বিআইএমচিঅ’-আইচিএছ চিফেৰাৰ ৱৰ্কফ’ৰ্চ ৰিপ’ৰ্ট ২০২৬ অনুসৰি ভাৰত বিশ্বৰ দ্বিতীয় সৰ্ববৃহৎ সামুদ্ৰিক সৰবৰাহকাৰী হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছে, যিয়ে বিশ্বৰ শ্বিপিং উদ্যোগলৈ ৩১১,৯৩৬ সামুদ্ৰিক পেছাদাৰীসকলৰ অৱদান আগবঢ়াইছে। প্ৰতিবেদনখনে অনুমান কৰিছে যে ভাৰত এতিয়া বিশ্বৰ সাগৰীয় কৰ্মচাৰীৰ ১২.১৬%, যি হৈছে ফিলিপাইনছৰ পাছত আৰু চীন, ৰাছিয়ান ফেডাৰেচন আৰু ইণ্ডোনেছিয়াতকৈ আগত।

এই সাফল্যই ভাৰতৰ সামুদ্ৰিক খণ্ডৰ ইতিহাসত আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তনক চিহ্নিত কৰিছে। ২০১৫ চনত, ভাৰতে বিশ্বৰ নাবিকসকলৰ মাত্ৰ ৫.২ শতাংশ অৰিহণা যোগাইছিল আৰু চীন, ফিলিপাইনছ, ইণ্ডোনেছিয়া তথা ৰাছিয়ান ফেডাৰেচনৰ পাছত বিশ্বব্যাপী পঞ্চম স্থানত আছিল। ছবছৰৰ পাছত, ২০২১ চনত ভাৰতৰ অংশ সামান্যভাৱে ৬ শতাংশলৈ বৃদ্ধি পাইছিল যদিও ই পঞ্চম স্থানতে অব্যাহত আছিল। অৱশ্যে ২০২৬ চনৰ শেহতীয়া বিমকো-আইচিএছ প্ৰতিবেদনত এক নিৰ্ণায়ক সফলতা লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। যোৱা দশকত ভাৰতৰ বিশ্বব্যাপী অংশ দুগুণতকৈও অধিক বৃদ্ধি হৈ ১২.১৬শতাংশ হৈছে, যিয়ে দেশক বিশ্বজুৰি দ্বিতীয় স্থানলৈ লৈ গৈছে আৰু ইয়াৰ দক্ষ সামুদ্ৰিক পেছাদাৰীসকলক বিশ্বৰ অন্যতম আগশাৰীৰ যোগানকৰ্তা হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছে।

ভাৰতৰ শক্তি বিশেষভাৱে বিষয়া কেডাৰত স্পষ্ট হৈ পৰিছে। দেশখনে এতিয়া ১৪০,৭১৮ বিষয়া যোগান ধৰিছে, যি হৈছে বিশ্বৰ বিষয়া কৰ্মচাৰীৰ ১৩.৪১ শতাংশ, আনহাতে ১৭১,২১৮ ৰেটিঙে বাণিজ্যিক জাহাজত সেৱা আগবঢ়োৱা বিশ্বব্যাপী ৰেটিংৰ ১১.২৯ শতাংশ প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। সামগ্ৰিকভাৱে, ভাৰতীয় নাবিকসকলে আজি বিশ্ব বাণিজ্যক সমৰ্থন কৰা অন্যতম বৃহৎ আৰু আটাইতকৈ দক্ষ সামুদ্ৰিক কৰ্মচাৰী গঠন কৰিছে।

প্ৰতিবেদনত বিশ্বব্যাপী নাবিকৰ যোগানৰ পৰিমাণ ২.৫৭ মিলিয়ন অনুমান কৰা হৈছে, আনহাতে চাহিদা ২.৫৫ মিলিয়নত উপনীত হৈছে, যি ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পোৱা বিশ্বৰ শ্ৰমিক বজাৰৰ ওপৰত আলোকপাত কৰিছে। ই বিশ্বজুৰি যোগ্য বিষয়াৰ নিৰন্তৰ অভাৱৰ কথাও আঙুলিয়াই দিয়ে, যাৰ ফলত ভাৰত জাহাজ উদ্যোগৰ ভৱিষ্যতৰ জনবলৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণৰ ক্ষেত্ৰত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশীদাৰ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।

গোলকীয় সামুদ্ৰিক মানৱশক্তিৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে ভাৰতৰ উত্থানে প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীৰ নেতৃত্বত এটা দশকৰো অধিক সময় ধৰি অব্যাহত থকা সংস্কাৰক প্ৰতিফলিত কৰে। যোৱা বাৰ বছৰত, চৰকাৰে সামুদ্ৰিক শিক্ষা আৰু দক্ষতাৰ সম্প্ৰসাৰণ কৰিছে, প্ৰশিক্ষণ আন্তঃগাঁথনিৰ আধুনিকীকৰণ কৰিছে, সামুদ্ৰিক প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠানৰ ক্ষমতা বৃদ্ধি কৰিছে, জাহাজ পৰিবহণ সঞ্চালকালয়ৰ জৰিয়তে ডিজিটেলাইজড সাগৰীয় প্ৰমাণপত্ৰ আৰু নিয়ন্ত্ৰক সেৱা প্ৰদান কৰিছে, প্ৰশিক্ষণ, প্ৰমাণপত্ৰ তথা চোৱাচিতাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মানৰ সৈতে অনুপালন শক্তিশালী কৰিছে আৰু ভাৰতীয় সাগৰীয় কৰ্মীসকলৰ নিযুক্তি আৰু বিশ্বব্যাপী প্ৰতিযোগিতামূলকতা বৃদ্ধি কৰিছে।

২০২১ চনত বন্দৰ, জাহাজ পৰিবহণ আৰু জলপথ মন্ত্ৰালয়ৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰাৰ পাছৰে পৰা কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী সৰ্বানন্দ সোণোৱালে কেইবা দশকৰ ভিতৰত ভাৰতৰ সামুদ্ৰিক আইনী পৰিকাঠামোৰ আটাইতকৈ ব্যাপক পৰিৱৰ্তনৰ জৰিয়তে সংস্কাৰৰ কাৰ্যসূচী ত্বৰান্বিত কৰিছে। আভ্যন্তৰীণ জাহাজ আইন, ২০২১ ৰ পৰা আৰম্ভ কৰি চৰকাৰে পৰৱৰ্তী সময়ত মাৰ্চেণ্ট শ্বিপিং আইন, ২০২৫, ভাৰতীয় বন্দৰ আইন,২০২৫ , উপকূলীয় শ্বিপিং আইন,২০২৫, বিল অৱ লেডিং আইন,২০২৫ সাগৰীয় সামগ্ৰী পৰিবহণ আইন,২০২৫  প্ৰণয়ন কৰিছে। সামূহিকভাৱে, এই যুগান্তকাৰী আইনসমূহে সামুদ্ৰিক শাসনক আধুনিকীকৰণ কৰিছে, সাগৰীয় কল্যাণক শক্তিশালী কৰিছে, ভাৰতৰ শ্বিপিং আইনসমূহক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চুক্তিৰ সৈতে সংলগ্ন কৰিছে, নিয়ামক প্ৰক্ৰিয়া সৰলীকৰণ কৰিছে আৰু সমগ্ৰ সামুদ্ৰিক খণ্ডত ব্যৱসায় কৰাৰ সূচলতা বৃদ্ধি কৰিছে।

এই প্ৰতিবেদনক আদৰণি জনাই কেন্দ্ৰীয় বন্দৰ, জাহাজ পৰিবহণ আৰু জলপথ মন্ত্ৰী সৰ্বানন্দ সোণোৱালে কয়, ‘২০১৫ চনত বিশ্বৰ মাত্ৰ ৫.২ শতাংশ কৰ্মচাৰীৰ সৈতে ভাৰতৰ পঞ্চম সৰ্ববৃহৎ সামুদ্ৰিক যোগানদাতাৰ স্থানৰ পৰা ২০২৬ চনত ১২.১৬ শতাংশ কৰ্মচাৰীৰ সৈতে বিশ্বৰ দ্বিতীয় সৰ্ববৃহৎ সামুদ্ৰিক মানৱশক্তিৰ দেশলৈ উত্থান হৈছে এক দৃষ্টি, সংকল্প আৰু পৰিৱৰ্তনশীল নেতৃত্বৰ কাহিনী। এই উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী শ্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীৰ গতিশীল নেতৃত্বত সম্ভৱ হৈছে, যোৱা বাৰ বছৰত  যাৰ অটল প্ৰতিশ্ৰুতিয়ে ভাৰতৰ সামুদ্ৰিক পৰিৱেশতন্ত্ৰক মৌলিকভাৱে পুনৰ গঠন কৰিছে। বিশ্বমানৰ সামুদ্ৰিক শিক্ষা আৰু আধুনিক প্ৰশিক্ষণ আন্তঃগাঁথনিৰ ক্ষেত্ৰত বিনিয়োগৰ পৰা আৰম্ভ কৰি সামুদ্ৰিক সেৱাসমূহৰ ডিজিটেলীকৰণ, সামুদ্ৰিক আইনৰ সংস্কাৰ আৰু বিশ্বব্যাপী উচ্চ মান সৃষ্টি কৰালৈকে, তেওঁৰ চৰকাৰে হাজাৰ হাজাৰ যুৱ ভাৰতীয়ক বিশ্ব পৰ্যায়ত প্ৰতিযোগিতা আৰু উৎকৃষ্টতা অৰ্জন কৰিবলৈ ক্ষমতা প্ৰদান কৰিছে। আজিৰ সাফল্য কেৱল এক পৰিসাংখ্যিক মাইলৰ খুঁটি নহয়, ই নতুন ভাৰতৰ বৰ্ধিত বিশ্বজনীন বিশ্বাসযোগ্যতা, আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্বিপিং কোম্পানীসমূহে ভাৰতীয় প্ৰতিভাৰ ওপৰত ৰখা আস্থা আৰু ভাৰতক এক আগশাৰীৰ সামুদ্ৰিক ৰাষ্ট্ৰ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ আমাৰ সামূহিক সংকল্পৰ প্ৰতিফলন।’

কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰীগৰাকীয়ে কয় যে চৰকাৰে এতিয়া মিছন ২০ শতাংশৰ অধীনত বিশ্বৰ সাগৰীয় কৰ্মচাৰীৰ ক্ষেত্ৰত ভাৰতৰ অংশ ১২.১৬ শতাংশৰ পৰা ২০ শতাংশলৈ বৃদ্ধি কৰাৰ এক উচ্চাভিলাষী ৰাষ্ট্ৰীয় দৃষ্টিভংগী অনুসৰণ কৰি আছে। ‘মিছন ২০ শতাংশ হৈছে আমাৰ পৰৱৰ্তী ৰাষ্ট্ৰীয় মাইলৰ খুঁটি। আমি সামুদ্ৰিক প্ৰশিক্ষণ ক্ষমতা সম্প্ৰসাৰণ কৰিছো, শ্বিপব’ৰ্ড প্ৰশিক্ষণৰ সুযোগ শক্তিশালী কৰিছো, গভীৰ উদ্যোগ-শৈক্ষিক অংশীদাৰিত্ব বৃদ্ধি কৰিছো, ডিজিটেল প্ৰযুক্তিৰ ব্যৱহাৰ কৰিছো আৰু যুৱ ভাৰতীয়সকল, বিশেষকৈ মহিলাসকলৰ বাবে সাগৰত আত্মসন্তষ্টিদায়ক জীৱিকা অনুসৰণ কৰাৰ অধিক সুযোগ সৃষ্টি কৰিছো। আমাৰ দৃষ্টিভংগী স্পষ্ট, যাতে বিশ্বৰ যিকোনো স্থানত ব্যৱসায়িক জাহাজত সেৱা আগবঢ়োৱা প্ৰতি পাঁচজন নাবিকৰ ভিতৰত এজন ভাৰতীয় হয়, যি পেছাদাৰীত্ব, দক্ষতা আৰু উৎকৃষ্টতাৰ বাবে বিশ্বব্যাপী স্বীকৃতি লাভ কৰে’, সোণোৱালে লগতে কয়।

গোলকীয় শ্বিপিং উদ্যোগে যোগ্য বিষয়াৰ অভাৱৰ সন্মুখীন হোৱাৰ লগে লগে ভাৰতৰ সম্প্ৰসাৰিত সামুদ্ৰিক শিক্ষা পৰিৱেশ তন্ত্ৰ, আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়ভাৱে স্বীকৃত প্ৰশিক্ষণৰ মান আৰু প্ৰগতিশীল নীতিৰ পৰিকাঠামোৱে দেশখনক সামুদ্ৰিক ভাৰত ভিজন ২০৩০ আৰু সামুদ্ৰিক অমৃত কাল ভিজন ২০৪৭ ৰ দৃষ্টিভংগীক আগুৱাই লৈ যোৱাৰ সময়ত ভৱিষ্যতৰ বিশ্বব্যাপী চাহিদা পূৰণ কৰাৰ বাবে এক শক্তিশালী অৱস্থাত ৰাখিছে।

***

MI/Indu/MK