યુવા બાબતો અને રમતગમત મંત્રાલયના યુવા બાબતોના વિભાગે, મેરા યુવા ભારત (MY Bharat) ના માધ્યમથી ઇન્દિરા ગાંધી પ્રતિષ્ઠાન, લખનૌ ખાતે વિકસિત યુવા ફોર વિકસિત ભારત" થીમ હેઠળ ચિંતન શિબિરનો પ્રારંભ કર્યો હતો. પોતાની પ્રકારની ચોથી અને બે દિવસીય આ ચિંતન શિબિર સેન્ટ્રલ રીજનના વિભાગના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ, માય ભારત (MY Bharat), માય ભારત નેશનલ સર્વિસ સ્કીમ (NSS), જિલ્લા યુવા અધિકારીઓ, પ્રાદેશિક નિર્દેશકો અને ફિલ્ડ ફંક્શનરીઝને એક સશક્ત, ભવિષ્ય માટે તૈયાર યુવા ઇકોસિસ્ટમના નિર્માણ માટેની વ્યૂહરચનાઓ પર વિચાર-વિમર્શ કરવા માટે એકસાથે લાવ્યા છે, જે દેશની વિકાસ યાત્રાને વેગ આપશે. સંરચિત ચર્ચાઓ, શ્રેષ્ઠ પ્રથાઓના આદાન-પ્રદાન અને સહયોગી નીતિનિર્માણ દ્વારા, આ શિબિર પાયાના સ્તરે અમલીકરણને મજબૂત કરવા અને યુવા વિકાસ માટે એક કાર્યક્ષમ રોડમેપ વિકસાવવા માંગે છે.

ઉદ્ઘાટન સત્રમાં કેન્દ્રીય યુવા બાબતો અને રમતગમત તથા શ્રમ અને રોજગાર મંત્રી ડૉ. મનસુખ માંડવિયાની ગરિમામય ઉપસ્થિતિ રહી હતી, જેમની સાથે યુવા બાબતો અને રમતગમત રાજ્ય મંત્રી સુશ્રી રક્ષા નિખિલ ખડસે; ઉત્તર પ્રદેશ સરકારના રમતગમત અને યુવા કલ્યાણ મંત્રી શ્રી ગિરીશ ચંદ્ર યાદવ; યુવા બાબતોના વિભાગના સચિવ ડૉ. પલ્લવી જૈન ગોવિલ; યુવા બાબતોના વિભાગના સંયુક્ત સચિવ શ્રી શિવ રતન; અને માય ભારત તેમજ એનએસએસ (NSS) ના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

મુખ્ય પ્રવચન આપતાં ડૉ. મનસુખ માંડવિયાએ જણાવ્યું હતું કે વિવિધ પ્રદેશોમાં ચિંતન શિબિરનું આયોજન કરવાનો ઉદ્દેશ્ય પાયાના સ્તરે કામ કરતા અધિકારીઓમાં સંવાદ, સહયોગ અને સહિયારા શિક્ષણની સંસ્કૃતિ ઊભી કરવાનો છે. તેમણે કહ્યું, "ચિંતન એટલે વિચારોનો સંગ્રહ. અમે સંવાદની સુવિધા માટે આ શિબિરનું આયોજન કર્યું છે કારણ કે સંવાદ વિના કોઈ સ્પષ્ટતા હોઈ શકે નહીં, અને સ્પષ્ટતા વિના કોઈ અસરકારક અમલીકરણ થઈ શકે નહીં."

માય ભારત (MY Bharat) ને પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના વિઝન તરીકે વર્ણવતા, ડૉ. મનસુખ માંડવિયાએ જણાવ્યું હતું કે આ પ્લેટફોર્મ સક્ષમ યુવા નેતાઓની એક એવી પેઢીના નિર્માણ માટે સ્થાપિત કરવામાં આવ્યું છે જે ભારતને વિકસિત ભારત @2047 તરફ દોરી જશે. સમાજના દરેક વર્ગમાંથી એક લાખ યુવા નેતાઓ વિકસાવવાના પ્રધાનમંત્રીના વિઝનનો ઉલ્લેખ કરતા તેમણે જણાવ્યું હતું કે માય ભારત યુવાનોને નેતૃત્વ, ચરિત્ર નિર્માણ અને રાષ્ટ્ર નિર્માણ સાથે જોડવા માંગે છે. તેમણે જિલ્લા યુવા અધિકારીઓ અને એનએસએસ (NSS)ના કર્મચારીઓને પંચ પ્રાણ સાથે સુસંગત રહીને કર્તવ્ય ભાવ અને સેવા સાથે કામ કરવા વિનંતી કરી હતી, અને તેમને પોતાને યુવા સશક્તિકરણના સહાયક તરીકે જોવા આહ્વાન કર્યું હતું. તેમણે કહ્યું, "તમારા કાર્યને માત્ર રોજગાર તરીકે ન જુઓ. તમારી જવાબદારી આ દેશના યુવાનોને જાગૃત અને સશક્ત કરવાની છે. જ્યારે આપણે સત્તાવાળાઓ તરીકે નહીં પરંતુ સેવા પ્રદાતાઓ તરીકે કામ કરીએ છીએ, ત્યારે પરિણામો હંમેશા બહેતર આવે છે."

પાયાના સ્તરે વ્યાપક પહોંચ ઊભી કરવા માટે હાકલ કરતા, કેન્દ્રીય મંત્રીએ અધિકારીઓને શાળાઓ, કોલેજો, યુનિવર્સિટીઓ અને સ્થાનિક સમુદાયો સુધી પહોંચીને 15 ઓગસ્ટ સુધી ચાલી રહેલી માય ભારત નોંધણી ઝુંબેશને વધુ તીવ્ર બનાવવા વિનંતી કરી હતી. તેમણે કહ્યું, "માય ભારતને દરેક યુવા નાગરિક સુધી લઈ જાઓ. દરેક પાત્ર યુવાનને આ પ્લેટફોર્મ સાથે જોડો અને તમારી પ્રતિબદ્ધતા તેમજ પાયાના સ્તરના જોડાણ દ્વારા આ નોંધણી ઝુંબેશને દેશવ્યાપી આંદોલનમાં પરિવર્તિત કરો."

વિકસિત ભારત યંગ લીડર્સ ડાયલોગ (VBYLD) ની પહોંચના વિસ્તારમાં એક મોટું પગલું ભરતા, ડૉ. મનસુખ માંડવિયાએ જણાવ્યું હતું કે આ પહેલમાં હવે રાષ્ટ્રીય સંવાદની સાથે રાજ્ય સ્તરની આવૃત્તિઓનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવશે. તેમણે કહ્યું કે આ વિસ્તૃત માળખું વિકસિત ભારત @2047 ની યાત્રામાં યુવા નેતાઓની વધુ ભાગીદારીને સક્ષમ બનાવશે.

શિબિરને સંબોધતા સુશ્રી રક્ષા નિખિલ ખડસેએ જણાવ્યું હતું કે માય ભારત, બે કરોડથી વધુ નોંધણીઓ સાથે, દેશનું સૌથી મોટું યુવા પ્લેટફોર્મ બનીને ઉભર્યું છે, જે રાષ્ટ્ર નિર્માણ પ્રત્યે યુવાનોની વધતી જતી પ્રતિબદ્ધતાને પ્રતિબિંબિત કરે છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે ચિંતન શિબિરની પહેલે વિવિધ રાજ્યોના અધિકારીઓને ફિલ્ડના અનુભવો શેર કરવા, અમલીકરણના પડકારોની ચર્ચા કરવા અને સામૂહિક રીતે વ્યવહારુ ઉકેલો વિકસાવવા માટે એક પ્લેટફોર્મ પૂરું પાડીને સંવાદ-આધારિત શાસનને સંસ્થાગત બનાવ્યું છે. તેમણે કહ્યું, "સંવાદ વિના કોઈ સમાધાન હોઈ શકે નહીં. શ્રેષ્ઠ ઉકેલો જમીન પર કામ કરતા આપણા અધિકારીઓના અનુભવોમાંથી જ બહાર આવે છે."

રાજ્ય મંત્રીએ નજીકના કેન્દ્ર-રાજ્ય સહયોગ દ્વારા પાયાના સ્તરે યુવા જોડાણને મજબૂત કરવા માટે મંત્રાલયની પ્રતિબદ્ધતાનો પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો. વિકસિત વાઇબ્રન્ટ વિલેજ પ્રોગ્રામનો ઉલ્લેખ કરતા તેમણે જણાવ્યું હતું કે તેણે યુવા સ્વયંસેવકોમાં રાષ્ટ્રીય એકીકરણ અને સેવાની ભાવનાને મજબૂત કરી છે. તેમણે ઉમેર્યું, "જો આપણે બધા એક વિઝન સાથે મળીને કામ કરીશું, તો આપણે વિકસિત ભારતનો સંકલ્પ પૂર્ણ કરીશું. મંત્રાલય દરેક અધિકારીને યુવા પહેલોને છેવાડાના માણસ સુધી પહોંચાડવામાં સહયોગ આપવાનું ચાલુ રાખશે."

સભાને સંબોધતા શ્રી ગિરીશ ચંદ્ર યાદવે જણાવ્યું હતું કે ચિંતન શિબિર વહીવટી કવાયત કરતાં ઘણી વધુ છે અને તે સશક્ત યુવાનો દ્વારા રાષ્ટ્રના ભવિષ્યને આકાર આપવા પ્રત્યેની સામૂહિક પ્રતિબદ્ધતાનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. માય ભારતને ઇનોવેશન, દેશભક્તિ અને યુવા નેતૃત્વના આંદોલન તરીકે વર્ણવતા તેમણે જણાવ્યું હતું કે તે વિકસિત ભારત @2047 ના વિઝનને સાકાર કરવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવશે. તેમણે અધિકારીઓને દરેક ગ્રામ પંચાયત, બ્લોક અને શૈક્ષણિક સંસ્થાને યુવા નેતૃત્વ અને સામુદાયિક ક્રિયાના કેન્દ્રોમાં પરિવર્તિત કરવા વિનંતી કરતા કહ્યું, "જ્યારે યુવા જાગૃત થાય છે, ત્યારે માત્ર યોજનાઓ અને સંસ્થાઓ જ નથી બદલાતી - રાષ્ટ્ર પોતે બદલાય છે." તેમણે રાજ્યોમાં પર્યાવરણ સુરક્ષા, ડિજિટલ સાક્ષરતા, આપત્તિ વ્યવસ્થાપન, સ્વચ્છતા અને મહિલા સુરક્ષા જેવા ક્ષેત્રોમાં સફળ પાયાની પહેલોના અનુકરણ માટે પણ હાકલ કરી હતી.

અધિકારીઓનું સ્વાગત કરતાં ડૉ. પલ્લવી જૈન ગોવિલે ચોથી ચિંતન શિબિરને વિભાગીય ચર્ચાઓને વધુ પરિણામલક્ષી બનાવવા તરફનું એક મહત્વપૂર્ણ પગલું ગણાવ્યું હતું. તેમણે જણાવ્યું હતું કે વિભાગ માય ભારત અને એનએસએસ (NSS) વચ્ચેના અભિસરણને મજબૂત કરી રહ્યો છે, સંસ્થાકીય પ્રણાલીઓમાં સુધારો કરી રહ્યો છે અને નોંધણીથી પરે અર્થપૂર્ણ યુવા જોડાણને પ્રોત્સાહન આપી રહ્યો છે. તેમણે કહ્યું, "માત્ર નોંધણી એ આપણું લક્ષ્ય નથી. વાસ્તવિક ઉદ્દેશ્ય રાષ્ટ્ર નિર્માણ, અનુભવજન્ય શિક્ષણ અને અર્થપૂર્ણ યુવા જોડાણ માટે મજબૂત પ્લેટફોર્મ બનાવવાનો છે."

ઉદ્ઘાટન સત્ર પછી, ચિંતન શિબિર દિવસની થીમ "સંવાદ સે સમાધાન" પર કેન્દ્રિત વિષયવાર ચર્ચાઓ તરફ આગળ વધી હતી, જેમાં માય ભારત પોર્ટલ, ડિજિટલ યુવા ઓનબોર્ડિંગ અને જોડાણ, માય ભારત-એનએસએસ ફંડ ફ્લો મિકેનિઝમ, આંતર-વિભાગીય અભિસરણ, અને વાર્ષિક એક્શન પ્લાન 2026-27 પરના પ્રસ્તુતિઓ સહિતના ટેકનિકલ સત્રોનો સમાવેશ થાય છે, જે અધિકારીઓને ફિલ્ડના અનુભવોનું આદાન-પ્રદાન કરવા અને સામૂહિક રીતે કાર્યક્ષમ ઉકેલો ઓળખવા માટે એક પ્લેટફોર્મ પૂરું પાડે છે. રાજસ્થાન, ગુજરાત, મધ્ય પ્રદેશ અને ઉત્તર પ્રદેશ દ્વારા અનુભવજન્ય શિક્ષણ, સ્વયંસેવકોની ગતિશીલતા, યુથ ક્લબ્સ અને કાર્યક્રમના અમલીકરણમાં શ્રેષ્ઠ પ્રથાઓ રજૂ કરવામાં આવી હતી, જેનાથી સહભાગીઓને સફળ મોડલમાંથી શીખવા અને રાજ્યોમાં તેમના અનુકરણની શક્યતાઓ શોધવાની તક મળી હતી.

માય ભારતની ચીફ એક્ઝિક્યુટિવ ઓફિસર ડૉ. પ્રિયંકા શુક્લાએ પણ અધિકારીઓને ચાલી રહેલી “નશા મુક્ત યુવા ફોર વિકસિત ભારત” ઝુંબેશ વિશે માહિતગાર કર્યા હતા. જાગૃતિ ફેલાવવા, વાલીઓને સંવેદનશીલ બનાવવા અને નશા મુક્ત ભારતનું નિર્માણ કરવા માટે દિલ્હીમાં નેશનલ યુથ સમિટમાં સમાપન પામનારી ત્રિ-સ્તરીય સાંસ્કૃતિક સ્પર્ધાઓનું આયોજન કરવામાં આવશે.

પ્રથમ દિવસ મુખ્ય ચર્ચાઓના સંશ્લેષણ અને ચિંતન શિબિરના બીજા દિવસે પ્રસ્તુતિ માટે ભલામણોને વધુ શુદ્ધ કરવા માટે વિષયવાર કાર્યકારી જૂથો (વર્કિંગ ગ્રુપ્સ) ની રચના સાથે સમાપ્ત થયો હતો. આ ચર્ચાઓએ સહયોગી, પરિણામલક્ષી શાસનની સંસ્કૃતિને પ્રોત્સાહન આપવા અને "વિકસિત યુવા ફોર વિકસિત ભારત" ના વિઝનને સાકાર કરવા માટે માય ભારત ઇકોસિસ્ટમને મજબૂત કરવા માટે વિભાગની પ્રતિબદ્ધતાને પુનઃવ્યક્ત કરી હતી.

SM/JY/JD