ભારતના ચૂંટણી પંચ (ECI) એ આજે જ્ઞાન ભવન, પટના ખાતે આયોજિત “ઇલેક્ટોરલ લિટરસી ક્લબ્સ અને ઇસીઆઇનેટ (ECINet)” પરની પરિષદ દરમિયાન ઇલેક્ટોરલ લિટરસી ક્લબ્સ (ELC 2.0) નો પ્રારંભ કર્યો હતો. મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર શ્રી જ્ઞાનેશ કુમારે પરિષદને સંબોધતા જણાવ્યું હતું કે શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ ચૂંટણી પ્રક્રિયાઓમાં વિશ્વાસ મજબૂત કરવામાં, ચૂંટણી સાક્ષરતા વધારવામાં અને માહિતગાર લોકશાહી ભાગીદારીને પ્રોત્સાહન આપવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી શકે છે.

સીઈસી (CEC) જ્ઞાનેશ કુમારે તેમના પ્રારંભિક સંબોધનમાં જણાવ્યું હતું કે ભારતમાં ચૂંટણીઓ ભારતના બંધારણ, કાયદા અને ઇસીઆઇ (ECI) દ્વારા જારી કરાયેલા નિર્દેશો મુજબ ચુસ્તપણે યોજાય છે અને તમામ તબક્કે રાજકીય પક્ષો, ઉમેદવારો અથવા તેમના પ્રતિનિધિઓની પ્રત્યક્ષ હાજરી વચ્ચે પારદર્શક રીતે યોજવામાં આવે છે. તેમણે વિદ્યાર્થીઓ અને યુવા મતદારોને ભારતની ચૂંટણી પ્રણાલી, લોકશાહી મૂલ્યો, મતદાર નોંધણી, મતદાન અને મતગણતરી પ્રક્રિયાઓ તથા ભારતના ચૂંટણી પંચની ભૂમિકા અને કામગીરીથી પરિચિત કરવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો.

યુવા નાગરિકોને સાંકળવાના મહત્વ પર ભાર મૂકતાં, સીઈસી શ્રી જ્ઞાનેશ કુમારે જણાવ્યું હતું કે ચૂંટણી પ્રક્રિયામાં તેમનો વિશ્વાસ અને માહિતગાર ભાગીદારી એ લોકશાહીના ભવિષ્યમાં એક રોકાણ છે.

આ પ્રસંગે ઇલેક્ટોરલ લિટરસી ક્લબના નવા લોગોનું પણ અનાવરણ કરવામાં આવ્યું હતું. નવો ટેગલાઇન, “લોકશાહી શીખો. લોકશાહીનું નેતૃત્વ કરો.” (Learn Democracy. Lead Democracy.), યુવા અને પ્રથમ વખતના મતદારોને માત્ર લોકશાહીને સમજવા માટે જ નહીં પરંતુ અર્થપૂર્ણ રીતે ભાગ લેવા અને તેની પ્રગતિમાં યોગદાન આપવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવાના ઉદ્દેશ્યને બળ આપે છે.

કાર્યક્રમમાં અગાઉ, સીઈસી શ્રી જ્ઞાનેશ કુમારે રાજગીર ઇન્ટરનેશનલ કન્વેન્શન સેન્ટર, નાલંદા ખાતે બૂથ લેવલ ઓફિસર્સ (BLOs) સાથે બેઠક યોજી હતી. 16-17 ઓગસ્ટ 2026 દરમિયાન બિહારની તેમની બે દિવસીય મુલાકાત દરમિયાન, સીઈસીએ મધુબની, વૈશાલી અને નાલંદામાં પણ ક્ષેત્રીય મુલાકાતો લીધી હતી.

ELC 2.0 એ ઇલેક્ટોરલ લિટરસી ક્લબ્સને શાળાઓ, કોલેજો અને યુનિવર્સિટીઓમાં માળખાગત, દૃશ્યમાન અને ડિજિટલ રીતે સક્ષમ પ્લેટફોર્મ તરીકે પુનઃકલ્પિત કરે છે. આ પહેલ યુવા નાગરિકોમાં ચૂંટણી સાક્ષરતા અને તેમના પરિવારો, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ અને સમુદાયોમાં ચૂંટણી જાગૃતિને પ્રોત્સાહન આપવા માટે વર્ષભર સતત પ્રવૃત્તિઓની કલ્પના કરે છે.

ELC 2.0 વ્યાપક ECINet ડિજિટલ પ્લેટફોર્મનો લાભ લેશે જે મતદાર યાદીથી લઈને મતદાન સુધીની તમામ ચૂંટણી સંબંધિત સેવાઓ બટનના એક ક્લિક પર પૂરી પાડે છે. ECINet પર સમર્પિત ELC પોર્ટલનો ઉપયોગ કરીને ELCs નું એક સુવ્યવસ્થિત પાન-ઇન્ડિયા નેટવર્ક તૈયાર કરવામાં આવશે.

ભારતના વ્યાપક શૈક્ષણિક ઇકોસિસ્ટમને ધ્યાનમાં રાખીને આ પહેલ મહત્વ ધરાવે છે, જેમાં આશરે 25 કરોડ વિદ્યાર્થીઓ અને એક કરોડથી વધુ શિક્ષકો સાથે લગભગ 15 લાખ શાળાઓનો સમાવેશ થાય છે. ઉચ્ચ શિક્ષણ ક્ષેત્રમાં લગભગ 1,500 યુનિવર્સિટીઓ અને આશરે 70,000 શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ છે, જેમાં અંદાજિત 4.33 કરોડ વિદ્યાર્થીઓની નોંધણી છે.

આ વ્યાપક સંસ્થાકીય નેટવર્ક દ્વારા, ELC 2.0 તથ્યપૂર્ણ અને અનુભવજન્ય ચૂંટણી શિક્ષણને પ્રોત્સાહન આપવા, ભારતની ચૂંટણી પ્રણાલીની પારદર્શિતા, અખંડિતતા અને વિશ્વસનીયતા વિશે જાગૃતિ વધારવા અને યુવા નાગરિકોને માહિતગાર લોકશાહી ભાગીદારીના દૂત બનવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવાનો પ્રયાસ કરે છે.

ELCs મતદાર નોંધણી, મતદાન અને મતગણતરી સહિત ચૂંટણી પ્રક્રિયાના વિવિધ તબક્કાઓ વિશેની માહિતીના પ્રસાર માટેના પ્લેટફોર્મ તરીકે પણ સેવા આપશે, જે ECINet એપ અને ભારતના ચૂંટણી પંચની અન્ય મુખ્ય પહેલો સાથે સંકલિત રહેશે.

SM/JY/JD