યુવા બાબતો અને રમતગમત મંત્રાલય સમગ્ર ગ્રામીણ અને દૂરના ભારતમાં એઆઈ-સક્ષમ ડિજિટલ સેવાઓ, પ્રાયોગિક શિક્ષણની તકો અને ગ્રાસરૂટ આઉટરીચનો વિસ્તાર કરીને માય ભારત પ્લેટફોર્મ દ્વારા યુવા સશક્તિકરણને મજબૂત બનાવી રહ્યું છે. તેની શરૂઆતથી, 2.46 કરોડથી વધુ યુવાનોએ માય ભારત ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ પર નોંધણી કરાવી છે, જ્યારે 1.22 લાખથી વધુ યુવાનોએ લગભગ 25,000 એક્સપિરિયન્શિયલ લર્નિંગ પ્રોગ્રામ્સ (ELPs) માં નોંધણી કરાવી છે. કુલ નોંધણીની રાજ્ય/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ વાર વિગતો પરિશિષ્ટમાં મૂકવામાં આવી છે.

આ પ્લેટફોર્મે એઆઈ-સક્ષમ સીવી બિલ્ડર જેવી એઆઈ-સંચાલિત વિશેષતાઓ પણ રજૂ કરી છે અને 780 થી વધુ જિલ્લા યુવા કાર્યાલયો અને કોમન સર્વિસ સેન્ટર્સ (CSCs) ના દેશવ્યાપી નેટવર્કનો ઉપયોગ કરી રહ્યું છે જેથી યુવાનો, ખાસ કરીને ગ્રામીણ અને આકાંક્ષી જિલ્લાઓમાં, સ્વયંસેવા, કૌશલ્ય વિકાસ, ઇન્ટર્નશિપ અને નેતૃત્વની તકોનો વધુ લાભ મેળવી શકે.

માય ભારત સરકારી વિભાગો, જાહેર સંસ્થાઓ, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ અને ભાગીદાર સંગઠનોના સહયોગથી એક્સપિરિયન્શિયલ લર્નિંગ પ્રોગ્રામ્સ (ELPs) ઓફર કરે છે. મુખ્ય કાર્યક્રમોમાં ઇન્ડિયા પોસ્ટ ELP, જન ઔષધિ ELP, સેવા સે સીખેં ELP, પબ્લિક ડિસ્ટ્રિબ્યુશન સિસ્ટમ (PDS) ELP, સડક સુરક્ષા મિત્ર ELP, રેડિયો પ્રોડક્શન એન્ડ પ્રેઝન્ટેશન ELP, ફાર્મર પ્રોડ્યુસર ઓર્ગેનાઇઝેશન (FPO) ELP, કેર હોમ્સ ખાતે વરિષ્ઠ નાગરિકો સાથે યુવા જોડાણ ELP અને સેમિકન્ડક્ટર ટ્રેનિંગ પ્રોગ્રામનો સમાવેશ થાય છે. આ કાર્યક્રમો 20 થી 360 કલાક સુધીના સમયગાળા સાથે વિવિધ ક્ષેત્રોમાં સંરચિત, ટૂંકા ગાળાની વ્યવહારુ શિક્ષણની તકો પૂરી પાડે છે. માય ભારત પ્લેટફોર્મ શરૂ થયા પછી, 1.22 લાખથી વધુ યુવાનોએ લગભગ 25,000 એક્સપિરિયન્શિયલ લર્નિંગ પ્રોગ્રામ્સમાં નોંધણી કરાવી છે અને માય ભારત પોર્ટલ દ્વારા ડિજિટલી પ્રમાણિત પ્રમાણપત્રો મેળવ્યા છે.

વધુમાં, કોર્પોરેટ બાબતોનું મંત્રાલય (MCA) સમર્પિત વોલન્ટિયર ઓપર્ચ્યુનિટી દ્વારા પ્રધાનમંત્રી ઇન્ટર્નશિપ સ્કીમ (PMIS) હેઠળ યુવાનોની ગતિશીલતા માટે માય ભારત પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ કરી રહ્યું છે. 16.07.2026 ના રોજ સુધીમાં, 98,632 યુવાનોને નોંધણી અને અરજી માટે માય ભારત પોર્ટલ પરથી PMIS પોર્ટલ પર રીડાયરેક્ટ કરવામાં આવ્યા છે.

ડિજિટલ સેવા વિતરણ અને પ્લેટફોર્મ વિકાસને વધારવા માટે માય ભારત પ્લેટફોર્મમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ક્ષમતાઓનો ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે. ઉત્પાદકતા અને સેવા વિતરણમાં સુધારો કરવા માટે સોફ્ટવેર ડેવલપમેન્ટ, ડોક્યુમેન્ટેશન, નોલેજ મેનેજમેન્ટ અને પ્રોગ્રામ મોનિટરિંગમાં AI-સહાયિત સાધનોનો ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે. આ પ્લેટફોર્મ ભાષિણી (Bhasini) ના સહયોગથી સ્વચાલિત AI સક્ષમ સીવી બિલ્ડર સુવિધા પણ પૂરી પાડે છે.

સરકાર દેશવ્યાપી ફિજિટલ (ભૌતિક + ડિજિટલ) અભિગમ દ્વારા ગ્રામીણ વિસ્તારો, નાના શહેરો અને આકાંક્ષી જિલ્લાઓમાં માય ભારત પ્લેટફોર્મની પહોંચનો વિસ્તાર કરી રહી છે. માય ભારત પાસે 780 થી વધુ જિલ્લા યુવા કાર્યાલયોનું દેશવ્યાપી નેટવર્ક છે, જે ગ્રાસરૂટ સ્તરે આઉટરીચ અને પ્રોગ્રામના અમલીકરણને સરળ બનાવે છે. સમગ્ર દેશમાં વ્યાપક ભાગીદારી સુનિશ્ચિત કરવા માટે આ પ્લેટફોર્મ યુવા ક્લબ, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ, NSS એકમો, સરકારી વિભાગો, NGOs, નોટ-ફોર-પ્રોફિટ ઓર્ગેનાઇઝેશન્સ (NPOs) અને વ્યવસાયો સાથે પણ કામ કરે છે. ડિજિટલ પહોંચ સુધારવા માટે, માય ભારત પ્લેટફોર્મ કોમન સર્વિસ સેન્ટર્સ (CSCs) નેટવર્ક સાથે સંકલિત છે, જે ગ્રામીણ અને દૂરના વિસ્તારોના યુવાનોને વિલેજ લેવલ એન્ટરપ્રિન્યોર્સ (VLEs) ની સહાયથી નોંધણી કરાવવા અને ભાગ લેવા સક્ષમ બનાવે છે. વધુમાં, પોર્ટલ જિલ્લા, બ્લોક, પંચાયત અને ગામડાના સ્તરે સ્થાન-આધારિત સ્વયંસેવા અને એક્સપિરિયન્શિયલ લર્નિંગ પ્રોગ્રામ્સને સક્ષમ બનાવે છે, જે યુવાનોને તેમના નિવાસસ્થાનની નજીકની તકોમાં ભાગ લેવાની મંજૂરી આપે છે, જેથી સમગ્ર દેશમાં નેતૃત્વ વિકાસ અને સમુદાય સેવાની સંતુલિત પહોંચને પ્રોત્સાહન મળે છે.

પરિશિષ્ટ

માય ભારત પ્લેટફોર્મ પર રાજ્ય/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ વાર નોંધણી

આ માહિતી ગુરુવારે રાજ્યસભામાં એક પ્રશ્નના લેખિત જવાબમાં યુવા બાબતો અને રમતગમત મંત્રી ડૉ. મનસુખ માંડવિયા દ્વારા આપવામાં આવી હતી.

SM/NP/JD