કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રી અને સહકારિતા મંત્રી શ્રી અમિત શાહે આજે ગોવાની રાજધાની પણજીમાં નાર્કોટિક્સ કંટ્રોલ પર એક પત્રકાર પરિષદને સંબોધિત કરી હતી. આ પ્રસંગે ગોવાના મુખ્યમંત્રી શ્રી પ્રમોદ સાવંત પણ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

પત્રકાર પરિષદને સંબોધતા કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રી શ્રી અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે શ્રી નરેન્દ્ર મોદી પ્રધાનમંત્રી બન્યા ત્યારથી ભારત સરકારે દેશની આંતરિક સુરક્ષાને મજબૂત કરવા માટે અનેક પગલાં લીધાં છે. તેમણે કહ્યું કે જ્યારે મોદીજી પ્રધાનમંત્રી બન્યા ત્યારે દેશ ત્રણ વિકટ સમસ્યાઓનો સામનો કરી રહ્યો હતો, જેમાં જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં વધતો આતંકવાદ, નક્સલવાદ અને ઉત્તર-પૂર્વમાં અનેક સશસ્ત્ર સંગઠનો દ્વારા સર્જાયેલી અશાંતિનો સમાવેશ થતો હતો. આ ઉપરાંત, આંતરિક સુરક્ષાના મોરચે, દેશ અનેક બોમ્બ વિસ્ફોટોથી પણ ખૂબ જ પરેશાન હતો. મહિલાઓની સુરક્ષા અંગે મોટા પાયે આંદોલનો થતા હતા. આ જ સમયગાળા દરમિયાન મોદીજીએ દેશના પ્રધાનમંત્રી પદનો કાર્યભાર સંભાળ્યો હતો. 2019 થી અત્યાર સુધી તેમના નેતૃત્વમાં પાછળ ફરીને જોઈએ તો સ્થિતિ નોંધપાત્ર રીતે બદલાઈ ગઈ છે. જમ્મુ અને કાશ્મીરમાંથી કલમ 370 નાબૂદ કર્યા પછી, અલગતાવાદની ભાવના ખૂબ જ ઘટી ગઈ છે. આતંકવાદના આંકડા ધીમે ધીમે ઘટી રહ્યા છે અને શૂન્ય તરફ આગળ વધી રહ્યા છે, અને જમ્મુ અને કાશ્મીર વિકાસના માર્ગ પર આગળ વધ્યું છે. જમ્મુ અને કાશ્મીર તથા દેશના બાકીના ભાગો વચ્ચે અસ્તિત્વમાં રહેલી માનસિક દૂરીને પૂરી કરવા માટે પણ સફળ પ્રયાસો કરવામાં આવ્યા છે. નક્સલવાદની પાંચ દાયકા જૂની સમસ્યા આજે લગભગ ભૂતકાળ બની ગઈ છે. રેડ કોરિડોરની કલ્પના કરનારા મોટાભાગના લોકોએ આજે શસ્ત્રો હેઠા મૂકીને આત્મસમર્પણ કર્યું છે અને મુખ્ય પ્રવાહમાં જોડાઈ રહ્યા છે. તેવી જ રીતે ઉત્તર-પૂર્વમાં પણ આશરે 11,000 યુવાનોએ શસ્ત્રો હેઠા મૂકી દીધા છે. ભારત સરકારે તેમની સાથે 14 થી વધુ કરારો પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે, અને આજે ઉત્તર-પૂર્વ પણ વિકાસના માર્ગ પર આગળ વધી રહ્યું છે. 2019 પછી, ગુનાઓ કરીને ભાગી ગયેલા ભાગેડુઓ સામે પણ અભિયાન શરૂ કરવામાં આવ્યું છે. 2019 થી જુલાઈ 2026 સુધીમાં, 36 દેશોમાંથી 274 ભાગેડુઓનું પ્રત્યાર્પણ કરવામાં આવ્યું છે. આમાં આર્થિક અપરાધો, આતંકવાદ, નાર્કોટિક્સ અને ગેંગ વોર જેવા ગંભીર ગુનાઓમાં સામેલ લોકોનો સમાવેશ થાય છે. આ તમામ લોકોને ભારતની અદાલતો સમક્ષ લાવવામાં આવ્યા છે. છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં 401 રેડ કોર્નર નોટિસ જારી કરવામાં આવી છે. એકલા 2026 માં જ જુલાઈ સુધીમાં, 182 રેડ કોર્નર નોટિસ જારી કરવાની સમગ્ર પ્રક્રિયા સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ કરવામાં આવી છે. આ માટે ‘BHARATPOL’ ના રૂપમાં એક નવી વ્યવસ્થા ઊભી કરવામાં આવી છે. 14 થી વધુ કેન્દ્રીય એજન્સીઓ અને તમામ રાજ્યોની પોલીસ ‘BHARATPOL’ સાથે જોડાયેલી છે. દરેક રાજ્યમાંથી ભાગેડુઓના પ્રત્યાર્પણ માટે ‘BHARATPOL’ દ્વારા સુવ્યવસ્થિત વ્યવસ્થા તૈયાર કરવામાં આવી છે. 2019 થી 2026 સુધીમાં, ભાગેડુઓની આશરે ₹17,874 કરોડની સંપત્તિ સીલ અથવા જપ્ત કરવામાં આવી છે. નવા ફોજદારી કાયદાઓ અને ન્યાય સંહિતાઓએ પણ ભાગેડુઓ સામે કાનૂની કાર્યવાહીનો માર્ગ સરળ બનાવ્યો છે.

કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રી શ્રી અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે સાયબર ગુનાઓ માટે પણ એક વ્યવસ્થિત તંત્ર તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે, જેનું નિરીક્ષણ પ્રધાનમંત્રી મોદીજી પોતે કરી રહ્યા છે. આજે 1930 હેલ્પલાઈન સાયબર ગુનાઓ સામે રક્ષણ માટેનું એક અસરકારક માધ્યમ બની ગઈ છે. રાજ્યોના સહયોગથી ગૃહ મંત્રાલય દ્વારા પોલીસ સ્ટેશન સ્તર સુધી ત્રણ નવા ફોજદારી કાયદાઓનો અમલ કરવામાં સફળતા મળી છે. તેમણે કહ્યું કે તેઓ ગોવાના મુખ્યમંત્રી અને ગોવા પોલીસનો આટલા ટૂંકા સમયમાં નવી ન્યાય સંહિતા અને ત્રણ ફોજદારી કાયદાઓનો અમલ કરવા અને રાજ્યમાં દોષિત ઠેરવવાનો દર (કન્વિક્શન રેટ) વધારીને 53.2 ટકા કરવા બદલ આભાર માને છે. આનો અર્થ એ થયો કે નોંધાયેલી FIR માં દોષિત ઠેરવવાના દરમાં આશરે 30 ટકાનો વધારો થયો છે.

કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રી અને સહકારિતા મંત્રી શ્રી અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે નાર્કોટિક્સ એ એક એવો ગુનો છે જે આપણી ભાવિ પેઢીઓને નષ્ટ કરી શકે છે. તેમણે કહ્યું કે નાર્કોટિક્સમાંથી થતી કમાણીનો ઉપયોગ આતંકવાદ માટે પણ થાય છે. નાર્કો-ટેરર મોડ્યુલ વિશ્વના ઘણા દેશોમાં સક્રિય છે, અને આજે આખું વિશ્વ આ સમસ્યા સામે ઝઝૂમી રહ્યું છે. તેમણે કહ્યું કે 2019 થી અમે તેને રોકવા માટે એક મજબૂત વ્યવસ્થા કરી છે. આ માટે અમે સિસ્ટમ્સ બદલી છે, નેટવર્ક્સ પકડ્યા છે, નાણાકીય સાંકળ તોડી છે, અને વ્યસનીઓને ડ્રગ્સમાંથી મુક્ત કરવા માટે સહાય પણ પૂરી પાડી છે. શ્રી શાહે જણાવ્યું હતું કે 2014 પહેલાં આ લડાઈ ટુકડાઓમાં લડવામાં આવતી હતી, અને નાની-નાની જપ્તી કરીને તથા નાના આરોપીઓને પકડીને સંતોષ માનવામાં આવતો હતો. પરંતુ 2019 થી મોદી સરકારે આ વિષયને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાની પ્રાથમિકતા બનાવી દીધી છે. તેમણે કહ્યું કે ડ્રગ્સ સામેની લડાઈ ફાઈલો અને અલગ-અલગ એજન્સીઓની કામગીરીથી આગળ વધીને હવે રાષ્ટ્રીય સ્તરે એક સંકલિત અને સતત અભિયાન બની ગઈ છે.

કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રીએ કહ્યું કે 2019 માં ચાર-સ્તરીય NCORD તંત્રની રચના કરવામાં આવી હતી. તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને સમર્પિત એન્ટી-નાર્કોટિક્સ ટાસ્ક ફોર્સની રચના માટેનું એક મોડેલ મોકલવામાં આવ્યું હતું, અને એક સંયુક્ત સંકલન સમિતિ (જોઈન્ટ કોઓર્ડિનેશન કમિટી) ની રચના કરવામાં આવી હતી. કેન્દ્રીય એજન્સીઓ, રાજ્ય સરકારો અને તેમના વિભાગોના સંકલન સાથે, મોટા નેટવર્ક્સ, આંતર-રાજ્ય અને આંતરરાષ્ટ્રીય લિંક્સ અને ઓપરેશનલ ખામીઓને દૂર કરવા માટે વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિ અપનાવવામાં આવી હતી. ડ્રગ્સના વ્યસની યુવાનોના પુનર્વસન માટે ‘1933’ માનસ હેલ્પલાઈન શરૂ કરવામાં આવી હતી. નાર્કોટિક્સ કંટ્રોલ બ્યુરો (NCB) ના કેડરનું પુનર્ગઠન કરવામાં આવ્યું હતું. નિદાન (NIDAAN) પોર્ટલ દ્વારા નાર્કોટિક્સના ગુનેગારોનું રાષ્ટ્રીય ડેટાબેઝ તૈયાર કરવામાં આવ્યું હતું. CCTNS ડેટા અને ઇન્ટિગ્રેટેડ ડેટા ફ્યુઝનનો ઉપયોગ કરીને, દેશભરમાં હોટસ્પોટ્સ, મોડસ ઓપરેન્ડી અને જપ્તીનો ડેટા-આધારિત નકશો તૈયાર કરવામાં આવ્યો હતો. બોટમ-ટુ-ટોપ અને ટોપ-ટુ-બોટમ બંને અભિગમો સાથે તપાસનો એક નવો કોન્સેપ્ટ અપનાવવામાં આવ્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે હવે જો ડ્રગ્સનું નાનું પેકેટ પણ જપ્ત કરવામાં આવે તો તેની તપાસ કરવામાં આવે છે કે તે દેશમાં ક્યાંથી આવ્યું છે. તેવી જ રીતે જો સરહદ પર મોટો જથ્થો જપ્ત કરવામાં આવે તો તે નાના પેકેટોના રૂપમાં યુવાનો સુધી કેવી રીતે પહોંચવાનો હતો તેની તપાસ કરવામાં આવે છે. આ રીતે સમગ્ર નેટવર્કની રિવર્સ ઇન્વેસ્ટિગેશન (ઊંધી તપાસ) શરૂ કરવામાં આવી છે.

શ્રી અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે નાણાકીય તપાસ અને PIT-NDPS પર વિશેષ ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો, અને એક ઉચ્ચ સ્તરીય સમર્પિત ટાસ્ક ફોર્સની રચના કરવામાં આવી હતી. ડાર્ક નેટ, એન્ક્રિપ્ટેડ કમ્યુનિકેશન, ક્રિપ્ટો ટ્રાન્ઝેક્શન અને ડેડ ડ્રોપ ડિલિવરી સામે ટેકનોલોજી-આધારિત તપાસ શરૂ કરવામાં આવી હતી. ANTF માં એક સમર્પિત ડાર્ક નેટ-ક્રિપ્ટો સેલ બનાવવાનું કામ શરૂ થયું. પ્રિકર્સર અને સિન્થેટિક ડ્રગ્સ માટે એક આંતર-મંત્રાલયી તંત્ર પણ બનાવવામાં આવ્યું હતું. તેમણે કહ્યું કે આ પ્રયાસોના સારા પરિણામો મળ્યા છે. શ્રી શાહે જણાવ્યું હતું કે 2004 થી 2014 સુધી વિપક્ષના શાસન હેઠળ 26 લાખ કિલોગ્રામ ડ્રગ્સ જપ્ત કરવામાં આવ્યો હતો, જેની કિંમત આશરે ₹40,000 કરોડ હતી. બીજી તરફ, મોદીજીના નેતૃત્વમાં 2014 થી 2026 સુધીમાં આ જપ્તી વધીને 1 કરોડ 19 લાખ કિલોગ્રામથી વધુ થઈ ગઈ છે, જેની કિંમત આશરે ₹1 લાખ 89 હજાર કરોડ છે. તેમણે કહ્યું કે 2004 થી 2014 દરમિયાન 3 લાખ 36 હજાર કિલોગ્રામ ડ્રગ્સનો નાશ કરવામાં આવ્યો હતો, જ્યારે 2014-26 માં 48 લાખ 68 હજાર કિલોગ્રામ ડ્રગ્સનો નાશ કરવામાં આવ્યો છે.

કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રી શ્રી અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે NCORD ની 10 સર્વોચ્ચ (એપેક્સ) બેઠકો, 7 એક્ઝિક્યુટિવ બેઠકો, 277 રાજ્ય સ્તરીય બેઠકો અને 16,798 જિલ્લા સ્તરીય બેઠકો યોજાઈ છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગ માટે 46 દેશો સાથે કરારો પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા છે. નશા મુક્ત ભારત અભિયાન હેઠળ 25 કરોડ નાગરિકોનો સંપર્ક કરીને શપથ લેવડાવવામાં આવ્યા છે. સારવાર અને પુનર્વસન હેઠળ 5 લાખ 70 હજાર નાગરિકોને નશા મુક્ત કરવામાં આવ્યા છે. ગોવામાં પણ આ જ સમયગાળા દરમિયાન કાર્યવાહી આશરે ત્રણ ગણી વધી છે.

શ્રી અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે જુલાઈ 2026 થી જુલાઈ 2029 સુધીનો ત્રણ વર્ષનો રોડમેપ તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે. સમયબદ્ધ રીતે તમામ લક્ષ્યાંકો હાંસલ કરવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. તેમણે કહ્યું કે અમે ડ્રગ્સ સામેની લડાઈને દેશની સૌથી મોટી રાષ્ટ્રીય લડાઈઓમાંથી એક તરીકે આગળ ધપાવી રહ્યા છીએ. તેમણે કહ્યું કે પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીનો ધ્યેય એ છે કે 2047 સુધીમાં, ડ્રગ્સ-મુક્ત યુવા શક્તિ વિકસિત ભારતનો પાયો બનવી જોઈએ. આ મિશનને સફળ બનાવવા માટે ગૃહ મંત્રાલય અને તમામ રાજ્ય સરકારો મળીને કામ કરી રહી છે. તેમણે કહ્યું કે 2026 થી 2029 સુધીના સમયગાળાને મિશન મોડ તરીકે જાહેર કરવામાં આવ્યો છે. સમયમર્યાદા નક્કી કરવામાં આવી છે, વિવિધ મંત્રાલયોને જવાબદાર બનાવવામાં આવ્યા છે, માપી શકાય તેવા પરિણામો નક્કી કરવામાં આવ્યા છે, અને ત્રિમાસિક સમીક્ષાઓ સાથે પરિણામ-આધારિત જવાબદારી સુનિશ્ચિત કરવામાં આવશે. તેમણે કહ્યું કે આ રોડમેપ ચાર સ્તંભો પર આધારિત છે. પહેલો—ઇન્ટેલિજન્સ અને ઓપરેશન-આધારિત અમલીકરણ; બીજો—પ્રિકર્સર અને સિન્થેટિક ડ્રગ્સ કંટ્રોલ; ત્રીજો—ડિમાન્ડ અને હાર્મ રિડક્શન; અને ચોથો—ક્ષમતા નિર્માણ અને સંકલન. તેમણે કહ્યું કે આ તમામ સ્તંભો મળીને ડ્રગ કિંગપિન્સ (મુખ્ય ગુનેગારો) ના ડોઝિયર તૈયાર કરશે, બેકવર્ડ-ફોરવર્ડ લિંકેજ પર સંકલન કરશે, અને વ્યાપારી માત્રા (કોમર્શિયલ ક્વોન્ટિટી) ધરાવતા દરેક કેસની નાણાકીય તપાસ દ્વારા શિકંજો કસશે. તેમણે કહ્યું કે BSF, CISF, ઇન્ડિયન કોસ્ટ ગાર્ડ, કસ્ટમ્સ અને DRI જોખમ-આધારિત પ્રોફાઇલિંગ (રિસ્ક-બેઝ્ડ પ્રોફાઇલિંગ) કરશે અને તીવ્ર સર્વેલન્સ માટે જમીન સરહદો, બંદરો, એરપોર્ટ અને કાર્ગો પર સ્કેનર્સ સ્થાપિત કરશે. ગૃહ મંત્રીએ કહ્યું કે CBI, વિદેશ મંત્રાલય અને ઇન્ટરપોલ ભાગેડુઓને પાછા લાવશે. એન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેક્ટોરેટ (ED), ફાઇનાન્શિયલ ઇન્ટેલિજન્સ યુનિટ (FIU) અને બેંકિંગ સિસ્ટમ મની ટ્રેઇલ (નાણાંની લેવડદેવડ) પકડશે.

શ્રી અમિત શાહે કહ્યું કે NCC, NSS અને માય ભારત દ્વારા લાખો ‘નશા મુક્તિ મિત્ર’ તૈયાર કરવામાં આવશે. તેમણે કહ્યું કે શિક્ષણ, યુવા બાબતો અને રમતગમત મંત્રાલય શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ સાથે મળીને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓને ડ્રગ્સ-મુક્ત બનાવવાનો સંકલ્પ લઈ રહ્યા છે. સામાજિક ન્યાય, આરોગ્ય વિભાગ અને જેલ વહીવટીતંત્ર મળીને નશા મુક્તિ કેન્દ્રોની સંખ્યા ત્રણ ગણી કરીને 1,751 કરવા જઈ રહ્યા છે. આ અભિયાનમાં આશરે 10,000 સ્વયંસેવકો સેવા આપશે. ક્ષમતા નિર્માણ માટે, March 2027 સુધીમાં દરેક રાજ્યમાં સંપૂર્ણ સજ્જ એન્ટી-નાર્કોટિક્સ ટાસ્ક ફોર્સ બનાવવા માટે 7 ટકા કેન્દ્રીય સહાય પૂરી પાડવામાં આવશે. ગૃહ મંત્રાલય 30 દિવસની અંદર ફોરેન્સિક રિપોર્ટ મળે તેવી વ્યવસ્થા કરશે. આ ચાર સ્તંભોમાં 25 ઘટકો અને 200 થી વધુ એક્શન પોઈન્ટ્સ સમયબદ્ધ રીતે નક્કી કરવામાં આવ્યા છે.

કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રી શ્રી અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે ભારતમાં વિદેશીઓનું સ્વાગત છે, પરંતુ ડ્રગ્સ સાથે નહીં. તેમણે કહ્યું કે ચતુષ્કોણીય અભિગમ (ક્વાડ્રેન્ગ્યુલર એપ્રોચ) અપનાવીને, ડેથ ટ્રાયંગલ અને ડેથ ક્રેસંતના માર્ગો દ્વારા દેશમાં ડ્રગ્સની દાખલગીરી અને દાણચોરીને રોકવા માટે જરૂરી કાર્યવાહી કરવામાં આવી રહી છે. તેમણે કહ્યું કે જે રીતે દેશમાંથી નક્સલવાદ નાબૂદ કરવામાં આવ્યો છે, તેવી જ રીતે ડ્રગ્સની સમસ્યાને પણ એ જ સંકલ્પ સાથે નાબૂદ કરવામાં આવશે.

SM/IJ/JD