સ્વદેશી પશુ જાતિઓના સંરક્ષણ, વસ્તી વિસ્તરણ અને આનુવંશિક સુધારણા તરફના એક મુખ્ય સીમાચિહ્નમાં, એકેડેમિક ડેરી ફાર્મ ખાતે OPU-IVF (ઓવમ પિક-અપ અને ઇન વિટ્રો ફર્ટિલાઇઝેશન) ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરીને એક સ્વસ્થ બદરી વાછરડાનો જન્મ થયો. આ જન્મ બદરી ગર્ભને સાહિવાલ ગાયમાં સ્થાનાંતરિત કર્યા પછી થયો. વાછરડાનો જન્મ 11 સપ્ટેમ્બર, 2026ના રોજ થયો હતો. બદરી પશુઓ ઉત્તરાખંડના એક મહત્વપૂર્ણ સ્વદેશી પશુ આનુવંશિક સંસાધન છે અને તેને ઉત્તરાખંડનું રાજ્ય પ્રાણી માનવામાં આવે છે.

આ સિદ્ધિ ICAR-નેશનલ ડેરી રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ (ICAR-NDRI), કરનાલ અને જી. બી. પંત એગ્રીકલ્ચર અને ટેકનોલોજી યુનિવર્સિટી, પંતનગર, ઉત્તરાખંડ વચ્ચે હલ્દીના ઉત્તરાખંડ બાયોટેકનોલોજી કાઉન્સિલના નાણાકીય સહયોગથી સંયુક્ત પ્રયાસ દ્વારા પ્રાપ્ત થઈ છે. આ સિદ્ધિ મૂલ્યવાન બદરી જર્મપ્લાઝમના સંરક્ષણ, ઝડપી ગુણન અને આનુવંશિક સુધારણા માટે ઉન્નત પ્રજનન બાયોટેકનોલોજીની ક્ષમતા દર્શાવે છે.

આ સિદ્ધિ વિશે બોલતા, ICAR-NDRI, કરનાલના ડિરેક્ટર ડૉ. ધીર સિંહે જણાવ્યું હતું કે OPU-IVF જેવી ઉન્નત પ્રજનન ટેકનોલોજી શ્રેષ્ઠ માદા જર્મપ્લાઝમને ઝડપી દરે ગુણાંકિત કરવામાં મદદ કરી શકે છે અને બદરી ગાય માટે સુવ્યવસ્થિત ઓલાદ-સુધારણા અને જર્મપ્લાઝમ-સંરક્ષણ કાર્યક્રમોના વિકાસને સમર્થન આપી શકે છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે આ સફળ જન્મ આ ઓલાદના સંરક્ષણ અને આનુવંશિક સુધારણા માટે ટેકનોલોજી- આધારિત અભિગમોને વધુ મજબૂત કરવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ પાયો પૂરો પાડે છે.

આ સંશોધન કાર્યક્રમ 2023માં જી. બી. પંત યુનિવર્સિટીના તત્કાલીન વાઇસ ચાન્સેલર ડૉ. એમ. એસ. ચૌહાણના નેતૃત્વ અને પહેલ હેઠળ શરૂ કરવામાં આવ્યો હતો. તેમના નેતૃત્વ હેઠળ, બદરી ગાયના જર્મપ્લાઝમના સંરક્ષણ અને ગુણન માટે ઉન્નત પ્રજનન ટેકનોલોજીની સ્થાપના કરવા માટે જી. બી. પંત યુનિવર્સિટી અને ICAR-NDRI, કરનાલ વચ્ચે વૈજ્ઞાનિક સહયોગ શરૂ કરવામાં આવ્યો હતો. છેલ્લા 3 વર્ષોમાં, સહયોગી વૈજ્ઞાનિક ટીમોએ બદરી ગાયો માટે OPU-IVF, ગર્ભ ઉત્પાદન અને ગર્ભ સ્થાનાંતરણ પ્રક્રિયાઓ સ્થાપિત કરવા માટે કામ કર્યું છે.

OPU-IVF કાર્યક્રમ હેઠળ, અલ્ટ્રાસાઉન્ડ-માર્ગદર્શિત ઓવમ પીક-અપ દ્વારા પસંદ કરેલી આનુવંશિક રીતે મૂલ્યવાન બદરી દાતા ગાયોમાંથી ઓઓસાઇટ્સ એકત્રિત કરવામાં આવ્યા હતા. એકત્રિત કરાયેલા ઓઓસાઇટ્સને પરિપક્વ કરવામાં આવ્યા હતા અને ત્યારબાદ ઉત્તરાખંડ પશુધન વિકાસ બોર્ડ દ્વારા પ્રાપ્ત આનુવંશિક રીતે શ્રેષ્ઠ બદરી આખલાના શુક્રાણુનો ઉપયોગ કરીને ઇન વિટ્રો ફળદ્રુપ કરવામાં આવ્યા હતા. પરિણામી ગર્ભને નિયંત્રિત પ્રયોગશાળાની પરિસ્થિતિઓમાં ઉછેરવામાં આવ્યા હતા અને ત્યારબાદ યોગ્ય રીતે સુમેળ સાધેલી પ્રાપ્તકર્તા ગાયોમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવ્યા હતા. આવો જ એક બદરી ગર્ભ સાહીવાલ પ્રાપ્તકર્તા ગાયમાં સફળતાપૂર્વક સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવ્યો હતો, જેણે ત્યારબાદ તંદુરસ્ત બદરી માદા વાછરડીને જન્મ આપ્યો હતો.

અન્ય એક સુમેળ સાધેલી સંકર પ્રાપ્તકર્તા ગાય પણ આગામી 5–7 દિવસમાં બદરી વાછરડાને જન્મ આપે તેવી અપેક્ષા છે. 

OPU-IVF દ્વારા બદરી વાછરડીનું સફળ ઉત્પાદન એ ઉત્તરાખંડમાં બદરી ગાયના જર્મપ્લાઝમના સંરક્ષણ, ગુણન અને આનુવંશિક સુધારણા માટે ટેકનોલોજી-આધારિત કાર્યક્રમ સ્થાપિત કરવા તરફનું એક મહત્વપૂર્ણ પગલું દર્શાવે છે. આ ટેકનોલોજી આનુવંશિક રીતે શ્રેષ્ઠ માદા પ્રાણીઓમાંથી બહુવિધ ગર્ભના ઉત્પાદનને સક્ષમ બનાવે છે અને તેથી પરંપરાગત પ્રજનન અભિગમોની સરખામણીમાં શ્રેષ્ઠ જર્મપ્લાઝમના ગુણનના દરમાં વધારો કરી શકે છે. 

આ કાર્યક્રમ શ્રેષ્ઠ અને ઉચ્ચ ઉત્પાદન આપતી બદરી ગાયોના ક્લોનિંગની શક્યતાઓ પણ તપાસી રહ્યો છે. સહયોગી ટીમે ચાલુ સંશોધનના બહુવિધ તબક્કાઓ દ્વારા ક્લોન કરેલા બદરી ગર્ભ સફળતાપૂર્વક પેદા કર્યા છે. પછીના તબક્કામાં, OPU-IVF- અને ક્લોનિંગ-પ્રાપ્ત ગર્ભને યોગ્ય સાહીવાલ, સંકર અને બદરી પ્રાપ્તકર્તા ગાયોમાં સ્થાનાંતરિત કરવાનું આયોજન છે. આ પ્રયાસોનો ઉદ્દેશ્ય શ્રેષ્ઠ બદરી જર્મપ્લાઝમના ગુણનને વેગ આપવાનો અને સ્વદેશી ઓલાદના લાંબા ગાળાના સંરક્ષણ અને આનુવંશિક સુધારણામાં યોગદાન આપવાનો છે. 

આ સિદ્ધિ હિમાલયના ક્ષેત્રમાં સતત પશુધન વિકાસ માટે ઉન્નત પ્રજનન બાયોટેકનોલોજી સાથે સ્વદેશી આનુવંશિક સંસાધનોના સંકલનની ક્ષમતાને દર્શાવે છે. બદરી OPU-IVF વાછરડીનો સફળ જન્મ ઉત્તરાખંડમાં શ્રેષ્ઠ બદરી જર્મપ્લાઝમના સંરક્ષણ, આનુવંશિક સુધારણા અને વ્યાપક પ્રસાર તરફ સહયોગી પ્રયાસોનો વિસ્તાર કરવા માટે એક પાયો પૂરો પાડે છે. 

ICAR-NDRI, કરનાલ અને જી. બી. પંત એગ્રીકલ્ચર અને ટેકનોલોજી યુનિવર્સિટી, પંતનગર સ્વદેશી પશુધન ઓલાદોના સંરક્ષણ, આનુવંશિક સુધારણા અને સતત ઉપયોગ માટે સહયોગી સંશોધન અને ટેકનોલોજી-સ્થાનાંતરણ પહેલોને મજબૂત કરવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે.

SM/GP/JT

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad