BIMCO-ICS સીફેરર વર્કફોર્સ રિપોર્ટ 2026 અનુસાર, ગ્લોબલ શિપિંગ ઇન્ડસ્ટ્રીમાં 311,936 મેરીટાઇમ પ્રોફેશનલ્સનું યોગદાન આપીને ભારત સીફેરર્સના વિશ્વના બીજા સૌથી મોટા સપ્લાયર તરીકે ઉભરી આવ્યું છે. રિપોર્ટ અંદાજ લગાવે છે કે ભારત હવે વૈશ્વિક સીફેરિંગ વર્કફોર્સમાં 12.16% હિસ્સો ધરાવે છે, જે માત્ર ફિલિપાઇન્સથી પાછળ છે અને ચીન, રશિયન ફેડરેશન તથા ઇન્ડોનેશિયાથી આગળ છે.

આ સિદ્ધિ ભારતના મેરીટાઇમ ક્ષેત્રના ઇતિહાસમાં સૌથી નોંધપાત્ર રૂપાંતરણોમાંની એક દર્શાવે છે. 2015 માં, ભારતે વિશ્વના સીફેરર્સમાં માત્ર 5.2% યોગદાન આપ્યું હતું અને ચીન, ફિલિપાઇન્સ, ઇન્ડોનેશિયા અને રશિયન ફેડરેશન પછી વૈશ્વિક સ્તરે પાંચમા ક્રમે હતું. છ વર્ષ પછી, 2021 માં, ભારતનો હિસ્સો થોડો વધીને 6% થયો હતો, જોકે તે પાંચમા સ્થાને જ રહ્યો હતો. જોકે, 2026 માટેનો તાજેતરનો BIMCO-ICS રિપોર્ટ નિર્ણાયક સફળતા નોંધાવે છે. છેલ્લા એક દાયકામાં ભારતનો વૈશ્વિક હિસ્સો બમણાથી વધુ વધીને 12.16% થયો છે, જેણે દેશને વિશ્વભરમાં બીજા સ્થાને પહોંચાડ્યો છે અને કુશળ મેરીટાઇમ પ્રોફેશનલ્સના વિશ્વના સૌથી અગ્રણી પ્રદાતાઓમાંના એક તરીકે સ્થાપિત કર્યો છે.

ભારતની શક્તિ ઓફિસર કેડરમાં ખાસ કરીને સ્પષ્ટ છે. દેશ હવે 140,718 અધિકારીઓ પૂરા પાડે છે, જે વિશ્વની ઓફિસર વર્કફોર્સના 13.41% હિસ્સો ધરાવે છે, જ્યારે 171,218 રેટિંગ્સ વેપારી જહાજો પર સેવા આપતા વૈશ્વિક રેટિંગ્સના 11.29% નું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. એકંદરે, ભારતીય સીફેરર્સ આજે વૈશ્વિક વેપારને સમર્થન આપતી સૌથી મોટી અને સૌથી કુશળ મેરીટાઇમ વર્કફોર્સમાંની એક છે.

રિપોર્ટ વૈશ્વિક સીફેરર્સના પુરવઠાનો અંદાજ 2.57 મિલિયન મૂકે છે, જ્યારે માંગ 2.55 મિલિયન સુધી પહોંચી ગઈ છે, જે વૈશ્વિક લેબર માર્કેટની વધતી જતી તંગ સ્થિતિને રેખાંકિત કરે છે. તે વિશ્વભરમાં લાયક અધિકારીઓની સતત અછત તરફ પણ ઈશારો કરે છે, જે શિપિંગ ઉદ્યોગની ભવિષ્યની માનવબળ જરૂરિયાતોને પૂર્ણ કરવામાં ભારતને એક મહત્વપૂર્ણ ભાગીદાર તરીકે સ્થાપિત કરે છે.

ગ્લોબલ મેરીટાઇમ મેનપાવર હબ તરીકે ભારતનો ઉદય એ પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વ હેઠળના એક દાયકાથી વધુ સમયના સતત સુધારાનું પ્રતિબિંબ છે. છેલ્લાં બાર વર્ષોમાં, સરકારે દરિયાઈ શિક્ષણ અને કૌશલ્યનો વિસ્તાર કર્યો છે, તાલીમ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનું આધુનિકીકરણ કર્યું છે, મેરીટાઇમ ટ્રેનિંગ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ્સની ક્ષમતામાં વધારો કર્યો છે, ડાયરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ શિપિંગ દ્વારા સીફેરર સર્ટિફિકેશન અને નિયામક સેવાઓનું ડિજિટલાઇઝેશન કર્યું છે, ઇન્ટરનેશનલ સ્ટેન્ડર્ડ્સ ઓફ ટ્રેનિંગ, સર્ટિફિકેશન એન્ડ વોચ-કીપિંગ (STCW) નું પાલન મજબૂત કર્યું છે, અને ભારતીય સીફેરર્સની રોજગાર ક્ષમતા અને વૈશ્વિક સ્પર્ધાત્મકતામાં વધારો કર્યો છે.

2021 માં બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગ મંત્રાલયનો પ્રભાર સંભાળ્યા પછી, કેન્દ્રીય મંત્રી સર્બાનંદ સોનોવાલે દાયકાઓમાં ભારતના મેરીટાઇમ કાનૂની માળખાના સૌથી વ્યાપક ઓવરહોલ દ્વારા સુધારાના એજન્ડાને ઝડપી બનાવ્યો છે. ઇનલેન્ડ વેસલ્સ એક્ટ, 2021 થી શરૂ કરીને, સરકારે બાદમાં મર્ચન્ટ શિપિંગ એક્ટ, 2025, ઇન્ડિયન પોર્ટ્સ એક્ટ, 2025, કોસ્ટલ શિપિંગ એક્ટ, 2025, બિલ્સ ઓફ લેડિંગ એક્ટ, 2025 અને કેરેજ ઓફ ગુડ્સ બાય સી એક્ટ, 2025 ઘડ્યા છે. સામૂહિક રીતે, આ સીમાચિહ્નરૂપ કાયદાઓએ મેરીટાઇમ ગવર્નન્સનું આધુનિકીકરણ કર્યું છે, સીફેરર્સના કલ્યાણને મજબૂત બનાવ્યું છે, ભારતના શિપિંગ કાયદાઓને આંતરરાષ્ટ્રીય સંમેલનો સાથે સુસંગત કર્યા છે, નિયામક પ્રક્રિયાઓને સરળ બનાવી છે અને મેરીટાઇમ ક્ષેત્રે ઇઝ ઓફ ડુઇંગ બિઝનેસ વધાર્યો છે.

આ રિપોર્ટનું સ્વાગત કરતાં કેન્દ્રીય બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગ (MoPSW) મંત્રી, સર્બાનંદ સોનોવાલે જણાવ્યું હતું કે, "2015 માં વૈશ્વિક વર્કફોર્સના માત્ર 5.2% સાથે સીફેરર્સના પાંચમા સૌથી મોટા સપ્લાયરથી લઈને 2026 માં 12.16% હિસ્સા સાથે વિશ્વના બીજા સૌથી મોટા મેરીટાઇમ મેનપાવર રાષ્ટ્ર તરીકે ભારતનો ઉદય એ દ્રષ્ટિ, સંકલ્પ અને રૂપાંતરકારી નેતૃત્વની વાર્તા છે. આ નોંધપાત્ર પરિવર્તન આદરણીય પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના ગતિશીલ નેતૃત્વ હેઠળ શક્ય બન્યું છે, જેમની છેલ્લા બાર વર્ષોમાં અચલ પ્રતિબદ્ધતાએ ભારતના મેરીટાઇમ ઇકોસિસ્ટમને મૂળભૂત રીતે નવો આકાર આપ્યો છે. વિશ્વસ્તરીય દરિયાઈ શિક્ષણ અને આધુનિક તાલીમ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં રોકાણ કરવાથી લઈને સીફેરર સેવાઓનું ડિજિટલાઇઝેશન કરવા, શિપિંગ કાયદાઓમાં સુધારા કરવા અને વૈશ્વિક સ્તરે બેન્ચમાર્ક ધોરણો બનાવવા સુધી, તેમની સરકારે હજારો યુવાન ભારતીયોને વિશ્વ મંચ પર સ્પર્ધા કરવા અને ઉત્કૃષ્ટ દેખાવ કરવા માટે સશક્ત બનાવ્યા છે. આજની સિદ્ધિ એ માત્ર એક આંકડાકીય સીમાચિહ્નરૂપ નથી, તે નવા ભારતની વધતી વૈશ્વિક વિશ્વસનીયતા, આંતરરાષ્ટ્રીય શિપિંગ કંપનીઓ ભારતીય પ્રતિભામાં મુકે છે તે વિશ્વાસ અને ભારતને એક અગ્રણી મેરીટાઇમ રાષ્ટ્ર તરીકે સ્થાપિત કરવાના આપણા સામૂહિક સંકલ્પનું પ્રતિબિંબ છે."

કેન્દ્રીય મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે સરકાર હવે 'મિશન 20%' તરફ આગળ વધી રહી છે, જે વૈશ્વિક સીફેરિંગ વર્કફોર્સમાં ભારતનો હિસ્સો 12.16% થી વધારીને 20% કરવા માટેનું એક મહત્વાકાંક્ષી રાષ્ટ્રીય વિઝન છે. "મિશન 20% એ આપણું આગામી રાષ્ટ્રીય સીમાચિહ્નરૂપ છે. અમે મેરીટાઇમ ટ્રેનિંગ ક્ષમતાનો વિસ્તાર કરી રહ્યા છીએ, શિપબોર્ડ ટ્રેનિંગની તકોને મજબૂત બનાવી રહ્યા છીએ, ઊંડા ઇન્ડસ્ટ્રી-એકેડેમિયા ભાગીદારીને પ્રોત્સાહન આપી રહ્યા છીએ, ડિજિટલ ટેકનોલોજીનો લાભ લઈ રહ્યા છીએ અને યુવાન ભારતીયો, ખાસ કરીને મહિલાઓ માટે દરિયામાં ફાયદાકારક કેરિયર બનાવવા માટે વધુ તકો ઊભી કરી રહ્યા છીએ. અમારું વિઝન સ્પષ્ટ છે, એ સુનિશ્ચિત કરવાનું કે વિશ્વમાં ગમે ત્યાં વેપારી જહાજો પર સેવા આપતા દર પાંચમાંથી એક સીફેરર ભારતીય હોય, જે વ્યવસાયિકતા, સક્ષમતા અને ઉત્કૃષ્ટતા માટે વૈશ્વિક સ્તરે ઓળખાય," સોનોવાલે ઉમેર્યું હતું.

ગ્લોબલ શિપિંગ ઇન્ડસ્ટ્રી લાયક અધિકારીઓની અછતનો સામનો કરી રહી છે, ત્યારે ભારતનું વિસ્તરતું મેરીટાઇમ એજ્યુકેશન ઇકોસિસ્ટમ, આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે માન્યતા પ્રાપ્ત તાલીમ ધોરણો અને પ્રગતિશીલ નીતિગત માળખું મેરીટાઇમ ઇન્ડિયા વિઝન 2030 અને મેરીટાઇમ અમૃત કાલ વિઝન 2047 ના વિઝનને આગળ ધપાવવાની સાથે ભવિષ્યની વૈશ્વિક માંગને પૂર્ણ કરવા માટે દેશને મજબૂત સ્થિતિમાં મૂકે છે.

SM/IJ/JD