কেন্দ্ৰীয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি তথা  পৃথিৱী বিজ্ঞান বিভাগৰ ৰাজ্যিক মন্ত্ৰী (স্বাধীন দায়িত্ব) ড° জিতেন্দ্ৰ সিঙে আজি কয় যে ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় মহাসাগৰ তথ্য সেৱা কেন্দ্ৰৰ (INCOIS) শেহতীয়া মূল্যায়নে ইংগিত দিছে যে ২০২৬ চনৰ মে’ মাহৰ ভিতৰত বিকশিত হোৱা এল নিনোৰ অৱস্থা ২০২৬ চনৰ জুন মাহৰ পৰা ২০২৭ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰীলৈকে স্থায়ী হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে, এয়া  পূৰ্বানুমানিক সম্ভাৱনা ৭০ৰ পৰা ৯০ শতাংশৰ ভিতৰত। গ্ল’বেল অ’চেন ডাটা এচিমিলেচন চিষ্টেমৰ সৈতে একেলগে ইনক’আইএছৰ থলুৱা কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা তথা মেচিন লাৰ্নিং (এআই/এমএল) ব্যৱস্থাৰ ভিত্তিক এল নিনো চাউদাৰ্ণ অচিলেচন (ইএনএছঅ’)ৰ ভৱিষ্যদ্বাণী কৰি অহা  হৈছে। ড০ জিতেন্দ্ৰ সিঙে ব্যাখ্যা কৰে যে এল নিনো ঐতিহাসিকভাৱে দেশৰ কিছু অংশত ভাৰতীয় গ্ৰীষ্মকালীন  বৰষুণৰ দুৰ্বলতাৰ সৈতে জড়িত যদিও ই বাৰিষাৰ একমাত্ৰ নিৰ্ণায়ক কাৰক  নহয়। ভাৰতীয় বাৰিষা ভাৰত মহাসাগৰৰ ডাইপোল (IOD), মেডেন-জুলিয়ান অচিলেচন (MJO) আৰু আঞ্চলিক মহাসাগৰৰ বায়ুমণ্ডলৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াকে ধৰি কেইবাটাও পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াশীল জলবায়ুৰ চালকৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱান্বিত হয়।ড০ জিতেন্দ্ৰ সিঙে কয় যে বৰ্তমানৰ ব্যৱস্থাই  এল নিনোৰ স্থায়িত্বৰ দিশটোলৈ আঙুলিয়াই দিলেও ভাৰতীয় বাৰিষাত ইয়াৰ  প্ৰভাৱ ভাৰত মহাসাগৰৰ ডাইপোলকে ধৰি সংশ্লিষ্ট সাগৰৰ বায়ুমণ্ডলৰ অৱস্থাৰ বিৱৰ্তন তথা বাৰিষাৰ সময়ত প্ৰচলিত বতাহৰ আৰ্হিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। গতিকে উন্নত পূৰ্বাভাস ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে পৰিস্থিতিৰ ওপৰত তীক্ষ্ণ দৃষ্টি ৰখা অব্যাহত  ৰখা হৈছে।মন্ত্ৰীগৰাকীয়ে কয় যে বিকশিত এল নিনোৱে আৰব সাগৰ আৰু বংগ উপসাগৰৰ ওপৰত বায়ুমণ্ডলীয় পৰিসঞ্চালনত প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে আৰু এই অঞ্চলসমূহৰ ওপৰত ধাৰাবাহিকভাৱে উষ্ণতা বৃদ্ধি কৰিব পৰা সাগৰীয় তাপৰ ঢৌৰ সম্ভাৱনা বৃদ্ধি কৰিব পাৰে। এই পৰিৱৰ্তনে সাগৰত ঘটা মিশ্ৰণ, পুষ্টিকৰ পদাৰ্থৰ উপলব্ধতা আৰু জৈৱিক উৎপাদনশীলতাক প্ৰভাৱান্বিত কৰিব পাৰে, যাৰ প্ৰভাৱ মাছৰ বিতৰণ আৰু উপকূলীয় সাগৰীয় পৰিৱেশতন্ত্ৰৰ ওপৰত পৰিব পাৰে। ঢৌৰ অৱস্থাৰ তাৰতম্যই নেভিগেচন, অফশ্ব’ৰ কাৰ্য্যকলাপ আৰু উপকূলীয় কাৰ্য্যকলাপতো প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে।

চৰকাৰৰ প্ৰস্তুতিৰ বিষয়ত আলোকপাত কৰি ড০ জিতেন্দ্ৰ সিঙে কয় যে ধুমুহাৰ গতি, উচ্চ ঢৌ আৰু উচ্চ সোঁতৰ বাবে উচ্চ ৰিজ’লিউচন পূৰ্বাভাসৰ আৰ্হিৰ জৰিয়তে আইএনচিঅ'আইএছে অ’চেন ষ্টেট ফৰকাষ্টিং আৰু মেৰিন মাল্টি-হেজাৰ্ড আগতীয়া সতৰ্কবাণী সেৱাক নিৰন্তৰভাৱে শক্তিশালী কৰি তুলিছে। পূৰ্বাভাস প্ৰদানৰ ক্ষমতা বৃদ্ধি কৰা হৈছে,  সাগৰীয় গ্লাইডাৰ, আৰ্গো ফ্ল’ট, জোৱাৰ-ভাটাৰ গেজ আৰু উন্নত তথ্য লাভৰ  ব্যৱস্থাৰ সৈতে সংযুক্ত উপগ্ৰহ পৰ্যবেক্ষণকে ধৰি এক সম্প্ৰসাৰিত সাগৰীয় পৰ্যবেক্ষণ নেটৱৰ্ক গঢ়ি তোলা হৈছে।  ড০ জিতেন্দ্ৰ সিঙে কয় যে চৰকাৰে উপকূলীয় লোকসকলৰ  মাজত প্ৰস্তুতি আৰু পৰিস্থিতি সাপেক্ষে স্থিতিস্থাপকতা বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰশিক্ষণ কাৰ্যসূচী, ম’ক অনুশীলন আৰু সজাগতা অভিযান চলোৱাৰ সমান্তৰালভাৱে ২৪ ঘণ্টাই কাৰ্য্যকৰী নিৰীক্ষণ, পৰামৰ্শ দান, প্ৰচাৰ আৰু প্ৰভাৱভিত্তিক পূৰ্বাভাস প্ৰদানৰ ব্যৱস্থা শক্তিশালী কৰিছে।

ড০ জিতেন্দ্ৰ সিঙে লগতে কয় যে গভীৰ মহাসাগৰ অভিযানৰ অধীনত চলিত বিত্তীয় বৰ্ষত সাগৰীয় সম্পদৰ মেপিঙৰ বাবে ১৪৫.০৬ কোটি টকা আবণ্টন দিয়া হৈছে। ভাৰতীয় একচেটিয়া অৰ্থনৈতিক অঞ্চলত সাগৰীয় পৰ্বতৰ জৈৱ বৈচিত্ৰ্যৰ জৰীপৰ সম্প্ৰসাৰণ ঘটোৱা হৈছে, আনহাতে জলতাপীয় ভেণ্ট, খনিজ সমৃদ্ধ অঞ্চল আৰু সামুদ্ৰিক সম্পদৰ অন্বেষণৰ বাবে উন্নত পানীৰ তলৰ বাহন আৰু দূৰৈৰ পৰা পৰিচালিত বাহন নিয়োগ কৰা হৈছে।

মন্ত্ৰীগৰাকীয়ে কয় যে তামিলনাডুকে ধৰি উপকূলীয় ৰাজ্যসমূহৰ বাবে আইএনচিঅ'আইএছে দহ দিনলৈকে ঢৌ, বতাহ, সোঁত আৰু সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ উষ্ণতাৰ পূৰ্বাভাসৰ সৈতে মহাসাগৰীয় ৰাজ্যখনক পূৰ্বাভাসৰ সেৱা আগবঢ়াইছে। দুৰ্যোগৰ বাবে প্ৰস্তুতি আৰু সাগৰীয় সুৰক্ষাক সমৰ্থন কৰিবলৈ ৰাজ্যিক কৰ্তৃপক্ষক নিয়মিতভাৱে উচ্চ তৰংগ, উচ্চ  ঢৌ আৰু উচ্চ বিদ্যুৎ প্ৰবাহৰ বিষয়ে পৰামৰ্শ আগবঢ়াবলৈ কোৱা হৈছে। কেন্দ্ৰটোৱে উপকূলীয় স্থিতিস্থাপকতা আৰু  প্ৰস্তুতি শক্তিশালী কৰাৰ বাবে ৰাজ্য চৰকাৰৰ সহযোগত জোৱাৰ গেজ ষ্টেচন, ক’ষ্টেল ৱেভ ৰাইডাৰ বয় আৰু চুনামী প্ৰস্তুতি কাৰ্যসূচীও গ্ৰহগণ কৰিছে। ড০ জিতেন্দ্ৰ সিঙে পুনৰ কয় যে চৰকাৰে জলবায়ু আৰু সাগৰৰ ভৱিষ্যদ্বাণী নিৰ্ভুল তথা উন্নত কৰাৰ বাবে থলুৱা পূৰ্বাভাস প্ৰদানৰ প্ৰযুক্তি, উন্নত সাগৰ পৰ্যবেক্ষণ আৰু বৈজ্ঞানিক সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ সহায়ক ব্যৱস্থাত বিনিয়োগ অব্যাহত ৰাখিছে।  যাৰ ফলত চৰকাৰ, উপকূলীয় লোক , মাছমৰীয়া আৰু অন্যান্যসকলৰ বাবে সময়মতে পৰামৰ্শ আগবঢ়াব পৰা গৈছে , লগতে জলবায়ুৰ পৰিৱৰ্তনশীলতাৰ বিৰুদ্ধে ভাৰতৰ স্থিতি শক্তিশালী কৰা হৈছে।

*****

NKR/AK/NM/DM