ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಭಾರತೀಯ ಜನೌಷಧಿ ಪರಿಯೋಜನೆ (PMBJP) ಅನುಷ್ಠಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ ಔಷಧ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಾಧನಗಳ ಬ್ಯೂರೋ (PMBI), ಅವುಗಳ ಮಾರಾಟದ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಜನೌಷಧಿ ಕೇಂದ್ರಗಳ (JAKs) ನಿರಂತರ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಯೋಜನೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯೊಂದಿಗೆ, PMBJP ವೇಗವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿರುವ ಜನೌಷಧಿ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಜಾಲದ ಮೂಲಕ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಕೈಗೆಟುಕುವ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಜೆನೆರಿಕ್ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆ ತಂದಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಕಳೆದ 12 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಬ್ರಾಂಡೆಡ್ ಔಷಧಿಗಳ ಬೆಲೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಸುಮಾರು ₹45,000 ಕೋಟಿಗಳಷ್ಟು ಉಳಿತಾಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಜೇಬಿನಿಂದ ಹೊರಗುವ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಕಡಿತಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣಗಳು ​​ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಕೈಗೆಟುಕುವ ಔಷಧಿಗಳ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದೆ.

30.06.2026 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಒಟ್ಟು 20,149 ಜನೌಷಧಿ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು (JAK) ತೆರೆಯಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಭಾರತೀಯ ಜನೌಷಧಿ ಯೋಜನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ 2,110 ಔಷಧಿಗಳು ಮತ್ತು 315 ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉಪಭೋಗ್ಯ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಧನಗಳಿವೆ, ಇವು ಹೃದಯರಕ್ತನಾಳದ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ವಿರೋಧಿ, ಮಧುಮೇಹ ವಿರೋಧಿ, ಸೋಂಕು ವಿರೋಧಿ, ಅಲರ್ಜಿ ವಿರೋಧಿ ಮತ್ತು ಜಠರಗರುಳಿನ ಔಷಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಪೌಷ್ಟಿಕ ಔಷಧಿಗಳಂತಹ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಕಾರಕಗಳು ಮತ್ತು ಲಸಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಗತ್ಯ ಔಷಧಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾದ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಜೆನೆರಿಕ್ ಔಷಧಿಗಳು ಈ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.

ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಸ್ಟಾಕ್ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯ ಔಷಧಿಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರಂತರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ತ ಸರಿಪಡಿಸುವ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಕಟ್ನಿ, ಪನ್ನಾ ಮತ್ತು ಖುಜುರಾಹೊ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅರಿವು, ಜೆನೆರಿಕ್ ಔಷಧಿಗಳ ಪ್ರಿಸ್ಕ್ರಿಪ್ಷನ್ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಅಥವಾ ಪ್ರವೇಶದ ಅಂತರದ ಬಗ್ಗೆ ಜಿಲ್ಲಾವಾರು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವು ಪ್ರಸ್ತುತ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಆದಾಗ್ಯೂ, ಜೆಎಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುವ ಔಷಧಿಗಳ ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಮತ್ತು ಮಾರಾಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು, ಜನೌಷಧಿ ಔಷಧಿಗಳ ಪ್ರಯೋಜನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಉದ್ದೇಶಿತ ಜಾಗೃತಿ ಅಭಿಯಾನಗಳನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ:

i. ಜಾಗೃತಿ ಅಭಿಯಾನಗಳು: ಭಾರತೀಯ ಔಷಧ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಾಧನಗಳ ಬ್ಯೂರೋ (ಪಿಎಂಬಿಐ), ಕೇಂದ್ರ ಸಂವಹನ ಬ್ಯೂರೋ, ಪಿಐಬಿ, ಮೈಗವ್ ಮತ್ತು ಎಂವೈ ಭಾರತ್‌ನಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ವೇದಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮನ್ವಯದಿಂದ ಮುದ್ರಣ, ದೂರದರ್ಶನ, ರೇಡಿಯೋ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ವೇದಿಕೆಗಳು, ಹೊರಾಂಗಣ ಹೋರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳು, ಸಮುದಾಯ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮುಂತಾದ ವಿವಿಧ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಅಭಿಯಾನಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ.

ii. ಸಂವಾದಾತ್ಮಕ ಸಂದೇಶಗಳು/ಕರೆಗಳು: ಜನೌಷಧಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ ಜೆಎಕೆಯಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವುದರಿಂದ ಬರುವ ದೊಡ್ಡ ಉಳಿತಾಯದ ಬಗ್ಗೆ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ತಿಳಿಸಲು ವಾಟ್ಸಾಪ್ ಚಾಟ್‌ಬಾಟ್ ಮತ್ತು ಹೊರಹೋಗುವ ಕರೆಗಳ ಮೂಲಕ ಜನೌಷಧಿ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಹ ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

iii. ಜನೌಷಧಿ ವಾರ: ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಮಾರ್ಚ್ ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲಿ ಜನೌಷಧಿ ವಾರವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರ‍್ಯಾಲಿ, ಆರೋಗ್ಯ ಶಿಬಿರಗಳು, ಔಷಧಾಲಯ ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣಗಳು, ಮಕ್ಕಳ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳಂತಹ ವಿಶೇಷ ಅಭಿಯಾನಗಳನ್ನು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕರು, ಆರೋಗ್ಯ ವೃತ್ತಿಪರರು ಮತ್ತು ಇತರ ಪಾಲುದಾರರಿಗೆ ಜನೌಷಧಿ ಜೆನೆರಿಕ್ ಔಷಧಿಗಳ ಪ್ರಯೋಜನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

iv. ಗಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಸಂದೇಶಗಳು: ಜನೌಷಧಿ ಔಷಧಿಗಳ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಖ್ಯಾತ ವೈದ್ಯರು, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಆಡಿಯೋ/ವಿಡಿಯೋ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

v. ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ: ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಗಳು/ಉಪಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಲು, ಆರೋಗ್ಯ ಶಿಬಿರಗಳು, ನುಕ್ಕಡ್-ನಾಟಕ್, ಸಾಮಾನ್ಯ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಿಯೋವಿಶುವಲ್ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯ JAK ಗಳ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

JAK ಗಳನ್ನು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಉದ್ಯಮಿಗಳು, ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಸಮಾಜಗಳು, ಟ್ರಸ್ಟ್‌ಗಳು, ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಂದ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುವ ಮೂಲಕ ತೆರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. http://www.janaushadhi.gov.in ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಮೂಲಕ, ಸೌಲಭ್ಯ ವಂಚಿತ ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ದೇಶದ ಎಲ್ಲಾ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಂದ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ, ದೇಶದ 784 ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ 776 ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಈ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುತ್ತವೆ. ಸೌಲಭ್ಯ ವಂಚಿತ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಜನೌಷಧಿ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ, ಸರ್ಕಾರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಿದಾರರಿಗೆ ಉಚಿತ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು PMBI ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಆಡಳಿತ/ಜಿಲ್ಲಾ ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್‌ರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಜನೌಷಧಿ ಕೇಂದ್ರಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ JAKಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲು ವಿಶೇಷ ಗಮನ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಯಾವುದೇ ಪೂರೈಕೆ ಅಂತರವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಮತ್ತು JAKಗಳಲ್ಲಿ ಸುಗಮ ಪೂರೈಕೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಪನ್ನ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

i. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2024 ರಿಂದ, JAKಗಳು ಯೋಜನೆಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾಗುವ 100 ಔಷಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಮಾರಾಟವಾಗುವ 100 ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ 200 ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಔಷಧಿಗಳ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ, ಇದರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ JAK ಮಾಲೀಕರು ಅಂತಹ ಔಷಧಿಗಳಿಗೆ ಅವರು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ದಾಸ್ತಾನುಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮಾಸಿಕ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಧನಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.

ii. ಒಂದು ಕೇಂದ್ರ ಗೋದಾಮು, ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಗೋದಾಮುಗಳು ಮತ್ತು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ವಿತರಕರ ಜಾಲವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಅಂತ್ಯದಿಂದ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ ಮಾಹಿತಿ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ-ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದ ಪೂರೈಕೆ ಮತ್ತು ಬಲವಾದ ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗಿದೆ.

iii. ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಔಷಧಿಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಬಳಸಿದ ವೇಗವಾಗಿ ಮಾರಾಟವಾಗುವ 400 ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಪಿಎಂಬಿಐ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮುನ್ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಖರೀದಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮುನ್ಸೂಚನೆ ವಿಧಾನವನ್ನು ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣಗೊಳಿಸಲು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.

ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಯುವ ಉದ್ಯಮಿಗಳ ಉತ್ತೇಜನ ಮತ್ತು ಕೈಗೆಟುಕುವ ಔಷಧಿಗಳಿಗೆ ಕೊನೆಯ ಹಂತದ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ: -

i. ಈ ಯೋಜನೆಯು ಫ್ರಾಂಚೈಸ್ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ, ಇದರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಯುವಕರು ಸೇರಿದಂತೆ ಅರ್ಹ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಜನೌಷಧಿ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲು ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು.

ii. ಈಶಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳು, ಹಿಮಾಲಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಜೆಎಕೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಮತ್ತು ಮಾಜಿ ಸೈನಿಕರು, ಮಹಿಳೆಯರು, ದಿವ್ಯಾಂಗರು ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡದ ಸದಸ್ಯರು ತೆರೆಯುವ ಜೆಎಕೆಗಳಿಗೆ ₹2 ಲಕ್ಷದ ಒಂದು ಬಾರಿಯ ವಿಶೇಷ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಧನವನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ರಾಸಾಯನಿಕ ಮತ್ತು ರಸಗೊಬ್ಬರ ಸಚಿವರಾದ ಶ್ರೀ ಜಗತ್ ಪ್ರಕಾಶ್ ನಡ್ಡಾ ಅವರು ಇಂದು ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಲಿಖಿತ ಉತ್ತರದ ಮೂಲಕ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

*****