દ્વિપક્ષીય આર્થિક સંબંધોને મજબૂત કરવાના એક મહત્વપૂર્ણ પગલા તરીકે, ભારત અને માલીએ નિકાસ પ્રોત્સાહન માટે ઉદ્ઘાટન 'ભારત-માલી ફોરમ' દ્વારા તેમની વધતી જતી વ્યાપારી ભાગીદારીને સંસ્થાકીય રૂપ આપ્યું છે, જે બંને દેશો વચ્ચે ઊંડા વેપાર અને રોકાણ સહયોગ માટે સ્ટેજ તૈયાર કરે છે.

બામાકોમાં "વેપાર અને વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીને મજબૂત બનાવવી" (Reinforcing Trade and Strategic Partnerships) થીમ હેઠળ યોજાયેલા આ બે દિવસીય ફોરમની અધ્યક્ષતા માલીની ટ્રાન્ઝિશન ગવર્નમેન્ટના પ્રધાનમંત્રી મહામહિમ મેજર જનરલ અબ્દુલાય માઇગા દ્વારા કરવામાં આવી હતી. આ ફોરમનું સંયુક્ત આયોજન માલીના ઉદ્યોગ અને વેપાર મંત્રાલય, બામાકો ખાતેના ભારતીય દૂતાવાસ અને માલિયન એજન્સી ફોર ધ પ્રમોશન ઓફ એક્સપોર્ટ્સ (APEX-Mali) દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. આ ફોરમમાં બંને સરકારોના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ અને આશરે 30 જેટલા ભારતીય બિઝનેસ લીડર્સ એકસાથે આવ્યા હતા. ભારતીય પ્રતિનિધિમંડળનું નેતૃત્વ ભારત સરકારના વાણિજ્ય વિભાગના સંયુક્ત સચિવ (FT-આફ્રિકા) શ્રી અમિત કુમારે કર્યું હતું. આ મિશનનું પ્રતિનિધિત્વ સમગ્ર સમય દરમિયાન માલીમાં ભારતના રાજદૂત મહામહિમ ડૉ. એન. નંદકુમારે કર્યું હતું.

ભારત અને માલી વચ્ચેના દ્વિપક્ષીય વેપારમાં મજબૂત વૃદ્ધિ જોવા મળી છે, જે નાણાકીય વર્ષ 2025-26માં 326.61 મિલિયન યુએસ ડોલરને પાર કરી ગઈ છે, જે અગાઉના નાણાકીય વર્ષની સરખામણીમાં 55 ટકાનો વધારો દર્શાવે છે. ભારત ખાતે માલીની મુખ્ય નિકાસમાં કાચો કપાસ, ફિનિશ્ડ લેધર (તૈયાર ચામડું), કાજુ, સીસું (લેડ), ગમ અરેબિક અને તલનો સમાવેશ થાય છે, જ્યારે ભારતની મુખ્ય નિકાસમાં ફાર્માસ્યુટિકલ્સ (દવાઓ), સુતરાઉ કાપડ, ટુ-વ્હીલર અને થ્રી-વ્હીલર તેમજ સાયકલનો સમાવેશ થાય છે. ભારતની ડ્યુટી-ફ્રી ટેરિફ પ્રિફરન્સ (DFTP) યોજના દ્વિપક્ષીય વેપારને મજબૂત કરવામાં પ્રાથમિક ઉદ્દીપક રહી છે. માલીની આશરે 4 બિલિયન યુએસ ડોલરની વૈશ્વિક નિકાસ સામે, ભારતીય બજારમાં અણઉકેલાયેલી (ટેપ ન થયેલી) નિકાસ ક્ષમતા આશરે 3.96 બિલિયન યુએસ ડોલર હોવાનો અંદાજ છે, જે વૃદ્ધિ માટે પુષ્કળ અવકાશ હોવાનો સંકેત આપે છે.

ઉદ્ઘાટન સત્ર અને સોનાલિકા ટ્રેક્ટર્સ તેમજ મહિન્દ્રા અને ટાટા મોટર્સ દ્વારા ઉત્પાદિત વાહનો પ્રદર્શિત કરતા ભારતીય અને માલિયન પ્રદર્શન સ્ટોલ્સની મુલાકાત લીધા બાદ, પ્રતિનિધિમંડળોએ બિઝનેસ-ટુ-બિઝનેસ (B2B), બિઝનેસ-ટુ-ગવર્નમેન્ટ (B2G) અને ગવર્નમેન્ટ-ટુ-ગવર્નમેન્ટ (G2G) મેચમેકિંગ બેઠકોની તીવ્ર શ્રેણીમાં ભાગ લીધો હતો. આ ચર્ચાઓ પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, ટેક્સટાઇલ્સ (કાપડ), ઓટોમોટિવ ઉત્પાદન અને ખાણકામ પર કેન્દ્રિત હતી, જેનો ઉદ્દેશ્ય વ્યવસાયિક તકોને વ્યાપારી ભાગીદારી અને સમજૂતી જ્ઞાપનો (MoUs) માં રૂપાંતરિત કરવાનો હતો.

બીજા દિવસે, ભારતીય પ્રતિનિધિમંડળે માલીના ઉદ્યોગ અને વેપાર મંત્રી શ્રી મૂસા અલાસને ડાયલો સાથે મુલાકાત કરી હતી. APEX-Mali એ તાત્કાલિક રોકાણની તકો માટે "રેડી-મેડ બિઝનેસ પ્લાન્સ" પણ રજૂ કર્યા હતા. પ્રતિનિધિમંડળે પાછળથી માલીની ટ્રાન્ઝિશન ગવર્નમેન્ટના પ્રધાનમંત્રી સાથે મુલાકાત કરી હતી.

બંને પક્ષોએ કપાસ અને ટેક્સટાઇલ્સ, ખાણકામ અને ઊર્જા, એગ્રો-ઇન્ડસ્ટ્રી અને શીયા પ્રોસેસિંગ (shea processing), ફાર્માસ્યુટિકલ્સ અને આરોગ્ય તથા શિક્ષણ સહિતના સામાજિક આંતરમાળખાને દ્વિપક્ષીય સહયોગના વિસ્તરણ માટેના અગ્રતા ધરાવતા ક્ષેત્રો તરીકે ઓળખાવ્યા હતા. માલીએ તેની સર્ટિફિકેટ ઓફ ઓરિજિન પ્રણાલીના ડિજિટલાઇઝેશનમાં ભારતના સમર્થન માટે અને માન્યતા પ્રાપ્ત ભારતીય ફાર્માસ્યુટિકલ ઉત્પાદનોની તાત્કાલિક નોંધણીમાં ઊંડો રસ દર્શાવ્યો હતો. ભારતીય પક્ષે શીયા-નટ (shea-nut) ની નિકાસ પરના પ્રતિબંધ પર પુનઃવિચારણા કરવા વિનંતી કરી હતી અને ભારતીય નાગરિકો તેમજ રોકાણોના રક્ષણના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો.

આ ફોરમને લાંબા ગાળાની ભાગીદારીના પાયા તરીકે રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું. માલીએ તેના 'વિઝન માલી 2063' (Vision Mali 2063) રોડમેપ હેઠળ પશ્ચિમ આફ્રિકા માટે વ્યૂહાત્મક રોકાણ હબ તરીકે પોતાની જાતને સ્થાપિત કરવા અને વ્યવસાયિક વાતાવરણને સુરક્ષિત કરવા માટેની તેની પ્રતિબદ્ધતાને પુનઃપ્રતિપાદિત કરવા સાથે આ ફોરમ સમાપ્ત થયું હતું. આગામી નક્કર પગલા તરીકે, માલીએ 3-4 ડિસેમ્બર 2026 ના રોજ યોજાનારા એક સમર્પિત ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ફોરમની જાહેરાત કરી હતી, જેમાં આંતરરાષ્ટ્રીય રોકાણકારો માટે વધારાના બેંકેબલ (રોકાણ યોગ્ય) પ્રોજેક્ટ્સ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવશે.

SM/JY/JD