ઉપકરણોને લાગુ ઈ-વેસ્ટ મેનેજમેન્ટ નિયમો અનુસાર યોગ્ય હેન્ડલિંગ અને નિકાલની જરૂરિયાત હોય છે.

આ પહેલ જૂના/અપ્રચલિત ઇલેક્ટ્રોનિક અને ઇલેક્ટ્રિકલ ઉપકરણોને ઓળખવા, તેનું યોગ્ય વર્ગીકરણ સુનિશ્ચિત કરવા અને અધિકૃત ચેનલો દ્વારા તેના નિકાલની સુવિધા આપવાના મહત્વ પર પ્રકાશ પાડે છે. જવાબદાર ઈ-વેસ્ટ મેનેજમેન્ટ પર્યાવરણીય પ્રદૂષણને અટકાવવામાં મદદ કરે છે, મૂલ્યવાન સામગ્રીની પુનઃપ્રાપ્તિને ટેકો આપે છે અને સંસાધનોના કાર્યક્ષમ ઉપયોગને પ્રોત્સાહન આપે છે.

મંત્રાલય અધિકારીઓ અને કર્મચારીઓમાં ટકાઉ ઓફિસ પદ્ધતિઓ અને યોગ્ય ઈ-વેસ્ટ નિકાલના મહત્વ અંગે જાગૃતિ લાવવા માટે પ્રોત્સાહિત કરે છે. આવા પ્રયાસો વધુ સ્વચ્છ કામકાજના વાતાવરણ અને ટકાઉ વિકાસના વ્યાપક રાષ્ટ્રીય ઉદ્દેશ્ય તરફ યોગદાન આપે છે.

આ પહેલો દ્વારા, કાપડ મંત્રાલય જવાબદાર સંસાધન સંચાલન, પર્યાવરણીય સ્થિરતા અને ડિજિટલ સુરક્ષા પ્રત્યેની પોતાની કટિબદ્ધતાનો પુનરોચ્ચાર કરે છે. આ પ્રવૃત્તિઓ પોતાની ઓફિસોમાં સ્વચ્છતા, જૂના ઉપકરણોના યોગ્ય નિકાલ, કાર્યક્ષમ સંસાધન ઉપયોગ અને સુરક્ષિત ડિજિટલ વાતાવરણને પ્રોત્સાહન આપીને સ્પેશિયલ કેમ્પેઈન 6ના ઉદ્દેશ્યોને મજબૂત બનાવે છે.

SM/DK/GP/JT

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com