MCA દ્વારા સામાન્ય જનતા માટે ‘નિધિ કંપનીઓ’ અને તેમની કામગીરી અંગે એક સલાહ જાહેર કરવામાં આવી છે. તેમાં યોગ્ય પૃષ્ઠભૂમિ તપાસ કર્યા વિના રોકાણના નિર્ણયો ન લેવા અને ખાસ કરીને ઊંચા વળતરની ખાતરી આપવામાં આવે ત્યારે સાવચેત રહેવાની ચેતવણી આપવામાં આવી છે.

એમસીએ દ્વારા NDH-4 અરજીઓની ચકાસણી દરમિયાન એવું જાણવા મળ્યું હતું કે ઘણી 'નિધિ' કંપનીઓ કાયદાની લાગુ જોગવાઈઓ અને તે હેઠળના નિયમોનું પૂર્ણપણે પાલન કરી રહી નથી. એવું પણ જોવા મળ્યું છે કે નિધિ કંપની તરીકે કામ કરતી ઘણી કંપનીઓએ નિધિ નિયમો હેઠળ નિર્ધારિત સમય મર્યાદામાં પોતાની NDH-4 અરજી સબમિટ કરી નથી.

"નિધિ" તરીકે કામ કરવા ઇચ્છુક દરેક કંપનીએ પોતાને "નિધિ" તરીકે જાહેર/અપડેટ કરવા માટે ફોર્મ "NDH-4"માં અરજી કરવી ફરજિયાત છે.

એ બાબત ધ્યાન પર આવી છે કે ઘણી કંપનીઓ અસાધારણ રીતે ઊંચા વળતરનું વચન આપીને તેમના સભ્યોને લલચાવે છે. તેથી, જનતાના સભ્યોને નાણાકીય નિર્ણયો લેતી વખતે એજન્ટો દ્વારા અસાધારણ રીતે ઊંચા વળતરના વચનો અથવા અનૌપચારિક ખાતરીઓ પર માત્ર આધાર ન રાખવાની અને કંપનીને કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા નિધિ તરીકે જાહેર કરવામાં આવી છે કે નહીં તેની સ્વતંત્ર રીતે ચકાસણી કરવાની અને શરતો પર કાળજીપૂર્વક વિચાર કરવાની સલાહ આપવામાં આવે છે.

એ નોંધવું મહત્વપૂર્ણ છે કે, નિધિ કંપનીઓ દ્વારા સ્વીકારવામાં આવતી થાપણો ડિપોઝિટ ઇન્સ્યોરન્સ એન્ડ ક્રેડિટ ગેરંટી કોર્પોરેશન (DICGC) દ્વારા વીમાકૃત હોતી નથી (ઇન્શ્યોર્ડ નથી). જો કંપની નિષ્ફળ જાય અથવા છેતરપિંડીનો સામનો કરે, તો જમા કરેલા નાણાંની વસૂલાત ખૂબ જ મુશ્કેલ અથવા અપૂર્ણ બની શકે છે.

નિધિ કંપનીઓ એ કંપનીઝ એક્ટ, 2013 અને નિધિ રૂલ્સ, 2014 હેઠળ કોર્પોરેટ બાબતોના મંત્રાલય (MCA) દ્વારા નિયંત્રિત મ્યુચ્યુઅલ-બેનિફિટ કંપનીઓ છે, જે માત્ર તેમના સભ્યો પાસેથી જ થાપણો સ્વીકારી શકે છે અને માત્ર સભ્યોને જ લોન આપી શકે છે.

અગાઉના કંપની અધિનિયમ, 1956ની કલમ 620A હેઠળ, નિધિ તરીકે કાર્ય કરવા ઇચ્છતી કંપનીઓને કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા “નિધિ” તરીકે જાહેર કરવામાં આવતી હતી. કંપની અધિનિયમ, 2013ની કલમ 406 હેઠળ, શરૂઆતમાં કોઈ કંપની નિધિ તરીકે પોતાની નોંધણી કરાવીને નિધિ તરીકે કાર્ય કરી શકતી હતી, પરંતુ તેને નિધિ નિયમો, 2014 હેઠળના વિવિધ નિયમોનું પાલન કરવું ફરજિયાત હતું.

જો કે, કલમ 406 અને નિધિ રૂલ્સ, 2014માં 15.08.2019થી સુધારો કરવામાં આવ્યો હતો અને કંપનીઝ એક્ટ, 1956ની તર્જ પર કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા કંપનીને નિધિ તરીકે જાહેર કરવાની જરૂરિયાત પુનઃસ્થાપિત કરવામાં આવી હતી.

કંપની અધિનિયમ, 1956/2013ની આ જોગવાઈઓ હેઠળ કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા આજ તારીખ સુધીમાં “નિધિ” તરીકે જાહેર કરવામાં આવેલી 395 કંપનીઓની યાદી સામાન્ય જનતાની જાણકારી માટે MCAની વેબસાઇટ પર પહેલેથી જ મૂકવામાં આવી છે. 03.11.2025ના રોજ MCA પોર્ટલ પર પ્રકાશિત કરવામાં આવેલી સક્રિય નિધિ કંપનીઓની યાદી નીચેની લિંક પર ઉપલબ્ધ છે, જે વધુ માહિતી માટે જોઈ શકાય છે: (https://www.mca.gov.in/bin/dms/getdocument?mds=J1d7pR2ZnYPDVBpl1gFu4w%253D%253D&type=open)

SM/BS/JD