પર્યાવરણ અને વન મંત્રાલય
નેશનલ બાયોડાયવર્સિટી ઓથોરિટીએ રાઈ જીનેટિક રિસોર્સિસમાંથી રૂ. 15.52 કરોડની ABS આવક મુક્ત કરી
રાઈના વાવેતર વિસ્તારના આધારે 26 રાજ્ય બાયોડાયવર્સિટી બોર્ડ અને 3 કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ બાયોડાયવર્સિટી કાઉન્સિલ વચ્ચે રકમ વહેંચવામાં આવશે
प्रविष्टि तिथि:
13 AUG 2026 8:44AM by PIB Ahmedabad
નેશનલ બાયોડાયવર્સિટી ઓથોરિટી (NBA) એ મેસર્સ પાયોનિયર ઓવરસીઝ કોર્પોરેશન પાસેથી એક્સેસ એન્ડ બેનિફિટ શેરિંગ (ABS) પેટે મળેલી રૂ. 15.52 કરોડની આવક મુક્ત કરી છે. આ કંપનીએ ભારતના જૈવિક સંસાધનોનો ઉપયોગ કરીને રાઈની દસ વ્યાપારી હાઇબ્રિડ જાતો વિકસાવી હતી. આ રકમ 26 રાજ્ય બાયોડાયવર્સિટી બોર્ડ (SBBs) અને 3 કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ બાયોડાયવર્સિટી કાઉન્સિલ (UTBCs) ને મળશે, જેમાં પ્રત્યેક રાજ્યમાં રાઈના વાવેતર હેઠળના વિસ્તારના આધારે એબીએસ હિસ્સાની ગણતરી કરવામાં આવી છે.
મેસર્સ પાયોનિયર ઓવરસીઝ કોર્પોરેશને દસ જાતો ઇન-હાઉસ તૈયાર કરી હતી પરંતુ તેના પેરન્ટ લાઇન ખુલ્લા બજાર અને વેપારીઓ પાસેથી મેળવવામાં આવ્યા હતા. કોઈ ચોક્કસ ખેડૂત કે સમુદાયને સ્ત્રોત તરીકે ઓળખી શકાય તેમ ન હોવાથી, આવા કિસ્સાઓમાં એબીએસના વિતરણ માટેની પદ્ધતિઓ નક્કી કરવા માટે એનબીએએ એક નિષ્ણાત સમિતિની રચના કરી હતી.
નિષ્ણાત સમિતિ દ્વારા સૂચવવામાં આવેલી પદ્ધતિઓને ઓથોરિટી દ્વારા મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. તદનુસાર, જે કિસ્સાઓમાં જૈવિક સંસાધનો મધ્યસ્થીઓ પાસેથી મેળવવામાં આવે છે, ત્યાં એબીએસ તે એસબીબી / યુટીબીસી વચ્ચે વહેંચવામાં આવશે જ્યાં તે સંસાધનનું વાવેતર થાય છે. એનબીએ એ આઇસીએઆર–ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યુટ ઓફ રેપસીડ-મસ્ટર્ડ રિસર્ચ (ICAR-IIRMR), ભરતપુર, રાજસ્થાન પાસેથી વાવેતર વિસ્તારના આંકડા મેળવ્યા હતા અને દરેક રાજ્યના હિસ્સાની ગણતરી કરવા માટે તેનો ઉપયોગ કર્યો હતો.
રાજસ્થાન, જે ભારતમાં રાઈના વાવેતરમાં લગભગ 42 ટકા હિસ્સો ધરાવે છે, તેને સૌથી વધુ લાભ મળી રહ્યો છે, ત્યારબાદ ઉત્તર પ્રદેશ અને મધ્ય પ્રદેશ આવે છે. દેશભરમાં રાઈનું વાવેતર ફેલાયેલું હોવાથી, લગભગ દરેક રાજ્ય અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશને પ્રમાણસર હિસ્સો મળે છે. સૌથી વધુ એબીએસ (ABS) મેળવનારા ટોચના દસ રાજ્યો નીચે મુજબ છે:
|
ક્રમ
|
રાજ્ય
|
મુક્ત કરાયેલી રકમ (રૂ. કરોડમાં)
|
|
1.
|
રાજસ્થાન
|
6.43
|
|
2.
|
ઉત્તર પ્રદેશ
|
2.28
|
|
3.
|
મધ્ય પ્રદેશ
|
1.86
|
|
4.
|
હરિયાણા
|
1.21
|
|
5.
|
પશ્ચિમ બંગાળ
|
1.10
|
|
6.
|
ઝારખંડ
|
0.73
|
|
7.
|
અસમ
|
0.53
|
|
8.
|
ગુજરાત
|
0.48
|
|
9.
|
બિહાર
|
0.15
|
|
10.
|
પંજાબ
|
0.08
|
|
11.
|
અન્ય
|
0.67
|
દરેક એસબીબી અને યુટીબીસીએ જૈવિક વિવિધતા અધિનિયમની કલમ 32 અનુસાર એબીએસની રકમનો ઉપયોગ કરવાનો રહેશે, જેમાં સંરક્ષણ-સંબંધિત કામગીરી; પીપલ્સ બાયોડાયવર્સિટી રજિસ્ટર તૈયાર કરવા અને અપડેટ કરવા; જૈવવિવિધતાનું ઇન-સિટુ અને એક્સ-સિટુ સંરક્ષણ; ક્ષતિગ્રસ્ત ઇકોસિસ્ટમ્સની પુનઃસ્થાપના; બાયોડાયવર્સિટી હેરિટેજ સાઇટ્સને મજબૂત બનાવવી; બાયોડાયવર્સિટી મેનેજમેન્ટ કમિટીઓની ક્ષમતા વધારવી; સમુદાયની આજીવિકામાં સુધારો કરવો વગેરે પ્રવૃત્તિઓનો સમાવેશ થાય છે.
આ રકમ મુક્ત કરવી એ જૈવિક વિવિધતા અધિનિયમ, 2002 હેઠળ એનબીએના સતત પ્રયાસોનો એક ભાગ છે, જે સુનિશ્ચિત કરે છે કે જ્યારે ભારતના જીનેટિક રિસોર્સિસ વ્યાપારી મૂલ્યનું સર્જન કરે છે, ત્યારે તેનો એક વ્યાજબી હિસ્સો સંરક્ષણ માટે તથા તે વૈવિધ્યને જાળવી રાખતા રાજ્યો અને સમુદાયો તરફ પાછો વહે, જે નાગોયા પ્રોટોકોલ અને ન્યાયી અને સમાન લાભ વહેંચણી પર કુંમિંગ-મોન્ટ્રીયલ ગ્લોબલ બાયોડાયવર્સિટી ફ્રેમવર્કના લક્ષ્યાંક 13 ને અનુરૂપ છે.
એનબીએ (NBA) એ અત્યાર સુધીમાં કુલ રૂ. 182.5 કરોડની એબીએસ રકમ મુક્ત કરી છે. તેણે છેલ્લા 12 મહિનામાં દેશભરના લાભાર્થીઓને રૂ. 116.22 કરોડ મુક્ત કર્યા છે.
નેશનલ બાયોડાયવર્સિટી ઓથોરિટી વિશે નેશનલ બાયોડાયવર્સિટી ઓથોરિટી એ જૈવિક વિવિધતા અધિનિયમ, 2002 હેઠળ સ્થાપિત એક વૈધાનિક સંસ્થા છે, જે પર્યાવરણ, વન અને આબોહવા પરિવર્તન મંત્રાલય, ભારત સરકાર હેઠળ કાર્ય કરે છે. તે ભારતના જૈવિક સંસાધનો અને સંબંધિત જ્ઞાન સુધીની પહોંચનું નિયમન કરે છે અને લાભોની ન્યાયી અને સમાન વહેંચણીના નાગોયા પ્રોટોકોલના સિદ્ધાંતનો અમલ કરે છે.
SM/BS/GP
સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો : 
@PIBAhmedabad 
/pibahmedabad1964 
/pibahmedabad 
pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com
(रिलीज़ आईडी: 2298720)
आगंतुक पटल : 27