ভাৰতে বন্দৰ, আভ্যন্তৰীণ জলপথ আৰু জাহাজ নিৰ্মাণত বিনিয়োগ ত্বৰান্বিত কৰি আছে কিয়নো বন্দৰ, জাহাজ পৰিবহণ আৰু জলপথ মন্ত্ৰালয়ে (এম ও পি এছ ডব্লিউ) ক্ষমতা সৃষ্টি, ব্যক্তিগত বিনিয়োগ, ডিজিটেলাইজেচন আৰু সামুদ্ৰিক উৎপাদনৰ ওপৰত তীক্ষ্ণ গুৰুত্ব দি বিকশিত ভাৰত ২০৪৭ ৰ দিশত ইয়াৰ নীতিক আগুৱাই লৈ গৈছে।

মন্ত্ৰালয়ৰ বিত্ত ভাৰত লক্ষ্যসমূহৰ এক উচ্চ পৰ্যায়ৰ পৰ্যালোচনাত সভাপতিত্ব কৰি কেন্দ্ৰীয় বন্দৰ, জাহাজ পৰিবহণ আৰু জলপথ মন্ত্ৰী সৰ্বানন্দ সোণোৱালে বিষয়াসকলক সময়সীমা কঠোৰভাৱে পালন কৰি ধ্বজাবাহী প্ৰকল্পসমূহৰ ৰূপায়ণ ত্বৰান্বিত কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। সোণোৱালে মন্ত্ৰালয়, মুখ্য বন্দৰ আৰু ভাৰতীয় আভ্যন্তৰীণ জলপথ কৰ্তৃপক্ষৰ (আইডব্লিউএআই) বিষয়াসকলক ভাৰতৰ দীৰ্ঘম্যাদী সামুদ্ৰিক অভিলাষা প্ৰাপ্ত কৰাৰ বাবে একত্ৰিত দৃষ্টিভংগীৰে কাম কৰিবলৈ আহ্বান জনায়।

মন্ত্ৰালয়ে একাধিক প্ৰদৰ্শন সূচকত গুৰুত্বপূৰ্ণ অগ্ৰগতিৰ প্ৰতিবেদন প্ৰদান কৰাৰ সময়তে এই পৰ্যালোচনা কৰা হয়। ভাৰতে বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ জাহাজ পুনৰ্ব্যৱহাৰ কৰা দেশ হিচাপে নিজৰ স্থিতি সুদৃঢ় কৰিছে, আনহাতে আভ্যন্তৰীণ জলপথৰ কাৰ্গোৱে ইতিমধ্যে ২০০ নিযুত টন অতিক্ৰম কৰিছে, যাৰ ফলত সামুদ্ৰিক ভাৰত ভিজন (এম আই ভি) ২০৩০ ৰ লক্ষ্য নিৰ্ধাৰিত সময়ৰ বহু বছৰ পূৰ্বে প্ৰাপ্ত হৈছে। ‘এই সাফল্যবোৰে প্ৰদৰ্শন কৰে যে যেতিয়া নীতি, কাৰ্য্যকৰীকৰণ আৰু দলীয় কৰ্ম একেলগে আগবাঢ়ি যায় তেতিয়া ভাৰতে কি কৰিব পাৰে। প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীৰ দূৰদৰ্শী নেতৃত্বত সামুদ্ৰিক খণ্ড ভাৰতৰ অৰ্থনৈতিক পৰিৱৰ্তনৰ অন্যতম শক্তিশালী স্তম্ভ হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছে। আমি একে উদ্দেশ্যৰে কাম কৰি থাকিব লাগিব, প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ 'গতি আৰু পৰিসৰ' মন্ত্ৰক সমৰ্থন কৰিব লাগিব আৰু 'বিত্ত ভাৰত ২০৪৭' ৰ অধীনত প্ৰতিটো মাইলৰ খুঁটি সময়মতে প্ৰদান কৰাটো নিশ্চিত কৰিব লাগিব’, সৰ্বানন্দ সোণোৱালে কয়।

মন্ত্ৰীগৰাকীয়ে বিষয়াসকলক গোলকীয় ব্যাঘাতৰ পৰা পোৱা শিক্ষা ভৱিষ্যতৰ পৰিকল্পনাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰি প্ৰতিষ্ঠানিক স্থিতিস্থাপকতা শক্তিশালী কৰিবলৈ আহ্বান জনায়। ‘বিকশিত ভূ-ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতিয়ে দেখুৱাইছে যে বিকাশৰ দৰেই স্থিতিস্থাপকতাও গুৰুত্বপূৰ্ণ। প্ৰতিটো প্ৰত্যাহ্বানেই শক্তিশালী ব্যৱস্থা গঢ়ি তোলা, ক্ষমতা বৃদ্ধি আৰু ভৱিষ্যতৰ বাবে ভাৰতক প্ৰস্তুত কৰাৰ সুযোগ প্ৰদান কৰে। আমাৰ পৰিকল্পনাই ভাৰতৰ বিকাশৰ গতিপথ দৃঢ়ভাৱে ৰাখি গোলকীয় অনিশ্চয়তাৰ পূৰ্বানুমান কৰিব লাগিব’ , সোণোৱালে কয়।

২০৩০ চনৰ ভিতৰত ৭০০ এমটিপিএ ক্ষমতা সংযোজন

মন্ত্ৰালয়ে দেশৰ অন্যতম বৃহৎ সামুদ্ৰিক আন্তঃগাঁথনি সম্প্ৰসাৰণ কাৰ্যসূচী অনুসৰণ কৰি আছে, যাৰ লক্ষ্য হৈছে ২০৩০ চনৰ ভিতৰত প্ৰতি বছৰে ৭০০ নিযুত টনতকৈও অধিক (এমটিপিএ) অতিৰিক্ত বন্দৰ ক্ষমতা। ধ্বজাবাহী প্ৰকল্পসমূহৰ ভিতৰত আছে ৱাধৱন বন্দৰ, যি ২০৩০-৩১ ৰ ভিতৰত ১৬৪ এমটিপিএ ক্ষমতা যোগ কৰিব, ৩৯ এমটিপিএৰ সৈতে টুটিকোৰিন আউটাৰ হাৰ্বাৰ প্ৰকল্প আৰু কান্ডলা টুনা টেক্ৰা টাৰ্মিনেলে ২০২৭-২৮ৰ ভিতৰত ৩৩  এমটিপিএ অৰিহণা যোগাব বুলি আশা কৰা হৈছে। সামগ্ৰিকভাৱে, মন্ত্ৰালয়ে নতুন আন্তঃগাঁথনি, যান্ত্ৰিকীকৰণ আৰু ব্যক্তিগত বিনিয়োগৰ সংমিশ্ৰণৰ জৰিয়তে ২০৩০ চনৰ ভিতৰত অতিৰিক্ত ৬৮২ এমটিপিএ ক্ষমতা সৃষ্টি কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে। ইয়াৰ ভিতৰত আছে প্ৰধান বন্দৰসমূহত ১৭৬ এম টি পি এ, প্ৰধান অ-প্ৰধান বন্দৰসমূহত ১৯৩ এম টি পি এ আৰু যান্ত্ৰিকীকৰণ, কাৰ্য্যকৰী দক্ষতাৰ উন্নতি, ৰাজহুৱা-ব্যক্তিগত অংশীদাৰিত্ব আৰু উদীয়মান অ-প্ৰধান বন্দৰসমূহত ক্ষমতা বৃদ্ধিৰ জৰিয়তে আন ১৮৩ এম ট পি এ।

যান্ত্ৰিকীকৰণ, দক্ষতা বৃদ্ধিৰ বাবে পি পি পি

মন্ত্ৰালয়ে বিত্তীয় বৰ্ষত বন্দৰসমূহত কাৰ্গো পৰিচালনা যান্ত্ৰিকীকৰণ ২০২৫-২৬ বিত্তীয় বৰ্ষত ৭৬ শতাংশৰ পৰা ২০৩০ চনৰ ভিতৰত ৯৩ শতাংশলৈ বৃদ্ধি কৰাৰ লক্ষ্য লৈছে, যাৰ ফলত কাৰ্য্যকৰী দক্ষতা উল্লেখযোগ্যভাৱে উন্নত হ'ব আৰু পৰিৱৰ্তনৰ সময় হ্ৰাস হ'ব। ব্যক্তিগত খণ্ডৰ অংশগ্ৰহণো যথেষ্ট পৰিমাণে বৃদ্ধি পাব বুলি আশা কৰা হৈছে। ৰাজহুৱা-ব্যক্তিগত অংশীদাৰিত্ব (পি পি পি) প্ৰকল্পৰ জৰিয়তে পৰিচালনা কৰা কাৰ্গো ৪৪ শতাংশৰ পৰা ৮৫ শতাংশলৈ বৃদ্ধি হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে, যিটোৱে বন্দৰ উন্নয়নত ব্যক্তিগত মূলধন আৰু কাৰ্য্যকৰী দক্ষতাৰ ওপৰত চৰকাৰৰ নিৰন্তৰ গুৰুত্ব প্ৰতিফলিত কৰে। মন্ত্ৰালয়ে ২০৩০ চনৰ ভিতৰত সমগ্ৰ সামুদ্ৰিক খণ্ডত ১০০ শতাংশ ডিজিটেলাইজেচন প্ৰাপ্ত কৰাৰ লক্ষ্য নিৰ্ধাৰণ কৰিছে, য'ত সংহত ডিজিটেল মঞ্চসমূহে পৰিবহন দক্ষতা, স্বচ্ছতা আৰু সেৱা প্ৰদান উন্নত কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছে।

জাহাজ নিৰ্মাণ প্ৰচেষ্টাই গতি লাভ কৰে

পৰ্যালোচনাৰ সময়ছোৱাত ভাৰতৰ জাহাজ নিৰ্মাণ খণ্ডই শক্তিশালী গতি লাভ কৰিছে। ঘৰুৱা জাহাজ নিৰ্মাণৰ উৎপাদন ৪১ শতাংশ বৃদ্ধি পাইছে, যি ২০২৪ চনত মুঠ ৪০,৯২৩  টন (জিটি) ৰ পৰা ২০২৫ চনত ৫৭,৬৩৭ জিটি লৈ বৃদ্ধি পাইছে। দীৰ্ঘম্যাদী উৎপাদন বিকাশক সমৰ্থন কৰিবলৈ, চৰকাৰে তামিলনাডু, অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ আৰু গুজৰাটত গ্ৰীণফিল্ড জাহাজ নিৰ্মাণ গোটৰ বাবে নীতিগত অনুমোদন প্ৰদান কৰিছে, প্ৰতিটোৰে পৰিকল্পিত ক্ষমতা ১.২ মিলিয়ন জিটি। মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু ওড়িশাৰ বাবেও ২০২৬ চনৰ আগষ্ট-ছেপ্টেম্বৰৰ ভিতৰত একেধৰণৰ অনুমোদন আশা কৰা হৈছে।

তামিলনাডুত জাহাজ নিৰ্মাণ গোটৰ বিকশিত কৰাৰ বাবে এইচ ডি হুণ্ডাই-কে এছ অ’ ই-ৰ সৈতে এক ত্ৰিপাক্ষিক বুজাবুজিৰ চুক্তিপত্ৰও স্বাক্ষৰ কৰা হৈছে, আনহাতে এই ঔদ্যোগিক পৰিৱেশতন্ত্ৰৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সাধাৰণ সামুদ্ৰিক আন্তঃগাঁথনিৰ বাবে ১০০ শতাংশ বিত্তীয় সহায় আগবঢ়োৱা হৈছে। পৰ্যালোচনাটোত ঘৰুৱাভাৱে নিৰ্মাণ কৰা জাহাজৰ মূল্যত তীব্ৰ উন্নতিৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল। পূৰ্বৰ ৪১ কোটি টকাৰ তুলনাত প্ৰতিখন জাহাজৰ গড় চুক্তি মূল্য পাঁচগুণতকৈও অধিক বৃদ্ধি ২১২ কোটি টকালৈ বৃদ্ধি পাইছে, যি বৃহৎ আৰু প্ৰযুক্তিগতভাৱে উন্নত জাহাজ নিৰ্মাণৰ বাবে ভাৰতৰ বৰ্ধিত সামৰ্থ্যৰ ইংগিত দিয়ে।

কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰীগৰাকীয়ে আন্তঃগাঁথনি শক্তিশালী কৰি, পৰিবহন ক্ষমতা সম্প্ৰসাৰণ কৰি, ঘৰুৱা উৎপাদন বৃদ্ধি কৰি আৰু বিশ্বব্যাপী প্ৰতিযোগিতামূলকতা বৃদ্ধি কৰি ভাৰতক বিশ্বৰ আগশাৰীৰ সামুদ্ৰিক অৰ্থনীতিৰ ভিতৰত স্থান দিবলৈ বিকশিত ভাৰত ২০৪৭ -ৰ অধীনত মন্ত্ৰালয়ৰ নীতিৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।

***

MI/Indu/MK