ભારત સરકાર દ્વારા 2 ઓક્ટોબરથી 31 ઓક્ટોબર, 2026 દરમિયાન સમગ્ર સરકારમાં સ્વચ્છતા અને પેન્ડન્સી ઘટાડવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને હાથ ધરવામાં આવી રહેલી વિશેષ ઝુંબેશ 6.0 ના અમલીકરણ માટે પ્રવાસન મંત્રાલય સજ્જ થઈ રહ્યું છે. આ વર્ષે, સરકાર વ્યાપી ઝુંબેશમાં ઈ-કચરાના અસરકારક સંગ્રહ, વર્ગીકરણ અને નિકાલ પર પણ ખાસ ભાર મૂકવામાં આવશે.

વિશેષ ઝુંબેશ 6.0ના ભાગરૂપે, ભારત સરકારે મંત્રાલયો/વિભાગો, તેમની સંલગ્ન અને સબઓર્ડિનેટ કચેરીઓ, સ્વાયત્ત સંસ્થાઓ અને જાહેર ક્ષેત્રના ઉપક્રમો ઉપરાંત જાહેર સેવાઓ પૂરી પાડતી ક્ષેત્રીય અને આઉટસ્ટેશન કચેરીઓ પર વિશેષ ભાર મૂક્યો છે. આ ઝુંબેશ બે તબક્કામાં હાથ ધરવામાં આવી રહી છે — 15 સપ્ટેમ્બરથી 30 સપ્ટેમ્બર, 2026 સુધીનો પ્રારંભિક તબક્કો, ત્યારબાદ 2 ઓક્ટોબરથી 31 ઓક્ટોબર, 2026 સુધીનો અમલીકરણ તબક્કો.

અભિયાનના માળખાને અનુરૂપ, પ્રવાસન મંત્રાલયે અમલીકરણ માટેના લક્ષ્યાંકો નક્કી કરવા માટે તેના પ્રોગ્રામ ડિવિઝન્સ, સંસ્થાઓ અને દેશીય કચેરીઓ સાથે 16 સપ્ટેમ્બર, 2026ના રોજ એક પ્રારંભિક બેઠક યોજી હતી. પ્રારંભિક પ્રવૃત્તિઓમાં કચેરીઓ, અધિકારીઓ અને ગ્રાઉન્ડ ફંક્શનરીઝને એકત્રિત કરવા; બાકી સંદર્ભો અને સ્વચ્છતા ઝુંબેશના સ્થળોની ઓળખ કરવી; નિકાલ માટે બિન-જરૂરી સામગ્રીનું મૂલ્યાંકન કરવું; કાર્યક્ષમ સ્પેસ મેનેજમેન્ટ માટે આયોજન કરવું; ભંગારનો નિકાલ; રેકોર્ડ મેનેજમેન્ટ; અને ઈ-કચરાના અસરકારક સંગ્રહ અને અલગીકરણ માટેના પગલાંની ઓળખ કરવાનો સમાવેશ થાય છે.

મંત્રાલયે વિશેષ ઝુંબેશ 5.0 દરમિયાન નોંધપાત્ર પરિણામો નોંધાવ્યા હતા, જેમાં 92,749 સ્કેવર ફુટ જગ્યા ખાલી કરવામાં આવી હતી અને ભંગારના નિકાલ દ્વારા ₹12.69 લાખની કમાણી થઈ હતી. આ ઉપરાંત, 4,700 ફિઝિકલ ફાઇલોનો નિકાલ કરવામાં આવ્યો હતો અને 1,100 ઇલેક્ટ્રોનિક ફાઇલો બંધ કરવામાં આવી હતી. દેશભરમાં કુલ 413 સ્વચ્છતા ઝુંબેશ કાર્યક્રમો હાથ ધરવામાં આવ્યા હતા.

અગાઉના અભિયાનની સિદ્ધિઓના આધારે, પ્રવાસન મંત્રાલય વિશેષ ઝુંબેશ 6.0ના સફળ અમલીકરણ માટે અને તેની કચેરીઓમાં સ્વચ્છતા, કાર્યક્ષમ રેકોર્ડ મેનેજમેન્ટ અને પેન્ડન્સી ઘટાડવાની કામગીરીને વધુ મજબૂત કરવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે.

SM/BS/GP/JT