ਕੇਂਦਰੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰਾਲਾ (ਐੱਮਓਐੱਚਐੱਫਡਬਲਿਊ), ਸਿਹਤ ਖੋਜ ਵਿਭਾਗ (ਡੀਐੱਚਆਰ), ਭਾਰਤੀ ਮੈਡੀਕਲ ਖੋਜ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ (ਆਈਸੀਐੱਮਆਰ) ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰੋਗ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕੇਂਦਰ (ਐੱਨਸੀਡੀਸੀ) ਦੇ ਤਾਲਮੇਲ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਪੈਨ-ਇੰਡੀਆ ਨਿਗਰਾਨੀ ਨੈੱਟਵਰਕ ਰਾਹੀਂ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਮੌਸਮੀ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ (ਰੁਝਾਨਾਂ) ਦੀ ਬਰੀਕੀ ਨਾਲ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸਿਹਤ ਖੋਜ ਵਿਭਾਗ (ਡੀਐੱਚਆਰ) ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਆਈਸੀਐੱਮਆਰ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ, ਡਾ. ਰਾਜੀਵ ਬਹਿਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਇਨਫਲੂਐਂਜ਼ਾ ਸਥਿਤੀ 'ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਘਬਰਾਉਣ ਜਾਂ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਇਨਫਲੂਐਂਜ਼ਾ ਵਾਇਰਸ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖੇ ਗਏ ਮੌਸਮੀ ਪੈਟਰਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹਨ।

ਸਿਹਤ ਖੋਜ ਵਿਭਾਗ-ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਰਿਸਰਚ (ਡੀਐੱਚਆਰ - ਆਈਸੀਐੱਮਆਰ) ਦੇ 73 ਵਾਇਰਸ ਰਿਸਰਚ ਐਂਡ ਡਾਇਗਨੌਸਟਿਕ ਲੈਬੋਰਟਰੀਆਂ (ਵੀਆਰਡੀਐੱਲ) ਦੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਰਾਹੀਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਜੀਨੋਮਿਕ ਅਤੇ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਨਿਗਰਾਨੀ ਨੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋ ਰਹੇ ਇਨਫਲੂਐਂਜ਼ਾ ਏ (ਐੱਚ1ਐੱਨ1) ਵਾਇਰਸ ਦੀ ਪਛਾਣ A/Missori/11/2025 (ਐੱਚ1ਐੱਨ1) ਪੀਡੀਐੱਮ09- ਵਰਗੇ ਵਾਇਰਸ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਹੀਮਾਗਲੂਟਿਨਿਨ (ਐੱਚਏ) ਜੀਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਆਈਸੋਲੇਟਸ ਨੂੰ ਕਲੇਡ 6B.1A.5a2a; ਸਬ-ਕਲੇਡ D.3.1.1 ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਡਾ. ਬਹਿਲ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਸਿਲਸਿਲਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 2025 ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਦੇਖੇ ਗਏ ਜੈਨੇਟਿਕ ਬਦਲਾਅ ਮੌਸਮੀ ਇਨਫਲੂਐਂਜ਼ਾ ਵਾਇਰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਐਂਟੀਜੇਨਿਕ ਡ੍ਰਿਫਟ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਛੋਟੇ ਜੈਨੇਟਿਕ ਬਦਲਾਅ ਇਨਫਲੂਐਂਜ਼ਾ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਸੰਚਾਰ ਦੌਰਾਨ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨਵੇਂ ਜਾਂ ਖਤਰਨਾਕ ਤਣਾਅ ਦੇ ਉਭਾਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਨਹੀਂ ਹਨ।

ਡਾ. ਬਹਿਲ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਖੋਜਾਂ ਇਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਨਵੇਂ ਇਨਫਲੂਐਂਜ਼ਾ ਖ਼ਤਰੇ ਦੇ ਉਭਾਰ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਮੌਸਮੀ ਇਨਫਲੂਐਂਜ਼ਾ ਵਾਇਰਸਾਂ ਦੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਵਿਵਹਾਰ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹਨ।

ਮੌਸਮੀ ਇਨਫਲੂਐਂਜ਼ਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਨਫਲੂਐਂਜ਼ਾ ਏ (ਐੱਚ1ਐੱਨ1) ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਲਕੀ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਸੀਮਤ ਸਾਹ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ। ਆਮ ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁਖਾਰ, ਖੰਘ, ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਖਰਾਸ਼, ਸਿਰਦਰਦ, ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦਰਦ, ਸਾਹ ਲੈਣ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਥਕਾਵਟ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਲਈ, ਸਹਾਇਕ ਦੇਖਭਾਲ ਅਤੇ ਢੁਕਵਾਂ ਆਰਾਮ ਅਤੇ ਹਾਈਡ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਐੱਚ1ਐੱਨ1 ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਾ ਇਹ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ ਹੋਵੇਗੀ ਜਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਣ ਦੀ ਲੋੜ ਪਵੇਗੀ। ਡਾ. ਬਹਿਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੌਸਮੀ ਇਨਫਲੂਐਂਜ਼ਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਲਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕੁਝ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧੇਰੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਜ਼ੁਰਗ, ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਜਾਂ ਸਹਿ-ਰੋਗ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪ੍ਰਤੀਰੋਗ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਨਫਲੂਐਂਜ਼ਾ ਵਰਗੇ ਲੱਛਣ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਵਧੇਰੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਣ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣ। 

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸਵੱਛਤਾ ਅਤੇ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਰੋਕਥਾਮ ਉਪਾਵਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਵੀ ਦਿੱਤੀ।

ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ

*ਖੰਘਦੇ ਜਾਂ ਛਿੱਕਦੇ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਨੱਕ ਨੂੰ ਢਕੋ।

* ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਸਾਬਣ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਧੋਵੋ ਜਾਂ ਢੁਕਵੇਂ ਹੈਂਡ ਸੈਨੇਟਾਈਜ਼ਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ।

* ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਬਿਮਾਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਘਰ ਰਹੋ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸੰਪਰਕ ਤੋਂ ਬਚੋ।

* ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਪੀਓ ਅਤੇ ਢੁਕਵਾਂ ਆਰਾਮ ਕਰੋ।

* ਸਿਹਤਮੰਦ ਅਤੇ ਸੰਤੁਲਿਤ ਖੁਰਾਕ ਖਾਓ।

* ਜੇਕਰ ਲੱਛਣ ਗੰਭੀਰ, ਨਿਰੰਤਰ ਜਾਂ ਵਿਗੜਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਲਓ।

* ਟੈਸਟਿੰਗ ਜਾਂ ਇਲਾਜ ਸਬੰਧੀ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰੋ।

ਕੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਹੈ

• ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਐੱਚ1ਐੱਨ1 ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਘਬਰਾਓ ਨਾ।

• ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਐਂਟੀਵਾਇਰਲ ਜਾਂ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕ ਦਵਾਈਆਂ ਨਾ ਲਓ।

• ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੱਛਣ ਹੋਣ ਤਾਂ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਨੇੜਲੇ ਸੰਪਰਕ ਤੋਂ ਬਚੋ।

• ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਨੱਕ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਧੋਤੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਛੂਹਣ ਤੋਂ ਬਚੋ।

ਕੇਂਦਰੀ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰਾਲਾ, ਡੀਐੱਚਆਰ, ਆਈਸੀਐੱਮਆਰ ਅਤੇ ਐੱਨਸੀਡੀਸੀ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਇਨਫਲੂਐਂਜ਼ਾ ਦੇ ਰੁਝਾਨਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਰੰਤਰ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਵਿਗਿਆਨ, ਵਾਇਰੋਲੌਜੀਕਲ ਅਤੇ ਜੀਨੋਮਿਕ ਨਿਗਰਾਨੀ ਰੱਖ ਰਹੇ ਹਨ। ਵਿਆਪਕ ਵੀਆਰਡੀਐੱਲ ਨੈੱਟਵਰਕ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਘੁੰਮਦੇ ਸਾਹ ਦੇ ਵਾਇਰਸਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਅਤੇ ਵਰਗੀਕਰਣ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਉੱਭਰ ਰਹੇ ਰੁਝਾਨਾਂ ਦਾ ਢੁਕਵਾਂ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਨਿਗਰਾਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਇਨਫਲੂਐਂਜ਼ਾ ਗਤੀਵਿਧੀ, ਘੁੰਮਦੇ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰੇਗੀ।

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮੌਜੂਦਾ ਸਬੂਤ ਐੱਚ1ਐੱਨ1 ਇਨਫਲੂਐਂਜ਼ਾ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਸਧਾਰਣ ਤਬਦੀਲੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਨਵੇਂ ਤਣਾਅ ਦੇ ਉਭਾਰ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਇਸ ਲਈ, ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਅਤੇ ਚੌਕਸ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਘਬਰਾਉਣ ਦੀ ਨਹੀਂ। ਮੌਸਮੀ ਇਨਫਲੂਐਂਜ਼ਾ ਇੱਕ ਆਮ ਅਤੇ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਾਹ ਦੀ ਲਾਗ ਹੈ। ਸਧਾਰਣ ਰੋਕਥਾਮ ਉਪਾਵਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨਾ, ਲੋੜ ਪੈਣ 'ਤੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣਾ ਅਤੇ ਬੇਲੋੜੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

*****

ਐੱਸਆਰ/ਏਕੇ
HFW/ Update on Influenza A (H1N1) virus surveillance /25 August 2026/3