“સુરક્ષિત સમુદ્રી માર્ગો, નેવિગેશનની સ્વતંત્રતા, આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા પ્રત્યે આદર અને અવરોધ રહિત દરિયાઈ વેપાર એ હિંદ મહાસાગર પ્રદેશ (IOR) ની સામુહિક સુરક્ષા અને સમૃદ્ધિ માટે મહત્વપૂર્ણ છે,” એમ રક્ષા મંત્રી શ્રી રાજનાથ સિંહે જણાવ્યું હતું. તેમણે સાનુકૂળ અને સુરક્ષિત દરિયાઈ વાતાવરણ બનાવવા તથા ઉભરતા દરિયાઈ પડકારો વિકાસાત્મક હિતો અને ઉજ્જવળ ભવિષ્ય માટે ગંભીર ખતરો બને તે પહેલાં તેને પહોંચી વળવા માટે ભારત અને શ્રીલંકા વચ્ચે વધેલા સહયોગ માટે આહ્વાન કર્યું હતું. તેઓ 09 સપ્ટેમ્બર 2026 ના રોજ કોલંબોમાં દેશના સંરક્ષણ મંત્રાલયની મુલાકાત દરમિયાન શ્રીલંકાના સંરક્ષણ નાયબ મંત્રી શ્રી અરુણા જયસેકરા, શ્રીલંકન આર્મી, નેવી અને એરફોર્સના કમાન્ડરો અને અન્ય વરિષ્ઠ અધિકારીઓની ઉપસ્થિતિ વાળી સભાને સંબોધિત કરી રહ્યા હતા.

રક્ષા મંત્રીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને આર્થિક વિકાસને અલગથી જોઈ શકાય નહીં કારણ કે તે ભૌગોલિક સ્થિતિ અને સુરક્ષા સાથે આંતરિક રીતે જોડાયેલા છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે કોઈપણ દેશ આ પ્રદેશના વિકાસ પ્રત્યે ઉદાસીન રહેવાનું પોસાય તેમ નથી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે ભારતે અને શ્રીલંકાએ ક્ષમતા નિર્માણથી લઈને સંયુક્ત કવાયતો સુધીના શ્રેણીબદ્ધ પગલાં દ્વારા પોતાની ક્ષમતાઓમાં વધારો કર્યો છે, ત્યારે દરિયાઈ સહયોગ પર વિશેષ ભાર મુકીને લાંબા સમયથી ચાલી આવતી ભારત-શ્રીલંકા સંરક્ષણ અને વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીને વધુ મજબૂત કરવાની જરૂરિયાત છે.

“આપણે ઝડપથી વિકસતા વૈશ્વિક અને પ્રાદેશિક ગતિશીલતામાંથી ઉદ્ભવતા ઉભરતા જોખમોને પહોંચી વળવા માટે સંયુક્ત પ્રોટોકોલ તૈયાર અને અમલમાં મૂકવાની, કૌશલ્યોને તીક્ષ્ણ બનાવવાની અને અનુભવો શેર કરવાની જરૂર છે. તે એક સતત પ્રક્રિયા હોવી જોઈએ. આપણે વધુ નજીકના અને મજબૂત દરિયાઈ ભાગીદારી માટે નવા ધોરણો વિકસાવવા જોઈએ, જે પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના મહાસાગર (MAHASAGAR - મ્યુચ્યુઅલ એન્ડ હોલિસ્ટિક એડવાન્સમેન્ટ ફોર સિક્યોરિટી એન્ડ ગ્રોથ એક્રોસ રીજન્સ) ના વિઝનનો આધાર છે. 'મ્યુચ્યુઅલ' (પરસ્પર) અને 'હોલિસ્ટિક' (સર્વાંગી) સિંક્રોનાઇઝેશન, સહયોગ અને ભાગીદારીના મહત્વ પર ભાર મૂકે છે,” એમ શ્રી રાજનાથ સિંહે જણાવ્યું હતું.

રક્ષા મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે ભારત અને શ્રીલંકા સહિયારા મહાસાગરથી બંધાયેલા છે, અને દરિયાઈ સુરક્ષા એ કોઈ અમૂર્ત સિદ્ધાંતની બાબત નથી પરંતુ એક વાસ્તવિકતા છે જે તેમના વેપાર, સુરક્ષા અને ભાગ્યને ઘડે છે. “શ્રીલંકા એ ભારત માટે એક મૈત્રીપૂર્ણ પડોશી, લાંબા સમયનો મિત્ર અને વિશ્વસનીય ભાગીદાર છે. બંને દેશો આ પ્રદેશમાં દરિયાઈ સુરક્ષા અંગેની કોઈપણ વ્યૂહાત્મક ચર્ચા માટે કેન્દ્રસ્થાને છે. મજબૂત ભારત-શ્રીલંકા દરિયાઈ સહયોગ પરસ્પર લાભદાયી અને સામુહિક વિકાસ તથા સુરક્ષા માટે મહત્વપૂર્ણ રહેશે,” તેમણે કહ્યું.

શ્રી રાજનાથ સિંહે દ્વિપક્ષીય દરિયાઈ સહયોગમાં પ્રાપ્ત થયેલી નોંધપાત્ર પ્રગતિ પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો, ખાસ કરીને સર્ચ એન્ડ રેસ્ક્યૂ ઓપરેશન્સમાં જેણે દરિયામાં અનેક કિંમતી જીવો બચાવ્યા છે. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે બંને દેશો નાર્કોટિક્સ વિરોધી, ચાંચિયાગીરી વિરોધી અને માનવ તસ્કરીના ક્ષેત્રોમાં સાથે મળીને કામ કરી રહ્યા છે. “આ સંદર્ભમાં, કોલંબો સિક્યોરિટી કોન્ક્લેવમાં અમારું પરસ્પર જોડાણ જે દરિયાઈ સુરક્ષા, આતંકવાદ વિરોધી, સાયબર સુરક્ષા અને સંગઠિત અપરાધ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે તે પહેલા કરતાં વધુ સુસંગત બને છે,” તેમણે કહ્યું.

રક્ષા મંત્રીએ બંને દેશો વચ્ચેના સહયોગથી સ્થાપિત મરીન રેસ્ક્યૂ કોઓર્ડિનેશન સેન્ટરના લોકાર્પણને હિંદ મહાસાગરના પાણીને સુરક્ષિત અને સલામત રાખવા તરફની તેમની સહિયારી કટિબદ્ધતાના ઉત્કૃષ્ટ ઉદાહરણ તરીકે વર્ણવ્યું હતું. “ભારત ક્ષમતા નિર્માણ અને સંયુક્ત કવાયતો જેવા ક્ષેત્રોમાં શ્રીલંકા સાથે હાથ મિલાવવા માટે તૈયાર છે, જે બંને પક્ષોને એકબીજાના અનુભવોમાંથી શીખવા અને સંયુક્ત પહેલોના અસરકારક અમલીકરણ માટે પ્રોટોકોલને ફાઇન-ટ્યુન કરવા સક્ષમ બનાવશે. આ પ્રકારના સહયોગને વધુ મજબૂત કરવા માટે અમે શ્રીલંકાને શક્ય તમામ રીતે મદદ કરવા માટે કટિબદ્ધ છીએ,” તેમણે કહ્યું.

શ્રી રાજનાથ સિંહે એવા ભવિષ્યની કલ્પના કરી હતી જ્યાં ભારત અને શ્રીલંકા એક પરસ્પર લાભદાયી અને સંકલિત મરીન ડોમેન અવેરનેસ સિસ્ટમ વિકસાવવામાં સંયુક્ત હિસ્સેદાર તરીકે ઉભરી આવશે, જે રિયલ-ટાઇમ ધોરણે વ્યાપક દરિયાઈ માહિતી પૂરી પાડશે. “આમાં ગેરકાયદેસર માછીમારી, શંકાસ્પદ જહાજોનું ટ્રેકિંગ, નાર્કોટિક્સની હેરફેર, દાણચોરી, આતંકવાદ અને અન્ય સુરક્ષા જોખમોના પડકારોને પહોંચી વળવાના ઉદ્દેશ્યથી બંને દેશોની સંબંધિત એજન્સીઓ, નૌકાદળ અને કોસ્ટ ગાર્ડ વચ્ચે વ્યવસ્થિત સહયોગ અને ક્રિયાપ્રતિક્રિયા શામેલ હશે,” તેમણે કહ્યું.

આપણા માછીમારો દ્વારા સામનો કરવામાં આવતા પડકારોનો ઉલ્લેખ કરતા, રક્ષા મંત્રીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે આ મુદ્દાને સાથે મળીને ઉકેલવાની જરૂર છે. તેમણે અવલોકન કર્યું કે દરિયાઈ સહયોગ સુરક્ષા માળખાથી આગળ વધીને એક્વાકલ્ચર, મરીન બાયોટેકનોલોજી, ઓશન સાયન્સ, દરિયાઈ પર્યાવરણનું રક્ષણ અને જાળવણી અને મરીન ટુરિઝમ જેવા ક્ષેત્રોને પણ આવરી લેવો જોઈએ. તેમણે એવો પણ સૂચવ્યો હતો કે કુદરતી આફતો અને માનવસર્જિત આપત્તિઓ સામે સંગઠિત અને ઝડપી પ્રતિસાદ માટે સંબંધિત એજન્સીઓને સામેલ કરીને બંને દેશો સંયુક્ત મરીન હ્યુમેનિટેરિયન આસિસ્ટન્સ એન્ડ ડિઝાસ્ટર રિલીફ (HADR) સિસ્ટમની સ્થાપના અંગે વિચારણા કરી શકે છે.

શ્રી રાજનાથ સિંહે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે જેમ જેમ હિંદ મહાસાગર ગહન વ્યૂહાત્મક અને આર્થિક પરિવર્તનના સમયગાળામાં પ્રવેશી રહ્યો છે, તેમ ભારતે અને શ્રીલંકાએ તેમના પ્રયાસોને સિંક્રોનાઇઝ કરવા જોઈએ, તેમની સામુહિક ક્ષમતાઓ પર નિર્માણ કરવું જોઈએ અને ઉભરતા પડકારોનો સાથે મળીને સામનો કરવો જોઈએ. “ટેક્ટોનિક શિફ્ટ અને ઝડપી પરિવર્તન પડકારો અને તકો બંને રજૂ કરે છે. બંને દેશોએ આ તકોને સહિયારા વિકાસમાં બદલવા માટે તેમની લાંબા સમયથી ચાલી આવતી દરિયાઈ ભાગીદારીનો લાભ લેવો જોઈએ,” તેમણે કહ્યું.

રક્ષા મંત્રીએ નોંધ્યું હતું કે ભારત-શ્રીલંકા સંબંધોનું ભવિષ્ય એ સરળ ધારણા પર આધારિત હોવું જોઈએ કે નિકટતા નિર્ભરતા પેદા કરે છે, જે બદલામાં સહિયારા વિકાસ માટે અપાર તકો ઊભી કરે છે. ભારતને સાચા વિશ્વ મિત્ર અથવા વિશ્વસનીય વૈશ્વિક મિત્ર તરીકે વર્ણવતા, તેમણે તેના સહિયારા પડોશમાં રચનાત્મક અને વિશ્વસનીય ભૂમિકા ભજવવાની ભારતની કટિબદ્ધતાનો પુનરોચ્ચાર કર્યો. સર્વાંગી દરિયાઈ સુરક્ષા અને પરસ્પર સમૃદ્ધિ એ એક જ સિક્કાની બે બાજુઓ છે, તેમણે કહ્યું. તેમણે વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો હતો કે ભારત અને શ્રીલંકા, નજીકના દરિયાઈ ભાગીદારો તરીકે, સમગ્ર IOR માં શાંતિ, સુરક્ષા અને સ્થિરતાને સંયુક્ત રીતે જાળવવા માટે યોગ્ય સ્થિતિમાં છે.

આ પ્રસંગે શ્રીલંકા ખાતેના ભારતના હાઇકમિશનર શ્રી સંતોષ ઝા અને અન્ય વરિષ્ઠ અધિકારીઓ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

સંરક્ષણ મંત્રાલય ખાતે આગમન પર, શ્રી રાજનાથ સિંહને ગાર્ડ ઓફ ઓનર આપવામાં આવ્યું હતું. તેમણે બત્તરામુલ્લા ખાતે ઇન્ડિયન પીસ કીપિંગ ફોર્સ (IPKF) મેમોરિયલ પર પુષ્પચક્ર અર્પણ કર્યું હતું અને ફરજ દરમિયાન સર્વોચ્ચ બલિદાન આપનાર વીર જવાનોને શ્રદ્ધાંજલિ અર્પણ કરી હતી.

SM/JY/JD