પ્રધાનમંત્રીના અપર મુખ્ય સચિવ ડૉ. પી. કે. મિશ્રાએ આજે નવી દિલ્હીમાં સાંખ્યિકી અને કાર્યક્રમ અમલીકરણ મંત્રાલય (MoSPI) દ્વારા આયોજિત રાજ્ય આયોજન, નાણાં અને આઈટી સચિવોની પરિષદના ઉદ્ઘાટન સત્રમાં કીનોટ સંબોધન આપ્યું હતું. વિશ્વસનીય આંકડાઓ, ડેટા હાર્મોનાઇઝેશન અને ટેકનોલોજી-સક્ષમ સુશાસનના મહત્વ પર ભાર મૂકતા, તેમણે જણાવ્યું હતું કે પુરાવા-આધારિત નીતિ નિર્માણ અને વિકસિત ભારત @ 2047 ના વિઝનને પ્રાપ્ત કરવા માટે એક મજબૂત આંકડાકીય પ્રણાલી આવશ્યક છે.

ડૉ. મિશ્રાએ જણાવ્યું હતું કે આંકડા, ડેટા, ટેકનોલોજી, આયોજન અને સુશાસન એ ભારતની વિકાસ યાત્રાના વધુને વધુ પરસ્પર જોડાયેલા તત્વો છે. તેમણે નોંધ્યું હતું કે, એક મજબૂત આંકડાકીય પ્રણાલીએ સરકારોને રાજ્યો અને જિલ્લાઓમાં વિકાસની પ્રગતિ માપવા, નીતિગત પરિણામોનું મૂલ્યાંકન કરવા, ખામીઓની ઓળખ કરવા અને જાહેર સંસાધનો ઇચ્છિત પરિણામો આપે તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે સક્ષમ બનાવવી જોઈએ. "જે માપી શકાતું નથી તેનું અસરકારક રીતે સંચાલન કરી શકાતું નથી. અને જેનું અસરકારક રીતે સંચાલન કરી શકાતું નથી તેને ટકાઉ રીતે રૂપાંતરિત કરી શકાતું નથી," તેમ તેમણે અવલોકન કર્યું હતું.

આર્થિક માપનનું આધુનિકીકરણ કરવાની જરૂરિયાત પર પ્રકાશ પાડતા, ડૉ. મિશ્રાએ જણાવ્યું હતું કે ભારતની આંકડાકીય પ્રણાલીઓ વધુને વધુ ડિજિટલ, ઔપચારિક અને પરસ્પર જોડાયેલી અર્થવ્યવસ્થાની સાથે વિકસિત થવી જોઈએ. તેમણે નોંધ્યું હતું કે 2022-23 ને આધાર વર્ષ તરીકે રાખીને નવી નેશનલ એકાઉન્ટ્સ સિરીઝની રજૂઆત, અદ્યતન ગ્રાહક ભાવાંક (CPI) અને ઔદ્યોગિક ઉત્પાદન આંક (IIP) સિરીઝ સાથે, આંકડાકીય કાર્યપદ્ધતિઓને બદલાતી આર્થિક વાસ્તવિકતાઓ સાથે સંરેખિત રાખવા તરફનું એક મહત્વપૂર્ણ પગલું દર્શાવે છે.

રાજ્યની આંકડાકીય પ્રણાલીઓના મહત્વ પર ભાર મૂકતા, ડૉ. મિશ્રાએ જણાવ્યું હતું કે ભારતની વિકાસગાથા મૂળભૂત રીતે તેના રાજ્યોની વાર્તા છે, જ્યાં નીતિઓનો અમલ થાય છે, આર્થિક પ્રવૃત્તિ થાય છે અને નાગરિકો વિકાસના પરિણામોનો અનુભવ કરે છે. તેમણે અધિકૃત આંકડાઓની ગુણવત્તા સુધારવા માટે મજબૂત સંસ્થાકીય ક્ષમતા અને કેન્દ્ર-રાજ્ય વચ્ચે વધુ મજબૂત સંકલન માટે આહ્વાન કર્યું હતું.

ડૉ. મિશ્રાએ જણાવ્યું હતું કે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ, મશીન લર્નિંગ, જીઓસ્પેશિયલ સિસ્ટમ્સ, સેટેલાઇટ ઇમેજરી અને અદ્યતન એનાલિટિક્સ અધિકૃત આંકડાઓની સમયસરતા, સચોટતા અને ઉપયોગિતામાં સુધારો કરવા માટે નોંધપાત્ર તકો પ્રદાન કરે છે. જોકે, તેમણે ચેતવણી આપી હતી કે તકનીકી પ્રગતિ આંકડાકીય ગુણવત્તા, પારદર્શિતા, ગોપનીયતા, સુરક્ષા અને જવાબદારી દ્વારા સંચાલિત રહેવી જોઈએ. “ઝડપ સચોટતાની કિંમતે આવી શકે નહીં. ડેટાનો વધુ પડતો ઉપયોગ ગોપનીયતાની કિંમતે આવી શકે નહીં,” તેમ તેમણે કહ્યું હતું.

ડૉ. મિશ્રાએ આંકડાઓને સહકારી મંડળવાદનું એક મહત્વપૂર્ણ સાધન ગણાવ્યું, જે રાજ્યો અને કેન્દ્રને પરિણામોની તુલના કરવા, શ્રેષ્ઠ પદ્ધતિઓની ઓળખ કરવા અને પ્રાદેશિક તફાવતોમાંથી શીખવા માટે સક્ષમ બનાવે છે. જેમ જેમ ભારત 2047 તરફ આગળ વધી રહ્યું છે, તેમણે કહ્યું કે, માત્ર રાષ્ટ્રીય સરેરાશ પૂરતી નથી; વિકાસની ખામીઓને ઓળખવા અને હસ્તક્ષેપને માર્ગદર્શન આપવા માટે રાજ્ય, જિલ્લા અને સ્થાનિક સ્તરે ગ્રાન્યુલર ડેટા વધુને વધુ જરૂરી બનશે.

સમાપન કરતા, ડૉ. મિશ્રાએ MoSPI, રાજ્ય આંકડાકીય કચેરીઓ, નાણાં, આયોજન અને આઈટી વિભાગો, નીતિ આયોગ, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ અને અન્ય હિસ્સેદારોને આવરી લેતા સામૂહિક રાષ્ટ્રીય પ્રયાસ માટે આહ્વાન કર્યું હતું. તેમણે કહ્યું કે ભારતને એક એવા આંકડાકીય માળખાની જરૂર છે જે વિશ્વસનીય, પારદર્શક, ટેકનોલોજી-સક્ષમ, ઇન્ટરઓપરેબલ અને નીતિ-સંબંધિત હોય. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે આ પ્રકારની સિસ્ટમ માત્ર ભારતના પરિવર્તનને માપશે નહીં પરંતુ તેને વિકસિત ભારત @ 2047 તરફ માર્ગદર્શન આપવામાં અને ઝડપી બનાવવામાં પણ મદદ કરશે.

SM/DK/GP

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com