પર્યાવરણ અને વન મંત્રાલય
એનબીએ દ્વારા એક્સેસ એન્ડ બેનિફિટ શેરિંગ મિકેનિઝમ હેઠળ 33 રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો અને રાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓને આશરે રૂ. 3.79 કરોડ વિતરિત કરવામાં આવ્યા
પોસ્ટેડ ઓન:
09 AUG 2026 10:46AM by PIB Ahmedabad
નેશનલ બાયોડાયવર્સિટી ઓથોરિટી (NBA) એ 33 રાજ્ય જૈવવિવિધતા બોર્ડ (SBBs) અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ જૈવવિવિધતા પરિષદો (UTBCs), ICAR-નેશનલ બ્યુરો ઓફ પ્લાન્ટ જેનિટિક રિસોર્સિસ (NBPGR) અને હરિયાણા રાજ્ય જૈવવિવિધતા બોર્ડ મારફતે હિસાર બોવાઇન સ્પર્મ સ્ટેશન અને રિસર્ચ સેન્ટરને એક્સેસ એન્ડ બેનિફિટ શેરિંગ (ABS) તરીકે રૂ. 3.79 કરોડની નજીકની રકમ વિતરિત કરી છે.
આ વિતરણમાં ટામેટા, મરચાં, રીંગણ, ફ્લાવર (કોબીજ), તરબૂચ, કારેલાં, દૂધી, ભીંડા, રાયડાના બિયારણની જાતો અને સાહીવાલ ગાયના ડીપ-ફ્રોઝન વીર્ય (સીમન) સહિત ભારતની કૃષિ-જૈવવિવિધતાના વિવિધ ક્ષેત્રોને આવરી લેવામાં આવ્યા છે. સંશોધન અને વ્યાવસાયિક ઉપયોગ માટે શાકભાજી અને તેલીબિયાંના જનીન સંસાધનો મેળવવા બદલ મેસર્સ બાયર સાયન્સ એન્ડ ઈનોવેશન પ્રાઈવેટ લિમિટેડ, મેસર્સ એચએમ ક્લોઝ ઈન્ડિયા પ્રાઈવેટ લિમિટેડ અને મેસર્સ અડવાંટા એન્ટરપ્રાઈઝ લિમિટેડ સહિતની કંપનીઓ પાસેથી ABS રકમ પ્રાપ્ત થઈ હતી.
આ ઉપરાંત, સાહીવાલ ગાયના વીર્યની પહોંચ મેળવવા બદલ શ્રીલંકા સરકારના પશુ ઉત્પાદન અને આરોગ્ય વિભાગ પાસેથી પણ ABS રકમ પ્રાપ્ત થઈ હતી. જૈવિક વિવિધતા અધિનિયમ, 2002 હેઠળ અમલમાં મુકાયેલું અને નાગોયા પ્રોટોકોલ સાથે સુસંગત ભારતનું ABS માળખું સુનિશ્ચિત કરે છે કે જ્યારે અન્ય દેશોના વપરાશકર્તાઓ દ્વારા જૈવિક સંસાધનો મેળવવામાં આવે ત્યારે ન્યાયી લાભ વહેંચણી થાય. કંપનીઓએ બજારો, વેપારીઓ અથવા વચેટિયાઓ દ્વારા જૈવિક સંસાધનો મેળવ્યા હોવાથી, એક્સેસનો મૂળ સ્ત્રોત ઓળખી શકાયો ન હતો. આવા કિસ્સાઓમાં, NBA એ નિષ્ણાત સમિતિ દ્વારા તૈયાર કરાયેલ અને ઓથોરિટી દ્વારા મંજૂર કરાયેલ લાભ-વહેંચણી પદ્ધતિઓ અપનાવી હતી.
કૃષિ અને ખેડૂત કલ્યાણ મંત્રાલય દ્વારા પ્રકાશિત વાવેતર-વિસ્તારના ડેટાનો ઉપયોગ કરીને, જે રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં સંબંધિત પાકોનું વાવેતર થાય છે ત્યાંના SBBs અને UTBCs વચ્ચે પ્રમાણસર ABS રકમ વિતરિત કરવામાં આવી હતી. જૈવિક સંસાધનો અને લાભાર્થીઓને મુક્ત કરવામાં આવેલી ABS રકમની વિગતો નીચે મુજબ છે:
|
જૈવિક સંસાધન
|
કંપની
|
કંપની
|
રાજ્યો / લાભાર્થી
|
|
ફ્લાવર/કોબીજ (બ્રાસિકા ઓલેરેસિયા વેર. બોટ્રીટીસ) ના બિયારણની જાતો અને સંકર (હાઇબ્રિડ)
|
બાયર સાયન્સ એન્ડ ઈનોવેશન પ્રાઈવેટ લિમિટેડ અને એચએમ ક્લોઝ ઈન્ડિયા પ્રાઈવેટ લિમિટેડ
|
રૂ.26.98 લાખ
|
30 SBBs/UTBCs
|
|
તરબૂચ (સિટ્રુલસ લેનાટસ) ના બિયારણની જાતો અને સંકર (હાઇબ્રિડ)
|
બાયર સાયન્સ એન્ડ ઈનોવેશન પ્રાઈવેટ લિમિટેડ અને એચએમ ક્લોઝ ઈન્ડિયા પ્રાઈવેટ લિમિટેડ
|
રૂ. 24.32 લાખ
|
25 SBBs/UTBCs
|
|
ટામેટા (સોલેનમ લાઇકોપર્સિકમ) ના બિયારણની જાતો અને સંકર (હાઇબ્રિડ)
|
બાયર સાયન્સ એન્ડ ઈનોવેશન પ્રાઈવેટ લિમિટેડ અને એચએમ ક્લોઝ ઈન્ડિયા પ્રાઈવેટ લિમિટેડ
|
રૂ. 86.56 લાખ
|
31 SBBs/UTBCs
|
|
મરચાં (કેપ્સિકમ એન્યુઅમ) ના બિયારણની જાતો અને સંકર (હાઇબ્રિડ)
|
બાયર સાયન્સ એન્ડ ઈનોવેશન પ્રાઈવેટ લિમિટેડ અને એચએમ ક્લોઝ ઈન્ડિયા પ્રાઈવેટ લિમિટેડ
|
રૂ. 83.76 લાખ
|
32 SBBs/UTBCs
|
|
રીંગણ (સોલેનમ મેલોન્જેના) ના બિયારણની જાતો અને સંકર (હાઇબ્રિડ)
|
બાયર સાયન્સ એન્ડ ઈનોવેશન પ્રાઈવેટ લિમિટેડ અને એચએમ ક્લોઝ ઈન્ડિયા પ્રાઈવેટ લિમિટેડ
|
રૂ. 7.18 લાખ
|
31 SBBs/UTBCs
|
|
કારેલાં, દૂધી, રીંગણ, ફ્લાવર, તીખા મરચાં, ભીંડા અને ટામેટાના જર્મપ્લાઝ્મ
|
અડવાંટા એન્ટરપ્રાઈઝ લિમિટેડ
|
રૂ. 148 લાખ
|
31 SBBs/UTBCs
|
|
રાયડો (બ્રાસિકા જુન્સિયા) ના બિયારણની જાતો
|
અડવાંટા એન્ટરપ્રાઈઝ લિમિટેડ
|
રૂ. 0.57 લાખ
|
ICAR-NBPGR, New Delhi
|
|
સાહીવાલ ગાય (બોસ ઈન્ડિકસ)નું વીર્ય (સીમન)
|
પશુ ઉત્પાદન અને આરોગ્ય વિભાગ, શ્રીલંકા
|
રૂ. 0.98 લાખ
|
હિસાર બોવાઇન સ્પર્મ સ્ટેશન એન્ડ રિસર્ચ સેન્ટર (હરિયાણા SBB મારફતે)
|
સંબંધિત પાકોના વાવેતરમાં તેમના નોંધપાત્ર યોગદાનને પ્રતિબિંબિત કરતા, ABS રકમનો સૌથી મોટો હિસ્સો નીચેના રાજ્યોને મુક્ત કરવામાં આવ્યો હતો:
|
ક્રમ
|
રાજ્ય/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ
|
મુક્ત કરાયેલ રકમ
|
|
1.
|
મધ્યપ્રદેશ
|
રૂ. 46.93 લાખ
|
|
2.
|
પશ્ચિમ બંગાળ
|
રૂ. 44.76 લાખ
|
|
3.
|
ઓરિસ્સા
|
રૂ. 44.08 લાખ
|
|
4.
|
ગુજરાત
|
રૂ. 34.76 લાખ
|
|
5.
|
આંધ્રપ્રદેશ
|
રૂ. 29.21 લાખ
|
|
6.
|
બિહાર
|
રૂ. 29.20 લાખ
|
|
7.
|
કર્ણાટક
|
રૂ. 21.34 લાખ
|
|
8.
|
છત્તીસગઢ
|
રૂ. 18.49 લાખ
|
|
9.
|
તમિલનાડુ
|
રૂ. 16.57 લાખ
|
|
10.
|
ઉત્તરપ્રદેશ
|
રૂ. 16.24 લાખ
|
|
11.
|
મહારાષ્ટ્ર
|
રૂ. 16.15 લાખ
|
|
12.
|
તેલંગાના
|
રૂ. 9.24 લાખ
|
|
13.
|
હરિયાણા
|
રૂ. 8.76 લાખ
|
|
14.
|
આસામ
|
રૂ. 8.49 લાખ
|
|
15.
|
ઝારખંડ
|
રૂ. 8.14 લાખ
|
|
16.
|
પંજાબ
|
રૂ. 7.41 લાખ
|
|
17.
|
રાજસ્થાન
|
રૂ. 5.17 લાખ
|
|
18.
|
અન્ય
|
રૂ. 13.70 લાખ
|
લાભાર્થી SBBs અને UTBCs એ આ ભંડોળનો ઉપયોગ પીપલ્સ બાયોડાયવર્સિટી રજિસ્ટર તૈયાર કરવા અને અપડેટ કરવા, જૈવવિવિધતાનું ઇન-સિટુ અને એક્સ-સિટુ સંરક્ષણ, બાયોડાયવર્સિટી હેરિટેજ સાઇટ્સને મજબૂત બનાવવી, બાયોડાયવર્સિટી મેનેજમેન્ટ કમિટીઓની ક્ષમતા નિર્માણ અને સ્થાનિક સમુદાયોના સામાજિક-આર્થિક વિકાસ જેવી પ્રવૃત્તિઓ માટે કરવાનો રહેશે. આ સુનિશ્ચિત કરે છે કે ભારતના જૈવિક સંસાધનોના વ્યાવસાયિક ઉપયોગથી મળતા લાભો પુનઃ જૈવવિવિધતા સંરક્ષણ અને સમુદાય કલ્યાણમાં રોકવામાં આવે.
આ નાણાં મુક્ત કરવા એ કુંમિંગ-મોન્ટ્રીયલ ગ્લોબલ બાયોડાયવર્સિટી ફ્રેમવર્ક, ખાસ કરીને જનીન સંસાધનોના ઉપયોગથી થતા લાભોની ન્યાયી અને સમાન વહેંચણી અંગેના લક્ષ્યાંક 13 અને જનીન વિવિધતાના સંરક્ષણ અંગેના લક્ષ્યાંક 4 ને અમલમાં મૂકવાની ભારતની પ્રતિબદ્ધતાને પુનઃપુષ્ટ કરે છે. આ પહેલ SDG 2 (શૂન્ય ભૂખમરો), SDG 12 (જવાબદાર વપરાશ અને ઉત્પાદન), SDG 15 (જમીન પર જીવન) અને SDG 17 (લક્ષ્યો માટે ભાગીદારી) સહિતના ટકાઉ વિકાસ લક્ષ્યો (SDGs) ની સિદ્ધિમાં પણ યોગદાન આપે છે.
NBA દ્વારા સંચિત ABS વિતરણ હવે રૂ. 166 કરોડથી વધુ થવા સાથે, દરેક વિતરણ જૈવવિવિધતા સંરક્ષણ, વૈજ્ઞાનિક સંશોધન અને ભારતની સમૃદ્ધ જૈવિક સંપત્તિનું સંરક્ષણ કરતા સમુદાયોની આજીવિકા વચ્ચેના સંબંધને વધુ મજબૂત બનાવે છે.
SM/BS/JT
(રીલીઝ આઈડી: 2296801)
મુલાકાતી સંખ્યા : 59