ટોક્યોમાં યોજાયેલા ઇન્ડિયા-જાપાન સ્ટાર્ટઅપ રાઉન્ડટેબલમાં કેન્દ્રીય વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રી શ્રી પીયૂષ ગોયલે આજે વિશ્વના ત્રીજા સૌથી મોટા સ્ટાર્ટઅપ ઇકોસિસ્ટમ તરીકે ભારતના ઉભરવાની બાબતને રેખાંકિત કરી હતી, જેમાં છેલ્લા એક દાયકામાં લગભગ 250,000 સ્ટાર્ટઅપ્સની સ્થાપના થઈ છે. તેમણે કહ્યું કે ભારતનું વિશાળ સ્થાનિક બજાર, ઊંડું STEM ટેલેન્ટ પુલ, ડિજિટલ પબ્લિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને ઝડપથી વિસ્તરતું ઇનોવેશન ઇકોસિસ્ટમ તેને જાપાની ટેકનોલોજી, રોકાણ અને ઇનોવેશન ભાગીદારી માટે એક આકર્ષક સ્થળ બનાવે છે.

આ રાઉન્ડટેબલમાં બંને દેશોના વરિષ્ઠ સરકારી પ્રતિનિધિઓ, રોકાણકારો, ઉદ્યોગ સાહસિકો અને સ્ટાર્ટઅપ્સ એકસાથે આવ્યા હતા, જેણે સ્ટાર્ટઅપ્સ, ડીપ ટેકનોલોજી, ઇનોવેશન અને MSMEs માં સહયોગ વધારવાની ભારત અને જાપાનની સશક્ત પ્રતિબદ્ધતાને દોહરાવી હતી. બંને દેશો વચ્ચે ટેકનોલોજી ભાગીદારીને મજબૂત કરવા, રોકાણને પ્રોત્સાહન આપવા અને ઇનોવેશન-સંચાલિત આર્થિક સહયોગના આગામી તબક્કાને પ્રોત્સાહન આપવા પર ચર્ચા કેન્દ્રિત હતી.

સહભાગીઓનું સ્વાગત કરતા, રાજદૂત નાગ્મા મોહમ્મદ મલિકે બંને દેશો વચ્ચે વધતા જતા સ્ટાર્ટઅપ જોડાણ પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો. ઇન્ડિયા-જાપાન પિચિંગ સિરીઝે 65 ભારતીય સ્ટાર્ટઅપ્સને લગભગ 100 જાપાની કોર્પોરેશન સાથે જોડ્યા છે અને 30 થી વધુ બિઝનેસ ટાઇ-અપ્સની સુવિધા આપી છે. તેમણે નોંધ્યું હતું કે 222 સભ્યોના ભારતીય વ્યાપારી પ્રતિનિધિમંડળની ભાગીદારી બંને ઇનોવેશન ઇકોસિસ્ટમ વચ્ચે નવી અને કાયમી ભાગીદારી બનાવવાની તક પૂરી પાડે છે.

શ્રી ગોયલે ચાર સ્તંભો પર આધારિત ભારત-જાપાન સ્ટાર્ટઅપ સહયોગના આગામી તબક્કા માટે એક ભવિષ્યલક્ષી માળખું પ્રસ્તાવિત કર્યું: પ્રારંભિક તબક્કાના સંશોધન, ડીપ-ટેક ઇનોવેશન અને વ્યાપારીકરણ માટે પેશન્ટ કેપિટલ એકત્ર કરવા માટે જાપાન-ઇન્ડિયા ડીપ-ટેક કેપિટલ કોરિડોર; બંને દેશોમાં યુનિવર્સિટીઓ, ઇન્ક્યુબેટર્સ, R&D સંસ્થાઓ, પ્રયોગશાળાઓ અને પરીક્ષણ સુવિધાઓને જોડતો ટુ-વે ઇનોવેશન બ્રિજ; મેન્યુફેક્ચરિંગ અને ટેકનોલોજી ઇન્ટિગ્રેશન, જેમાં ભારતનું સ્કેલ, એન્જિનિયરિંગ ટેલેન્ટ અને ઉદ્યોગસાહસિક ગતિશીલતાને જાપાનની ચોક્કસ એન્જિનિયરિંગ, ટેકનોલોજી અને ઉત્પાદન ક્ષમતાઓ સાથે જોડવામાં આવે; અને ભારતીય સ્થાપકો, જાપાની કોર્પોરેશનો, વેન્ચર ફંડ્સ અને વ્યૂહાત્મક રોકાણકારો વચ્ચે નિયમિત ક્રિયાપ્રતિક્રિયાની સુવિધા માટે જોઇન્ટ સ્ટાર્ટઅપ પિચિંગ પ્લેટફોર્મ્સનો સમાવેશ થાય છે.

મંત્રીશ્રીએ ભારત સરકારના પ્રસ્તાવિત બીજા ફંડ ઓફ ફંડ્સ (આશરે US$1 બિલિયન) ને પણ હાઇલાઇટ કર્યું, જેમાં ડીપ-ટેક એન્ટરપ્રાઇઝિસને ટેકો આપવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું છે, અને જાપાની રોકાણકારો પાસેથી વધુ ભાગીદારી માટે આમંત્રણ આપ્યું હતું.

જાપાની હિસ્સેદારોએ ભારતના સ્ટાર્ટઅપ ઇકોસિસ્ટમની વધતી જતી પરિપક્વતાને આવકારી હતી. JICA નાં સિનિયર વાઇસ પ્રેસિડેન્ટ શોહેઈ હારાએ ટુ-વે ભાગીદારીના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો, અને નોંધ્યું હતું કે સામાજિક અને વિકાસલક્ષી પડકારોને સ્કેલેબલ વ્યાપારી તકોમાં ફેરવવાની ભારતની ક્ષમતામાંથી શીખતી વખતે જાપાન તેની તકનીકી ક્ષમતાઓનું યોગદાન આપી શકે છે. JICA એ મોટી સંખ્યામાં જાપાની સ્ટાર્ટઅપ્સને ભારતીય બજારમાં રહેલી તકો દર્શાવવાનો પોતાનો ઈરાદો પણ વ્યક્ત કર્યો હતો.

આ રાઉન્ડટેબલમાં ટોક્યો મેટ્રોપોલિટન ગવર્નમેન્ટ અને JETRO ના વરિષ્ઠ નેતૃત્વની ભાગીદારી જોવા મળી હતી, જેણે સત્રમાં જાપાની કંપનીઓને લાવવામાં મિશન સાથે ભાગીદારી કરી હતી. SPARX ગ્રુપ, MUFG ઇનોવેશન પાર્ટનર્સ, બિયોન્ડ નેક્સ્ટ વેન્ચર્સ ઇન્ક., ઇન્ક્યુબેટ ફંડ એશિયા, મિઝુહો ફાઇનાન્શિયલ ગ્રુપ, SBI ઇન્વેસ્ટમેન્ટ, ફુજિત્સુ લિમિટેડ, DG દાઇવા વેન્ચર્સ, ASTRO GATE ઇન્ક., ઇન્ક્યુબેટ ફંડ, ઇન્સ્ટાલિમ્બ ઇન્ક., યુનિવર્સલ મટિરિયલ્સ ઇન્ક્યુબેટર કો., લિમિટેડ, ક્યોટો ફ્યુઝનિયરિંગ લિમિટેડ અને એરોસેન્સ ઇન્ક. સહિત લગભગ 40 અગ્રણી જાપાની કંપનીઓના પ્રતિનિધિઓએ પણ ચર્ચામાં ભાગ લીધો હતો. વિવિધ ક્ષેત્રોના સ્ટાર્ટઅપ્સ, ભારતીય વ્યાપારી ચેમ્બરો અને ભારતીય વ્યાપારી પ્રતિનિધિમંડળના સભ્યો પણ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

ઉદ્યોગના પ્રતિનિધિઓએ MSMEs ને સ્ટાર્ટઅપ્સ અને વૈશ્વિક પુરવઠા શૃંખલાઓ સાથે સાંકળવા અને ભારતમાં ઉત્પાદન અને વિસ્તાર કરવા ઈચ્છતી કંપનીઓને પ્લગ-એન્ડ-પ્લે ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પૂરું પાડવાના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો.

વેન્ચર કેપિટલ રોકાણકારોએ AI, સેમિકન્ડક્ટર્સ, હેલ્થકેર, સ્પેસ, ડિફેન્સ, એડવાન્સ્ડ મેન્યુફેક્ચરિંગ અને ડીપ ટેકનોલોજીને ભવિષ્યના ભારત-જાપાન રોકાણ માટેના મુખ્ય ક્ષેત્રો તરીકે ઓળખ્યા હતા. રોકાણકારોએ મુખ્યત્વે ઇન્ટરનેટ અને સોફ્ટવેર વ્યવસાયોમાંથી ઉત્પાદન- અને ટેકનોલોજી-સઘન સાહસો તરફ ભારતના સ્ટાર્ટઅપ ઇકોસિસ્ટમના દ્રશ્યમાન સંક્રમણને પણ નોંધ્યું હતું.

ભારતીય સ્ટાર્ટઅપ્સે એરોસ્પેસ અને ડિફેન્સ, ડ્રોન, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ, હેલ્થકેર, પ્રોસ્થેટિક્સ, રોબોટિક્સ, વેરહાઉસ ઓટોમેશન, મોબિલિટી અને ડિજિટલ હેલ્થ જેવા ક્ષેત્રોમાં ક્ષમતાઓ દર્શાવી હતી. ઘણી કંપનીઓએ ટેકનોલોજી વેરિફિકેશન, પ્રિસિઝન મેન્યુફેક્ચરિંગ, રોકાણ, માર્કેટ એક્સેસ અને જાપાની તથા વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇનમાં સંકલન માટે જાપાની ભાગીદારીની શક્યતાઓ તપાસી હતી.

રાઉન્ડટેબલે ભારત અને જાપાનની અત્યંત પૂરક શક્તિઓને માન્યતા આપી હતી. ભારત સ્કેલ, ટેલેન્ટ, ડિજિટલ ક્ષમતાઓ અને ઉદ્યોગસાહસિક ગતિ પ્રદાન કરે છે, જ્યારે જાપાન પેશન્ટ કેપિટલ, અદ્યતન ટેકનોલોજી, ઉત્પાદનની શ્રેષ્ઠતા અને વૈશ્વિક ગુણવત્તાના ધોરણો લાવે છે. આ શક્તિઓને જોડવાથી ભારત, જાપાન અને ત્રીજા દેશોના બજારોમાં સેવા આપવા માટે સક્ષમ વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધાત્મક સાહસો અને ટેકનોલોજીઓ બનાવવામાં મદદ મળી શકે છે.

બંને દેશોમાં યુનિવર્સિટીઓ, સંશોધન સંસ્થાઓ, ઇન્ક્યુબેટર્સ અને ઉદ્યોગો વચ્ચે નિયમિત રોકાણકાર-સ્ટાર્ટઅપ ક્રિયાપ્રતિક્રિયાઓ, ટેકનોલોજી ભાગીદારી, સહ-રોકાણ પદ્ધતિઓ અને મજબૂત સંબંધો દ્વારા સપોર્ટેડ, વ્યક્તિગત જોડાણોમાંથી સંસ્થાકીય ભારત-જાપાન સ્ટાર્ટઅપ અને ઇનોવેશન ભાગીદારી તરફ આગળ વધવા પરના શેર કરેલા ભાર સાથે ચર્ચાઓ પૂર્ણ થઈ હતી.

SM/IJ/JD