કેન્દ્રીય નાણાં અને કોર્પોરેટ બાબતોના મંત્રી શ્રીમતી નિર્મલા સીતારામને આજે નવી દિલ્હી ખાતે નેશનલ ઇન્ડસ્ટ્રિયલ કોરિડોર ડેવલપમેન્ટ એન્ડ ઇમ્પ્લીમેન્ટેશન ટ્રસ્ટ (NICDIT) ની એપેક્સ મોનિટરિંગ ઓથોરિટીની 3જી બેઠકની અધ્યક્ષતા કરી હતી. આ બેઠકમાં નેશનલ ઇન્ડસ્ટ્રિયલ કોરિડોર ડેવલપમેન્ટ પ્રોગ્રામ (NICDP) હેઠળના પ્રોજેક્ટ્સની પ્રગતિની સમીક્ષા કરવામાં આવી હતી અને ઔદ્યોગિક કોરિડોર વિકાસના આગામી તબક્કા માટેની પ્રાથમિકતાઓ પર ચર્ચા કરવામાં આવી હતી.

આ બેઠકમાં કેન્દ્રીય વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રી શ્રી પીયૂષ ગોયલ, મધ્ય પ્રદેશના મુખ્યમંત્રી ડૉ. મોહન યાદવ અને નીતિ આયોગના વાઇસ-ચેરમેન શ્રી અશોક કુમાર લાહિડી હાજર રહ્યા હતા.

બેઠકની અધ્યક્ષતા કરતા શ્રીમતી નિર્મલા સીતારામને NICDP હેઠળ થયેલી પ્રગતિની પ્રશંસા કરી હતી અને જણાવ્યું હતું કે જમીની સ્તરે પ્રોત્સાહક પરિણામો વધતી જતી રોકાણકારોની માંગ દર્શાવે છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે વર્તમાન ઇન્વેન્ટરી પૂર્ણ થાય તે પહેલાં જ ઔદ્યોગિક જમીન અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરની આગામી પાઇપલાઇન સારી રીતે તૈયાર કરી લેવી જોઈએ.

શ્રીમતી સીતારામને જણાવ્યું હતું કે ઔદ્યોગિક કોરિડોર એ મેન્યુફેક્ચરિંગનો વિસ્તાર કરવા, લોજિસ્ટિક્સ સ્પર્ધાત્મકતા મજબૂત કરવા અને વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધાત્મક ઔદ્યોગિક ઇકોસિસ્ટમ બનાવવા માટેની ભારત સરકારની વ્યૂહરચનાનો એક મહત્વપૂર્ણ સ્તંભ છે.

અગાઉની એપેક્સ બેઠકમાં મુકવામાં આવેલા ભારને યાદ કરતા તેમણે કહ્યું કે ઔદ્યોગિક કોરિડોર વિકાસને 'ટીમ ઇન્ડિયા'ની ભાવનાથી આગળ ધપાવવો જોઈએ. તેમણે આ કાર્યક્રમની સફળતા માટે નૂર (Freight), ઔદ્યોગિક વિકાસ, રેલવે અને એક્સપ્રેસવે એટલે કે 'ફાયર (FIRE) કોરિડોર' ના કન્વર્જન્સના મહત્વ પર પણ ભાર મૂક્યો હતો.

નાણાં મંત્રીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે હવે ધ્યાન માત્ર પ્રોજેક્ટ મંજૂરીઓથી આગળ વધીને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, જમીન ફાળવણી, રોકાણ અને ઉત્પાદન શરૂ કરવાના સમયસર પૂર્ણ કરવા તરફ જવું જોઈએ. તેમણે રાજ્યોને જમીન, કનેક્ટિવિટી, ઉપયોગિતાઓ, વૈધાનિક મંજૂરીઓ અને પ્રોજેક્ટ સ્પેશિયલ પર્પઝ વ્હીકલ (SPVs) ની સત્તાઓને લગતી અડચણો દૂર કરવા વિનંતી કરી હતી.

તેમણે PM ગતિશક્તિ દ્વારા સંકલિત આયોજન અને રોકાણકારો માટે અનુકૂળ જમીન ફાળવણી પદ્ધતિઓના સતત ઉપયોગની જરૂરિયાત પર વધુ ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે શ્રમિક આવાસ, આરોગ્યસંભાળ, કૌશલ્ય, સાર્વજનિક પરિવહન અને અન્ય સામાજિક સુવિધાઓ ઔદ્યોગિક વિકાસનો એક અભિન્ન ભાગ હોવો જોઈએ.

શ્રીમતી સીતારામને વધારેલા જાહેર મૂડી ખર્ચ, SASCI હેઠળ રાજ્યોને સમર્થન, મેન્યુફેક્ચરિંગ MSMEs માટે સુધારેલ ક્રેડિટ સપોર્ટ અને સ્થાનિક મેન્યુફેક્ચરિંગ તથા સપ્લાય ચેઇનને મજબૂત બનાવવાના ઉદ્દેશ્યથી કર અને કસ્ટમ્સ ઉપાયો દ્વારા ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને મેન્યુફેક્ચરિંગ માટે ભારત સરકારના સમર્થન પર પણ પ્રકાશ પાડ્યો હતો.

કેન્દ્રીય વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રી શ્રી પીયૂષ ગોયલે સમયસર રોકાણ અને કામગીરી શરૂ કરવા પર વધુ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને ઔદ્યોગિક કોરિડોર પ્રોજેક્ટ્સના ઝડપી અને પરિણામ-લક્ષી અમલીકરણ માટે આહ્વાન કર્યું હતું.

શ્રી ગોયલે જણાવ્યું હતું કે ભવ્ય (BHAVYA) અને ભવિષ્યના ઔદ્યોગિક વિકાસને PM ગતિશક્તિ સાથે સંરેખિત કરવા જોઈએ અને સંકલિત વિસ્તાર-વિકાસ અભિગમ દ્વારા આયોજન કરવું જોઈએ.

તેમણે રોકાણકારો સુધી લક્ષિત પહોંચ અને ઔદ્યોગિક નોડ્સના વધુ મજબૂત માર્કેટિંગ માટે આહ્વાન કર્યું હતું, જેમાં ભારતની મુક્ત વ્યાપાર સમજૂતીઓ (FTAs) માંથી ઉદ્ભવતી તકોનો લાભ લેવો અને દેશ- તથા ક્ષેત્ર-વિશિષ્ટ ઔદ્યોગિક એન્ક્લેવ્સની સંભાવનાઓ શોધવાનો સમાવેશ થાય છે.

મંત્રીશ્રીએ રોકાણકારોની જરૂરિયાતોને યોગ્ય સ્થાનો સાથે સરખાવવા અને પ્લગ-એન્ડ-પ્લે ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, ફ્લેટેડ ફેક્ટરીઓ, વર્કર હાઉસિંગ અને સહાયક આર્થિક તથા સામાજિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સાથે ઉપયોગ માટે તૈયાર ઔદ્યોગિક ઇકોસિસ્ટમ વિકસાવવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે આવા અભિગમથી ઝડપી રોકાણ અને કામગીરી શરૂ કરવામાં સુવિધા મળશે.

નેશનલ ઇન્ડસ્ટ્રિયલ કોરિડોર ડેવલપમેન્ટ પ્રોગ્રામ હવે 13 રાજ્યો અને 7 ઔદ્યોગિક કોરિડોરમાં 20 મંજૂર થયેલા પ્રોજેક્ટ્સને આવરી લે છે.

ચાર ઇન્ડસ્ટ્રિયલ સ્માર્ટ સિટીઝ — ધોલેરા, શિંદ્રે-બિડકિન, ગ્રેટર નોઇડા અને વિક્રમ ઉદ્યોગપુરી — ઉત્પાદન તબક્કામાં પ્રવેશી ચૂક્યા છે.

ઓગસ્ટ 2024 માં મંજૂર કરાયેલા 12 પ્રોજેક્ટ્સ પણ પ્રગતિમાં છે, જેમાં ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકાસ, જમીન ફાળવણી અને રોકાણકારોનું જોડાણ વધુને વધુ સમાંતર રીતે હાથ ધરવામાં આવી રહ્યું છે.

અત્યાર સુધીમાં, આશરે 5,348 એકરને આવરી લેતા 469 પ્લોટની ફાળવણી કરવામાં આવી છે, જેમાં અંદાજિત ₹2.21 લાખ કરોડના રોકાણની સંભાવના અને આશરે 1.29 લાખ વ્યક્તિઓ માટે રોજગારીની સંભાવના છે. 134 એકમો અગાઉથી જ ઉત્પાદનમાં છે, જ્યારે અન્ય 95 એકમો નિર્માણાધીન છે.

કેન્દ્રીય બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગ મંત્રી શ્રી સર્બાનંદ સોનોવાલે ઔદ્યોગિક કોરિડોર સાથે રાષ્ટ્રીય જળમાર્ગોના એકીકરણ પર ભાર મૂક્યો હતો અને કોરિડોર વિકાસ માટે સંભવિત મુખ્ય આધારસ્તંભ તરીકે જળમાર્ગોની તપાસ કરવાનું સૂચન કર્યું હતું.

તેમણે દેશના ઔદ્યોગિક પાયાને વ્યાપક બનાવવા માટે, ખાસ કરીને મજબૂત કનેક્ટિવિટી, જમીનની ઉપલબ્ધતા, સ્થાનિક સંસાધનોના લાભો અને બજારની સંભાવના ધરાવતા સ્થળોએ ઉત્તર-પૂર્વીય રાજ્યોમાં ઔદ્યોગિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકસાવવાની જરૂરિયાત પર પણ ભાર મૂક્યો હતો.

નીતિ આયોગના વાઇસ-ચેરમેન શ્રી અશોક કુમાર લાહિડીએ રાજ્ય સરકારોને ઔદ્યોગિક કોરિડોર પ્રોગ્રામના મંજૂર સંસ્થાકીય અને કાનૂની માળખાને અનુરૂપ પર્યાપ્ત આયોજન, વિકાસ અને નગરપાલિકા સત્તાઓ સાથે પ્રોજેક્ટ SPVs ને સશક્ત બનાવવાની પ્રક્રિયાને વધુ પ્રાથમિકતા આપવા વિનંતી કરી હતી.

તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે આ સત્તાઓનું અસરકારક પ્રતિનિધિ મંડળ SPVs ને સમયસર નિર્ણયો લેવા, બહુવિધ રાજ્ય એજન્સીઓ પર નિર્ભરતા ઘટાડવા અને વધુ સુઆયોજિત, કાર્યક્ષમ અને રોકાણકાર-અનુકૂળ વિકાસ માટે સુવિધા આપશે.

બેઠકની શરૂઆત DPIIT ના સચિવ અને NICDIT ના અધ્યક્ષ શ્રી અમરદીપ સિંઘ ભાટિયાના સ્વાગત પ્રવચનથી થઈ હતી, જેમણે અગાઉની એપેક્સ બેઠક પછીની પ્રગતિ અને ઓથોરિટી સમક્ષના મુખ્ય અમલીકરણ મુદ્દાઓની રૂપરેખા આપી હતી.

આ પછી NICDIT ના સીઈઓ શ્રી રજત કુમાર સૈની દ્વારા ઔદ્યોગિક કોરિડોર પ્રોજેક્ટ્સની વર્તમાન સ્થિતિ પર એક પ્રેઝન્ટેશન આપવામાં આવ્યું હતું, જેમાં અમલીકરણ, જમીન ફાળવણી અને રોકાણકારોના એકત્રીકરણની પ્રગતિ તેમજ રાજ્યો સાથે સંકલનની જરૂર હોય તેવા પ્રોજેક્ટ-વિશિષ્ટ મુદ્દાઓનો સમાવેશ થાય છે.

ભાગ લેનાર રાજ્યોના પ્રતિનિધિઓએ પ્રોજેક્ટ-વાર પ્રગતિ, મુખ્ય અમલીકરણ પડકારો અને સંકલિત સહાયની જરૂર હોય તેવા ક્ષેત્રો શેર કર્યા હતા. ચર્ચાઓએ પ્રોજેક્ટ-વિશિષ્ટ મુદ્દાઓને ઉકેલવા અને અમલીકરણને ઝડપી બનાવવા માટે લક્ષિત કેન્દ્ર-રાજ્ય જોડાણ માટેનું એક પ્લેટફોર્મ પૂરું પાડ્યું હતું.

એપેક્સ ઓથોરિટીએ રેખાંકિત કર્યું કે પ્રગતિનો આગામી માપદંડ એ ઝડપ હશે જેના પર પૂર્ણ થયેલા અને ચાલુ પ્રોજેક્ટ્સ સક્રિય મેન્યુફેક્ચરિંગ સેન્ટર્સ, રોકાણ અને રોજગારમાં રૂપાંતરિત થાય છે.

એપેક્સ ઓથોરિટીએ ભારત ઔદ્યોગિક વિકાસ યોજના (BHAVYA - ભવ્ય) ના રોલઆઉટની પણ સમીક્ષા કરી, જે દેશભરમાં 100 રોકાણ-તૈયાર, પ્લગ-એન્ડ-પ્લે ઔદ્યોગિક પાર્કના વિકાસની કલ્પના કરે છે.

પ્રથમ રાઉન્ડમાં મંજૂરી માટે પ્રસ્તાવિત 20 સુધીના પ્રોજેક્ટ્સ સામે, રાજ્યો તરફથી 87 અરજીઓ મળી છે, જે દેશભરમાં આ યોજના પ્રત્યેનો મજબૂત રસ દર્શાવે છે.

ભારપૂર્વક જણાવવામાં આવ્યું હતું કે ભવ્ય (BHAVYA) પ્રોજેક્ટ્સનું આયોજન અને મૂલ્યાંકન PM ગતિશક્તિ સાથે સંપૂર્ણ રીતે સંરેખિત હોવું જોઈએ, જેમાં ઔદ્યોગિક વિસ્તારોની અંદર અને તેની આસપાસના ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનું આયોજન ઔદ્યોગિક વિકાસના એક અભિન્ન ભાગ તરીકે કરવામાં આવશે.

ભવ્ય (BHAVYA) ઔદ્યોગિક કોરિડોર પ્રોજેક્ટ્સમાંથી મેળવેલા અનુભવ પર આધારિત હશે. પ્રસ્તાવના મૂલ્યાંકનમાં તૈયાર જમીનની ઉપલબ્ધતા, વિશ્વસનીય ઔદ્યોગિક માંગ, મજબૂત કનેક્ટિવિટી, ખાતરીપૂર્વકની ઉપયોગિતાઓ, વાસ્તવિક તબક્કાવાર વિભાજન અને પ્રારંભિક તબક્કે રોકાણકારોને આકર્ષવાની ક્ષમતા સહિતના પરિબળો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવશે.

બેઠકમાં થયેલી ચર્ચાઓએ ઔદ્યોગિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકાસના આગામી તબક્કા માટે એક સ્પષ્ટ દિશા રેખાંકિત કરી છે: પ્રગતિ માત્ર ઉભા કરાયેલા ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર દ્વારા જ નહીં, પરંતુ પ્રોજેક્ટ્સ કેટલી ઝડપથી રોકાણ આકર્ષિત કરે છે, ઉત્પાદન શરૂ કરે છે અને આર્થિક પ્રવૃત્તિ તથા રોજગારીનું સર્જન કરે છે તેના દ્વારા પણ માપવામાં આવશે.

આ બેઠકમાં કેન્દ્રીય બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગ મંત્રી શ્રી સર્બાનંદ સોનોવાલ; મહારાષ્ટ્રના મુખ્યમંત્રી શ્રી દેવેન્દ્ર ફડણવીસ; બિહારના મુખ્યમંત્રી શ્રી સમ્રાટ ચૌધરી; હરિયાણાના મુખ્યમંત્રી શ્રી નાયબ સિંહ સૈની; કેરળના મુખ્યમંત્રી શ્રી વી.ડી. સતીશન; ઉત્તરાખંડના મુખ્યમંત્રી શ્રી પુષ્કર સિંહ ધામી; ભાગ લેનાર રાજ્યોના મંત્રીઓ; ભારત સરકાર અને રાજ્ય સરકારોના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ; અને અન્ય હિસ્સેદારોએ વર્ચ્યુઅલી ભાગ લીધો હતો.

NICDIT વિશે નેશનલ ઇન્ડસ્ટ્રિયલ કોરિડોર ડેવલપમેન્ટ એન્ડ ઇમ્પ્લીમેન્ટેશન ટ્રસ્ટ (NICDIT) એ સમગ્ર દેશમાં ઔદ્યોગિક કોરિડોરના સુઆયોજિત અને એકીકૃત વિકાસ માટે ભારત સરકાર દ્વારા રચાયેલ એક ટ્રસ્ટ છે. તે વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રાલયના ડિપાર્ટમેન્ટ ફોર પ્રમોશન ઓફ ઇન્ડસ્ટ્રી એન્ડ ઇન્ટરનલ ટ્રેડ (DPIIT) ના વહીવટી નિયંત્રણ હેઠળ કામ કરે છે અને નેશનલ ઇન્ડસ્ટ્રિયલ કોરિડોર ડેવલપમેન્ટ પ્રોગ્રામના મંજૂર માળખા હેઠળ ઔદ્યોગિક નોડ્સમાં ટ્રંક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના વિકાસને ટેકો આપે છે. ભવ્ય (BHAVYA) હેઠળ, પ્રોજેક્ટ SPVs માં ભારત સરકારની ભાગીદારી અને ઇક્વિટી સપોર્ટ NICDIT દ્વારા રૂટ કરવામાં આવે છે.

NICDC વિશે નેશનલ ઇન્ડસ્ટ્રિયલ કોરિડોર ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશન લિમિટેડ (NICDC) એ વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રાલયના DPIIT ના વહીવટી નિયંત્રણ હેઠળનું એક સ્પેશિયલ પર્પઝ વ્હીકલ છે. NICDC પ્રોજેક્ટ વિકાસ પ્રવૃત્તિઓ હાથ ધરે છે અને રોકાણ-તૈયાર ઔદ્યોગિક વિસ્તારો અને સ્માર્ટ ઔદ્યોગિક શહેરો વિકસાવવા માટે રાજ્ય સરકારો અને પ્રોજેક્ટ SPVs સાથે મળીને નેશનલ ઇન્ડસ્ટ્રિયલ કોરિડોર ડેવલપમેન્ટ પ્રોગ્રામ હેઠળ ઔદ્યોગિક કોરિડોર પ્રોજેક્ટ્સના અમલીકરણનું સંકલન કરે છે. ભવ્ય (BHAVYA) હેઠળ, NICDC ને યોજનાના અમલીકરણ અને દેખરેખ માટે પ્રોજેક્ટ મેનેજમેન્ટ એજન્સી તરીકે નામોનિર્દેશિત કરવામાં આવ્યું છે.

SM/DK/JD