ભારતીય સેનાએ 12 ઓક્ટોબર, 2026 ના રોજ નવી દિલ્હીમાં રક્ષા મંત્રી શ્રી રાજનાથ સિંહ અને ગ્રાહક બાબતો, ખાદ્ય અને સાર્વજનિક વિતરણ મંત્રી શ્રી પ્રહ્લાદ જોશીની ઉપસ્થિતિમાં આયોજિત એક સમારોહમાં સશસ્ત્ર દળો માટે 'ભારત રાઇસ' લોન્ચ કર્યું હતું. આ કાર્યક્રમમાં ઓપરેશનલ કટોકટી દરમિયાન તેના ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના ઉપયોગ માટે ભારતીય સેના અને ભારતીય ખાદ્ય નિગમ (FCI) વચ્ચે એમઓયુ પર પણ હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા. આ ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળા ચોખા સ્થાનિક FCI સુવિધાઓમાંથી આર્મી ડેપો દ્વારા એકત્રિત કરવાના બદલે લડાખ અને ઉત્તર પૂર્વના દૂરના વિસ્તારોમાં આવેલા સૈન્ય પુરવઠા ડેપોમાં સીધા પહોંચાડવામાં આવશે.

પોતાના સંબોધનમાં રક્ષા મંત્રીએ 'ભારત રાઇસ' ને વિશ્વાસના બંધન તરીકે વર્ણવ્યું જે ખેડૂતના ખેતરથી શરૂ થઈને સૈનિકની થાળી સુધી પહોંચે છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે આ પહેલ 'જય જવાન, જય કિસાન' ની ભાવનાને એક મૂર્ત સ્વરૂપ આપે છે કારણ કે તે એક સામૂહિક સંકલ્પને દર્શાવે છે જ્યાં ખેડૂતનો સખત પરિશ્રમ સૈનિકની શક્તિમાં રૂપાંતરિત થાય છે. "આ ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળા ચોખા પ્રમાણભૂત વિશિષ્ટતાઓ અનુસાર પ્રદાન કરવામાં આવશે. વધુમાં, અમે અર્ગોનોમિક પેકેજિંગ સુનિશ્ચિત કરી રહ્યા છીએ. જો કે આ પહેલ નાની લાગી શકે છે, પરંતુ તે દૂરના અને મુશ્કેલ વિસ્તારોમાં રાશન પહોંચાડવા માટે જવાબદાર સૈનિકોને અપાર ઓપરેશનલ રાહત આપે છે," તેમણે ઉમેર્યું.

શ્રી રાજનાથ સિંહે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે સૈનિકોની ઓપરેશનલ સજ્જતા માત્ર શસ્ત્રોથી વ્યાખ્યાયિત થતી નથી; તે તેમના શારીરિક સ્વાસ્થ્ય, માનસિક સંતુલન, મનોબળ અને સ્ટેમિનામાં પણ રહેલી છે, ખાસ કરીને કારણ કે તેઓ અત્યંત વિષમ પરિસ્થિતિઓમાં સેવા આપે છે. તેમણે સૈનિકોના કલ્યાણને ગૌણ મુદ્દો નહીં, પરંતુ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાનો એક અભિન્ન ઘટક ગણાવ્યો હતો, અને ઉમેર્યું હતું કે પૌષ્ટિક ખોરાક, મજબૂત સાધનો અને સંપૂર્ણ તાલીમ જવાનોના મનોબળને વધારે છે, જે તેમને દરેક પડકારનો સામનો કરવા અને રાષ્ટ્રનું રક્ષણ કરવા માટે તૈયાર કરે છે.

રક્ષા મંત્રીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે આધુનિક યુદ્ધમાં શસ્ત્રો, પ્લેટફોર્મ્સ અને ટેકનોલોજી જ માત્ર મહત્વપૂર્ણ તત્વો નથી; લોજિસ્ટિક્સ પોતે જ યુદ્ધ શક્તિ છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે આજે યુદ્ધો માત્ર મોરચા પર જીતાતા નથી, અને સપ્લાય ચેઇનની મજબૂતી, સંગ્રહ ક્ષમતા, પરિવહન નેટવર્ક, વેરહાઉસિંગ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને સમયસર પુરવઠો પૂરો પાડવાની ક્ષમતા જેવા પરિબળો પણ સમાન રીતે મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.

"ઓપરેશન સિંદૂરના વ્યૂહાત્મક વિશ્લેષણે સૂચવ્યું છે કે ભવિષ્યના સંઘર્ષોમાં ચેતવણીનો સમય અત્યંત ઓછો હોઈ શકે છે. શૂન્ય-ચેતવણીની સ્થિતિ અને યુદ્ધમાં ટેકનોલોજીનું સંકલન ધરાવતી પરિસ્થિતિઓ આપણી સજ્જતાની કડક કસોટી કરી શકે છે. આવા સંઘર્ષો આપણી લોજિસ્ટિક્સ ચેઇન અને સપ્લાય નેટવર્કની સહનશક્તિની પણ પરીક્ષા કરી શકે છે. તેથી, આપણે આપણી કામગીરી જાળવી રાખવા માટે લોજિસ્ટિક્સ સ્થિતિસ્થાપકતાનું નિર્માણ કરવું જોઈએ. FCI સાથેનો આ એમઓયુ એ દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું દર્શાવે છે," શ્રી રાજનાથ સિંહે જણાવ્યું હતું.

રક્ષા મંત્રીએ ઉમેર્યું હતું કે FCI પાસે સમગ્ર દેશમાં, ઓપરેશનલ રીતે મહત્વપૂર્ણ વિસ્તારો સહિત, વેરહાઉસ, સંગ્રહ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, આધુનિક સાયલો, મટિરિયલ હેન્ડલિંગ ઇક્વિપમેન્ટ અને તાલીમબદ્ધ માનવબળ ઉપલબ્ધ છે. આ પહેલ એ વાતનો પુરાવા છે કે જ્યારે જરૂર પડે ત્યારે દેશની પ્રવર્તમાન રાષ્ટ્રીય ક્ષમતાને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા જરૂરિયાતો સાથે જોડી શકાય છે, તેમણે ઉમેર્યું કે તે બેવડા ઉપયોગના અભિગમનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે, જેમાં દેશનું ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને ક્ષમતાઓ માત્ર એક હેતુ માટે જ નહીં પરંતુ નાગરિક અને સૈન્ય બંને જરૂરિયાતોને પૂરી કરે છે.

શ્રી રાજનાથ સિંહે રેખાંકિત કર્યું કે જેમ લડાયક વિમાનો હવે એક્સપ્રેસવે પર લેન્ડ કરી રહ્યા છે, અને બોર્ડર રોડ્સ ઓર્ગેનાઇઝેશન દ્વારા બનાવવામાં આવેલા રસ્તાઓ અને પુલોનો ઉપયોગ સ્થાનિક રહેવાસીઓ પણ કરી રહ્યા છે, તેમ FCI ગોડાઉનો હવે માત્ર ખાદ્ય સંગ્રહ પૂરતા મર્યાદિત નહીં રહે; તેઓ ભારતીય સેનાની સપ્લાય ચેઇનનો એક અભિન્ન ભાગ બનશે. "આ અભિગમ સંસાધનોનો શ્રેષ્ઠ ઉપયોગ કરશે અને રાષ્ટ્રીય સ્થિતિસ્થાપકતાને મજબૂત કરશે. ઓપરેશનલ પ્લાનિંગ સાથે પ્રવર્તમાન ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને સાંકળવાથી આપણે સમય બચાવી શકીએ છીએ અને સંસાધનોનો વધુ અસરકારક રીતે ઉપયોગ કરી શકીએ છીએ. આ એમઓયુ માત્ર વહીવટી વ્યવસ્થા કરતાં ઘણું વધારે છે. તે ઓપરેશનલ સજ્જતા માટે ફોર્સ મલ્ટિપ્લાયર તરીકે કામ કરે છે અને આપણા 'હોલ-ઓફ-ગવર્નમેન્ટ' અને 'હોલ-ઓફ-નેશન' અભિગમને પ્રતિબિંબિત કરે છે," તેમ તેમણે કહ્યું હતું.

રક્ષા મંત્રીએ આપણા સૈનિકોના કલ્યાણના દરેક પાસા પર સરકારના ધ્યાનને ઉજાગર કર્યું, અને ઉમેર્યું કે શસ્ત્રો અને ટેકનોલોજીથી લઈને કપડાં, સાધનો અને તાલીમ સુધીના તમામ ક્ષેત્રોમાં આત્મનિર્ભરતા અને આધુનિકીકરણ પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. "આજે, ભારત તેની સંરક્ષણ જરૂરિયાતોનો મોટો હિસ્સો સ્થાનિક સ્તરે ઉત્પાદિત કરે છે," તેમણે જણાવ્યું હતું, અને રેખાંકિત કર્યું હતું કે સૈનિકોને સતત શ્રેષ્ઠ ગુણવત્તાની પ્રોડક્ટ્સ પ્રદાન કરવા, સપ્લાય ચેઇનને વધુ સ્થિતિસ્થાપક બનાવવા, આગળના વિસ્તારોમાં સમયસર વિતરણ સુનિશ્ચિત કરવા અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માટે નાગરિક ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનો વધુ સારો ઉપયોગ કરવા માટેના સરકારના સંકલ્પનો આધાર નવીનતા અને સંકલન છે. તેમણે ઉમેર્યું કે જ્યારે સૈનિકો સરહદો પર પહેરો આપે છે, ત્યારે તેમને વિશ્વાસ હોવો જોઈએ કે આખો દેશ તેમની સાથે ઊભો છે. તેમણે સૈનિકોના મનોબળને વધારવાને સરકારની પ્રાથમિકતા ગણાવી હતી, અને ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે આ સંકલ્પ માત્ર સરકારનો નથી; તેમાં ખેડૂતો, સહકારી ક્ષેત્ર, નાગરિક પ્રશાસન અને સમગ્ર રાષ્ટ્ર સહભાગી છે.

આ પ્રસંગે બોલતા, ગ્રાહક બાબતો, ખાદ્ય અને સાર્વજનિક વિતરણ મંત્રી શ્રી પ્રહ્લાદ જોશીએ 'ભારત રાઇસ' પહેલની પ્રશંસા કરી હતી, અને કહ્યું હતું કે અતુલ્ય બહાદુરી અને સમર્પણ સાથે દેશનું રક્ષણ કરનારાઓને ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળા ચોખા પ્રદાન કરવા એ તેમના વિભાગ માટે ગૌરવની વાત છે. "રાષ્ટ્રના રક્ષકોને ગુણવત્તાયુક્ત ખોરાક પૂરો પાડવો અને તેમની જરૂરિયાતો પૂરી કરવી એ આપણી ફરજ છે," તેમણે કહ્યું.

આ પ્રસંગે ચીફ ઓફ ધ આર્મી સ્ટાફ જનરલ ધીરજ સેઠ, સચિવ (ખાદ્ય અને સાર્વજનિક વિતરણ) શ્રી સંજીવ ચોપરા અને સંરક્ષણ મંત્રાલય, ગ્રાહક બાબતો, ખાદ્ય અને સાર્વજનિક વિતરણ મંત્રાલય, FCI, નેશનલ એગ્રીકલ્ચરલ કોઓપરેટિવ માર્કેટિંગ ફેડરેશન ઓફ ઈન્ડિયા લિમિટેડ (NAFED) અને સહકારી ક્ષેત્રના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

ભારત રાઇસ વિશે સપ્લાય અને ટ્રાન્સપોર્ટ ડિરેક્ટોરેટ જનરલના નેતૃત્વ હેઠળ, ભારત રાઇસ પહેલ જવાનોના સતત પ્રતિસાદ પર આધારિત છે અને તેનો ઉદ્દેશ્ય રાશનની ગુણવત્તામાં સુધારો કરવાનો છે. ચોખાને નિર્ધારિત સંરક્ષણ વિશિષ્ટતાઓ અનુસાર મિલ કરવામાં આવશે અને નાણાકીય વર્ષ 2026-27 દરમિયાન NAFED દ્વારા સપ્લાય કરવામાં આવશે. તે જરૂરી ગુણવત્તા-નિયંત્રણ તપાસમાંથી પસાર થશે અને બહારના પદાર્થો અને મિશ્રણોથી મુક્ત હશે, જેમાં તૂટેલા, ક્ષતિગ્રસ્ત અને રંગહીન દાણા નહિવત હશે.

10 કિગ્રા અને 30 કિગ્રાની થેલીઓમાં ખરીદી કરવાથી ખાસ કરીને આગળની ચોકીઓ પર હેન્ડલિંગ અને પરિવહનમાં વધુ સરળતા રહેશે. આ પહેલ સેના, FCI, NAFED અને ખાદ્ય અને સાર્વજનિક વિતરણ વિભાગ વચ્ચે લગભગ 18 મહિનાના સંકલન બાદ લાવવામાં આવી છે.

FCI સાથેનો એમઓયુ ઓપરેશનલ પાઠોમાંથી પ્રેરણા લે છે, જેમાં ઓપરેશન સિંદૂરના પાઠોનો પણ સમાવેશ થાય છે, જેણે ટૂંકી નોટિસ પર ઊભી થઈ શકે તેવી અને લાંબા સમય સુધી ચાલી શકે તેવી કટોકટી દરમિયાન સ્થિતિસ્થાપક લોજિસ્ટિક્સ વ્યવસ્થાની જરૂરિયાત પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો. તે ભારતીય સેનાને ઓપરેશનલ કટોકટી દરમિયાન અંકિત FCI વેરહાઉસિંગ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, મજૂર સંસાધનો અને મટિરિયલ-હેન્ડલિંગ સાધનોનો ઉપયોગ કરવા માટે એક ઔપચારિક ફ્રેમવર્ક પૂરું પાડે છે.

સેનાના સપ્લાય અને ટ્રાન્સપોર્ટ એલિમેન્ટ્સ અને FCI ના પ્રાદેશિક અને વિભાગીય કાર્યાલયો વચ્ચે ફોર્મેશન સ્તરે સંકલન કરવામાં આવશે અને તેને ઓપરેશનલ લોજિસ્ટિક્સ યોજનાઓમાં સાંકળવામાં આવશે. આ એમઓયુ પાંચ વર્ષ માટે માન્ય રહેશે, જેને પરસ્પર સંમતિથી લંબાવી શકાશે.

આ વ્યવસ્થા પ્રવર્તમાન રાષ્ટ્રીય ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનો ઉત્કૃષ્ટ ઉપયોગ કરવાની સાથે ઓપરેશનલ વિસ્તારોની વધુ નજીક રાશન, સ્ટોર્સ અને સાધનોના વધારાના સંગ્રહ, ઝડપી ગતિશીલતા, વિખેરવા અને આગળના સ્થાનો પર તૈનાત કરવા સક્ષમ બનાવશે, જેથી સૈન્ય લોજિસ્ટિક્સની પ્રતિભાવશીલતા અને સ્થિતિસ્થાપકતા મજબૂત થશે. આ પહેલ પીએમ ગતિ શક્તિના વિઝન સાથે જોડાયેલા 'હોલ-ઓફ-ગવર્નમેન્ટ' અભિગમને પ્રતિબિંબિત કરે છે.

ભારતીય સેનાએ તાજેતરના વર્ષોમાં રાશનની ગુણવત્તા અને પ્રમાણમાં સુધારો કરવા માટે શ્રેણીબદ્ધ પગલાં પણ લીધાં છે, જેમાં અગ્નિવીર રંગરૂટો માટે વધારાનું રાશન અને ત્રણેય સેવાઓમાં રાશનના પ્રમાણમાં વધુ સમાનતાનો સમાવેશ થાય છે. ઓર્ગેનિક રાશન પણ શરૂ કરવાનું પ્રસ્તાવિત છે.

SM/GP

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com