ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯು ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ, ಕೆಲವು ಆಕಸ್ಮಿಕ ಸಿದ್ಧತಾ ಕ್ರಮಗಳ  ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದಾಗಿ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಮತ್ತು ರೈಲುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಬಹುದಾದ ಬೆಂಕಿ ಘಟನೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಅಪಾಯಗಳಿಗೆ ತಗ್ಗಿಸುವುದು, ಸನ್ನದ್ಧತೆ, ಸ್ಪಂದನೆ ಮತ್ತು ಚೇತರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯು ತನ್ನ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಪ್ರಮುಖ ಅಗ್ನಿ ಸುರಕ್ಷತಾ ಕ್ರಮಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ:

1. ಅಗ್ನಿ ಅವಘಡಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲು ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿಗೆ ಪೋರ್ಟಬಲ್ ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ.

2. ಅಗ್ನಿ ಅವಘಡಗಳ ಬಳಸಲು ಮರಳು ಮತ್ತು ನೀರಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ಬಕೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿಗೆ ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ.

3. ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ ತನ್ನ ಮುಂಚೂಣಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೆ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಸದಾ ಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ, ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ, ಪ್ರಥಮ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ನಿಲ್ದಾಣ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರು, ರೈಲು ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರು (ಗಾರ್ಡ್‌ಗಳು), ವಾಣಿಜ್ಯ-ಕಮ್-ಟಿಕೆಟ್ ಗುಮಾಸ್ತರು, ಲೋಕೋ ಪೈಲಟ್‌ಗಳು, ಸಹಾಯಕ ಲೋಕೋ ಪೈಲಟ್‌ಗಳು ಮುಂತಾದ ಮುಂಚೂಣಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೆ ತರಬೇತಿ ಮಾಡ್ಯೂಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.

4. ವಿಶೇಷ ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಂಸ್ಥೆ (IRIDM), ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ, ಪ್ರಥಮ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಆಘಾತ ನಿರ್ವಹಣೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿತ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಸ್ಪಂದನೆ ನೀಡುವವರಿಗೆ ಅಂದರೆ 'ಗೋಲ್ಡನ್ ಅವರ್'ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುವ ರೈಲು ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು ರೈಲು ಟಿಕೆಟ್ ಪರೀಕ್ಷಕರು, ಹವಾನಿಯಂತ್ರಿತ ಕೋಚ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು ಎಸ್ಕಾರ್ಟಿಂಗ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯಂತಹ ಆನ್-ಬೋರ್ಡ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.

5. ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ಕೊಠಡಿಗಳಲ್ಲಿನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹತ್ತಿರದ ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ದಳ, ಪೊಲೀಸ್, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು, ಆಂಬ್ಯುಲೆನ್ಸ್‌ಗಳು, ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಪಡೆ, ರಾಜ್ಯ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಪಡೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಸರಿಯಾದ ಸಂವಹನ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್‌ಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವರ ಸಂಪರ್ಕ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ರೈಲ್ವೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

6. ದೊಡ್ಡ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ರಿಲೇ ಕೊಠಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಇಂಟರ್‌ಲಾಕಿಂಗ್ ಕೊಠಡಿಗಳಿಗೆ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

7. OHE ಯಿಂದ ಬೆಂಕಿ ಸಂಭವಿಸಿದಲ್ಲಿ ಓವರ್‌ಹೆಡ್ ಉಪಕರಣಗಳಿಗೆ (OHE) ವಿದ್ಯುತ್ ಸರಬರಾಜನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಸಂಪರ್ಕ ಕಡಿತಗೊಳಿಸಲು ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ಫೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

8. ಬೆಂಕಿಯಂತಹ ತುರ್ತು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಜನರನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಲು ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಮಸ್ಯೆ ನಿವಾರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು.

9. ಬೆಂಕಿ ಹೊತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸದಿರುವ ಮಹತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು/ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಲು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

10. ದೊಡ್ಡ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಾಮಾನುಗಳನ್ನು ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

11. ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಬೆಂಕಿ ಹೊತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಾಹನ ಚಾಲನೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

12. ವಿದ್ಯುತ್ ಶಾರ್ಟ್ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್‌ನಿಂದಾಗಿ ಬೆಂಕಿ ಸಂಭವಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯುತ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಿನಿಯೇಚರ್ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ ಬ್ರೇಕರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಮೋಲ್ಡ್ಡ್ ಕೇಸ್ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ ಬ್ರೇಕರ್‌ಗಳನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ ಫಲಕಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ತುರ್ತು ದೀಪಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

13. ತುರ್ತು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಗಮನಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.

14. ಅಗ್ನಿ ಅವಘಡದಂತಹ ತುರ್ತು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲು ಕೋಚ್ ನೀರಿನ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೊಡ್ಡ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ನೀರಿನ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ.

15. ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಜ್ವಾಲೆ ಆಧಾರಿತ ಅಡುಗೆಯನ್ನು ಅನುಮತಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

16. ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಕಚೇರಿ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾಪನೆಗಳ ನಿಯಮಿತ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನೆ/ಸುರಕ್ಷತಾ ಚಾಲನೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯ ರೈಲುಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿ ಸುರಕ್ಷತೆಯು ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯಲ್ಲಿ ರೈಲುಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ, ಉತ್ಪಾದನೆ, ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಎಲ್ಲಾ ಹಂತಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯ ರೈಲುಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿ ಅವಘಢ ಘಟನೆಗಳು ಸಂಭವಿಸದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ:

1. ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯ ಎಲ್ಲಾ ಬೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಎರಡು ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು.

2. ಮೊದಲೇ ಹೇಳಿದಂತೆ ಪವರ್ ಕಾರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಂಟ್ರಿ ಕಾರುಗಳ ಆಗ್ನಿ ಬಾಧಿತವಾಗುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿ ಪತ್ತೆ ಮತ್ತು ನಿಗ್ರಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ.

3. ಮೊದಲೇ ಹೇಳಿದಂತೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಬೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿ ಮತ್ತು ಹೊಗೆ ಪತ್ತೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ.

4. ಪ್ಯಾಂಟ್ರಿ ಕಾರುಗಳು ಮತ್ತು ಪವರ್ ಕಾರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ನೀರಿನ ಮಂಜಿನ ಪ್ರಕಾರದ ಅಗ್ನಿಶಾಮಕಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

5. ಬೆಂಕಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲು ಬೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ತುರ್ತು ಕಿಟಕಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು.

6. ಸುಧಾರಿತ ಅಗ್ನಿ ಸುರಕ್ಷತೆಗಾಗಿ ಸೀಟುಗಳು/ಬರ್ತ್‌ಗಳು, ಪ್ಯಾನೆಲ್‌ಗಳು, ನೆಲಹಾಸು, ನಿರೋಧಕ, ಶೌಚಾಲಯಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಗೆ ಬೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ಮಾನದಂಡಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ವಸ್ತುಗಳ ಬಳಕೆ.

7. ಬೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿ ನಿರೋಧಕ ಇ-ಬೀಮ್ ಕೇಬಲ್ ಬಳಕೆ.

8. ವಿದ್ಯುತ್ ದೋಷಗಳು/ಉಲ್ಬಣಗಳಿಂದ ಹಾನಿಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ವಿದ್ಯುತ್ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಫ್ಯೂಸ್‌ಗಳು, ಮಿನಿಯೇಚರ್ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ ಬ್ರೇಕರ್ (MCBs) ಮತ್ತು ಮೋಟಾರ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ ಬ್ರೇಕರ್‌ಗಳು (MPCBs) ರೂಪದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಹಂತದ ರಕ್ಷಣೆಯ ಬಳಕೆ.

9. ವಿದ್ಯುತ್ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಏರೋಸಾಲ್ ಆಧಾರಿತ ಅಗ್ನಿ ನಿಗ್ರಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು.

10. ಅಲ್ಲದೆ, ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್ ಮತ್ತು ವಂದೇ ಭಾರತ್ ಸ್ಲೀಪರ್ ರೈಲುಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಪೀಳಿಗೆಯ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಜಾಗತಿಕ ಮಾನದಂಡಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಉನ್ನತೀಕರಣವನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

11. ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ವಿವಿಧ "ಮಾಡಬೇಕಾದ" ಮತ್ತು "ಮಾಡಬಾರದ" ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ತಿಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಎಚ್ಚರಿಸಲು ಎಲ್ಲಾ ಬೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ "ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ಸೂಚನೆಗಳ" ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಉರಿಯುವ ವಸ್ತುಗಳು, ಸ್ಫೋಟಕಗಳು, ಬೋಗಿಗಳ ಒಳಗೆ ಧೂಮಪಾನ ನಿಷೇಧ ಮತ್ತು ದಂಡಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಮೊದಲೇ ಹೇಳಿದಂತೆ ಸಾಗಿಸಬಾರದು ಎಂಬ ಸಂದೇಶಗಳು ಸೇರಿವೆ.

12. ಬೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಜ್ವಾಲೆ ಆಧಾರಿತ ಅಡುಗೆ ನಿಷೇಧ.

13. ವಂದೇ ಭಾರತ್‌ನ ಪ್ರತಿ ಕೋಚ್‌ನಲ್ಲಿ 4 ತುರ್ತು ಟಾಕ್ ಬ್ಯಾಕ್ ಯೂನಿಟ್‌ಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ. ಇದು ತುರ್ತು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ರೈಲು ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರು/ ಲೋಕೋಪೈಲಟ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತದೆ. ವಂದೇ ಭಾರತ್ ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ತುರ್ತು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಗುಂಡಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ತುರ್ತು ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಕೋಚ್‌ನಲ್ಲಿ 4 ಅಂತಹ ಪುಶ್ ಬಟನ್‌ಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ.

14. ತುರ್ತು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಪಡೆಯಲು ಬಳಕೆದಾರರು 139 ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದ ರೈಲ್ ಮದದ್ ಎಂಬ ಸಂಯೋಜಿತ ಸಹಾಯವಾಣಿ ಇದೆ.

ಮೇಲಿನ ಕ್ರಮಗಳು ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಗೆ ಬೆಂಕಿಯ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದರೂ, ಆಕಸ್ಮಿಕ ಅಂಶಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗಬಹುದಾದ ಆಗ್ನಿಯಂತಹ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಪರಿಹರಿಸಲು ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ ಸದಾ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.

ಬೆಂಕಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಯಾವುದೇ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಘಟನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ ಸದ ತ್ವರಿತ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಅಂತಹ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಮೊದಲ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡುವವರು ಅಂತಹ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ರೈಲ್ವೆ ಸಿಬ್ಬಂದಿ. ಅಂತಹ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆದ ತಕ್ಷಣ, ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಸಾಧನಗಳು, ವೈದ್ಯರು ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ತಕ್ಷಣವೇ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತದೆ, ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತದೊಂದಿಗೆ ಸಮನ್ವಯ ಸಾಧಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತಕ್ಷಣ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಜೀವಗಳನ್ನು ಉಳಿಸುವುದು, ಗಾಯಾಳುಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.

ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯು 177 ಅಪಘಾತ ಪರಿಹಾರ ರೈಲುಗಳು (ARTಗಳು), 100 ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ 140T ಬ್ರೇಕ್‌ಡೌನ್ ಡೀಸೆಲ್-ಹೈಡ್ರಾಲಿಕ್ ಕ್ರೇನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು 170 ಅಪಘಾತ ಪರಿಹಾರ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಲಕರಣೆ (ARME) ಸ್ಕೇಲ್-I ಜಾಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣ ರೈಲು ಜಾಲವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಗುರುತಿಸಲಾದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಘಾತಗಳಿಗೆ ARME ಗಳ ಸ್ಕೇಲ್-II, ಪೋರ್ಟಬಲ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ತಕ್ಷಣದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೆರವು ನೀಡುತ್ತದೆ. ARME ಗಳು ಸ್ಕೇಲ್-I ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಂತೆ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉಪಕರಣಗಳ ಸರಬರಾಜು ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಜ್ಜುಗೊಂಡಿವೆ.

ಅಂತಹ ಅಪಘಾತಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲು ರಸ್ತೆ ವಾಹನಗಳು, ಮಣ್ಣು ತೆಗೆಯುವ ಯಂತ್ರಗಳು, ಆಂಬ್ಯುಲೆನ್ಸ್‌ಗಳು ಮುಂತಾದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಸಹ ಕೋರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ತುರ್ತು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಅಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಇದೇ ವೇಳೆ ಬೆಂಕಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಘಟನೆಯ ವರದಿಯ ಮೇರೆಗೆ, ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಜಿಲ್ಲಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ದಳ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು, ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಸ್ಥಳೀಯ ನಾಗರಿಕ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ, ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಪರಿಹರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ರೈಲ್ವೆ ಮತ್ತು ಈ ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಸಂಘಟಿತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯಾದ್ಯಂತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್‌ಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗಿದೆ.

ಆಗ್ನಿ ಶಾಮಕ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ತುರ್ತು ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ವಲಯಗಳು ಮತ್ತು ವಿಭಾಗಗಳ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಯೋಜನೆಗಳು, ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆ ನಿಯಮಗಳು, ಅಪಘಾತ ಕೈಪಿಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ಕೈಪಿಡಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಹತ್ತಿರದ ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ಠಾಣೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು, ಅವುಗಳ ದೂರವಾಣಿ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ನೆರೆಹೊರೆಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ರೈಲ್ವೆ ಮತ್ತು ರೈಲ್ವೆಯೇತರ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಖಾಸಗಿ ವೈದ್ಯರು ಮತ್ತು ಪ್ರಥಮ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ.

ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯು ಯಾವುದೇ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ತನ್ನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿಯಮಿತ ಅಣಕು ಕಸರತ್ತುಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯೊಳಗಿನ ಎಲ್ಲಾ ರಕ್ಷಣಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹಾಗೂ ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ದಳ, ಪೊಲೀಸ್, ಜಿಲ್ಲಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ವೈದ್ಯಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವಿಪತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ವಿಭಾಗಗಳಿಂದ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಣಕು ಕಸರತ್ತುಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 2025-26ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಹಮದಾಬಾದ್, ವಡೋದರಾ, ರಾಜ್‌ಕೋಟ್ ಮತ್ತು ಭಾವನಗರ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತಹ ನಾಲ್ಕು ಕಸರತ್ತುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಒಟ್ಟು 71 ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಣಕು ಕಸರತ್ತುಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು.

ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿಂದು ಕೇಂದ್ರ ರೈಲ್ವೆ, ವಾರ್ತಾ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರ ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವರಾದ ಶ್ರೀ ಅಶ್ವಿನಿ ವೈಷ್ಣವ್ ಅವರು ಪ್ರಶ್ನೆಯೊಂದರಕ್ಕೆ ನೀಡಿರುವ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದರು.

*****