ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ, ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਡੇਅਰੀ ਮੰਤਰਾਲੇ (ਐੱਮਓਐੱਫਏਐੱਚਐਂਡਡੀ) ਦੇ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਵਿਭਾਗ ਨੇ 25 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਸੇਸ਼ੇਲਸ ਗਣਰਾਜ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਫ਼ਦ ਨਾਲ ਇੱਕ ਉੱਚ-ਪੱਧਰੀ ਦੁਵੱਲੀ ਮੀਟਿੰਗ ਕੀਤੀ। ਸੇਸ਼ੇਲਸ ਵਫ਼ਦ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਨੀਲੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਮੰਤਰੀ ਮਹਾਮਹਿਮ ਸ਼੍ਰੀ ਵਾਲੇਸ ਕੋਸਗਰੋ ਨੇ ਕੀਤੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਵਫ਼ਦ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਡਾ. ਅਭਿਲਕਸ਼ ਲਿਖੀ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਗਤ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਨੇ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ, ਆਪਸੀ ਹਿੱਤ ਦੇ ਨਵੇਂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਟਿਕਾਊ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਸਹਿਯੋਗ-ਅਧਾਰਿਤ ਰੋਡਮੈਪ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ।

ਸੇਸ਼ੇਲਸ ਵਫ਼ਦ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਭਾਰਤੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਡੂੰਘੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਹਿਯੋਗ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ, ਐਕੁਆਕਲਚਰ, ਉੱਨਤ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥਾ-ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਕਨੀਕੀ ਸਹਿਯੋਗ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਦੁਹਰਾਇਆ। ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਹਿੰਦ ਮਹਾਸਾਗਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਪਸੀ ਸਹਿਯੋਗ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।

ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਦੌਰਾਨ, ਦੋਵਾਂ ਵਫ਼ਦਾਂ ਨੇ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ "ਨੀਲੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ" ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ, ਪੇਂਡੂ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਥੰਮ੍ਹਾਂ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ। ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਭਾਰਤੀ ਵਫ਼ਦ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ ਉਤਪਾਦਨ ਰਿਕਾਰਡ 19.7 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਨਿਰਯਾਤ $8.46 ਬਿਲੀਅਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਟਿਕਾਊ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਅਭਿਆਸਾਂ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ-ਅਧਾਰਤ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵੀ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ।

ਇਸ ਵਿਆਪਕ ਏਜੰਡੇ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਵੀ ਸਾਂਝੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਤਕਨੀਕੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਲ-ਪਾਲਣ, ਆਧੁਨਿਕ ਹੈਚਰੀਆਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ, ਬਿਹਤਰ ਟੂਨਾ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ, ਸਟਾਕ ਮੁਲਾਂਕਣ, ਵਾਢੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉੱਨਤ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੰਭਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਬੱਧ ਤਕਨੀਕੀ ਅਧਿਐਨਾਂ, ਢਾਂਚਾਗਤ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਵਿਸਥਾਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰਸਮੀ ਸੰਸਥਾਗਤ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਗਿਆਨ ਦੇ ਤਬਾਦਲੇ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਮੌਕਿਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ।

ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਵੀਨਤਾ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਪਰਿਵਰਤਨ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਵੱਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਵਫ਼ਦਾਂ ਨੇ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਡੇਟਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਨਿਗਰਾਨੀ, ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ (ਐੱਮਸੀਐੱਸ) ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਵਾਢੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (ਏਆਈ) ਵਰਗੀਆਂ ਉੱਭਰ ਰਹੀਆਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਠੋਸ ਭਾਈਵਾਲੀ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਟੂਨਾ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ, ਉਤਪਾਦ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਮੱਛੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਮੁੱਲ ਲੜੀ ਵਿਕਾਸ 'ਤੇ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਣਾਲੀਗਤ ਪ੍ਰਗਤੀ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ ਇੱਕ ਢਾਂਚਾਗਤ ਸਾਲਾਨਾ ਕਾਰਜ ਯੋਜਨਾ, ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਤਾਲਮੇਲ, ਸੰਯੁਕਤ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਵਪਾਰੀਕਰਨ, ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਤੱਕ ਆਪਸੀ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪਾਇਲਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ 'ਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋਈਆਂ।

ਸੇਸ਼ੇਲਸ ਦੇ ਵਫ਼ਦ ਨੇ ਇੱਕ ਦੁਵੱਲੇ ਸਮਝੌਤਾ ਪੱਤਰ (ਐੱਮਓਯੂ) ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਵਧੀ ਹੋਈ ਕਾਰਜ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਿਖਾਈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਜਲ-ਪਾਲਣ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਅਕਾਦਮਿਕ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਨਿਰੰਤਰ ਅਤੇ ਨਿਰਵਿਘਨ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਦੀ ਸੰਸਥਾਗਤ ਵਿਧੀਆਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ।

ਸੈਸ਼ਨ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਨੇ ਸੰਸਥਾਗਤ ਸਮਰੱਥਾ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਉੱਤਮ ਅਭਿਆਸਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਉੱਤਮਤਾ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਸੀ ਦੌਰਿਆਂ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤਕਨੀਕੀ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਲਾਭਦਾਇਕ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇ ਮੁੱਲ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਉੱਚ-ਪੱਧਰੀ ਮੀਟਿੰਗ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਰਚਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਨੋਟ 'ਤੇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ, ਇਸ ਸਾਂਝੇ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਸੇਸ਼ੇਲਸ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੂਟਨੀਤਕ ਵਚਨਬੱਧਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ, ਨਤੀਜਾ-ਮੁਖੀ ਕਾਰਜ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

************

ਜੇਪੀ/ ਬਲਜੀਤ ਸਿੰਘ