ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર (પાયાની સુવિધાઓ) અને અન્ય રાષ્ટ્રીય સ્તરે મહત્વપૂર્ણ ક્ષેત્રો માટે ભારતના રોકાણને વધુ ગાઢ બનાવવાના એક મહત્વપૂર્ણ પગલામાં, પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વ હેઠળ કેન્દ્રીય કેબિનેટે ગયા અઠવાડિયે નેશનલ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ એન્ડ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ફંડ (NIIF) ના નવા અને આગામી ફંડ્સ માટે ભારત સરકારના ₹30,000 કરોડના વધારાના રોકાણની પ્રતિબદ્ધતાને મંજૂરી આપી છે. આ સાથે NIIF પ્રત્યે ભારત સરકારની કુલ પ્રતિબદ્ધતા વધીને ₹60,000 કરોડ થઈ ગઈ છે.

નેશનલ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ એન્ડ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ફંડ (NIIF) એ ભારતનું સોવરિન એન્કર્ડ ફંડ (Sovereign Anchored Fund) છે, જેનું વ્યવસાયિક સંચાલન અને સંભાળ નેશનલ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ એન્ડ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ફંડ લિમિટેડ (NIIFL) દ્વારા કરવામાં આવે છે. ભારત સરકાર NIIF માં 49% શેરહોલ્ડર છે અને તે હાલમાં તેના ફંડ્સ અને રોકાણ વ્યૂહરચનાઓમાં આશરે ₹40,000 કરોડની મૂડી પ્રતિબદ્ધતાઓનું સંચાલન કરે છે. NIIF એ મૂડી જમા કરવા અને વળતર મેળવવાનો મજબૂત ટ્રેક રેકોર્ડ દર્શાવ્યો છે, જેણે મોટા પોર્ટફોલિયો એક્ઝિટ દ્વારા રોકાણકારોને આશરે ₹12,000 કરોડ પરત કર્યા છે.

NIIF એ સોવરિન વેલ્થ ફંડ્સ, પેન્શન ફંડ્સ, બહુપક્ષીય વિકાસ બેંકો અને અગ્રણી સ્થાનિક નાણાકીય સંસ્થાઓ સહિતના પ્રતિષ્ઠિત સંસ્થાકીય રોકાણકારો પાસેથી મૂડી એકત્ર કરી છે. આ રોકાણકારોમાં અબુ ધાબી ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ઓથોરિટી, ઓસ્ટ્રેલિયનસુપર, CPP ઇન્વેસ્ટમેન્ટ્સ, ઓન્ટેરિયો ટીચર્સ પેન્શન પ્લાન, PSP ઇન્વેસ્ટમેન્ટ્સ, ટેમાસેક, એશિયન ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ઇન્વેસ્ટમેન્ટ બેંક, ન્યુ ડેવલપમેન્ટ બેંક, એશિયન ડેવલપમેન્ટ બેંક, જાપાન બેંક ફોર ઇન્ટરનેશનલ કોઓપરેશન, યુ.એસ. ઇન્ટરનેશનલ ડેવલપમેન્ટ ફાઇનાન્સ કોર્પોરેશન, એક્સિસ બેંક, HDFC ગ્રુપ, ICICI બેંક, કોટક મહિન્દ્રા લાઇફ ઇન્શ્યોરન્સ અને સ્ટેટ બેંક ઓફ ઇન્ડિયાનો સમાવેશ થાય છે.

આ રોકાણકારો ઓસ્ટ્રેલિયા, કેનેડા, જાપાન, સિંગાપોર, સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ (USA) સહિતના વિવિધ ભૌગોલિક ક્ષેત્રોમાં ફેલાયેલા છે, જે ભારતના વિકાસના માર્ગ અને NIIF ના ગવર્નન્સ તેમજ વ્યાવસાયિક ટ્રેક રેકોર્ડમાં મજબૂત આંતરરાષ્ટ્રીય વિશ્વાસ દર્શાવે છે.

NIIF ની ચાર કાર્યરત રોકાણ વ્યૂહરચનાઓ — ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, પ્રાઇવેટ માર્કેટ્સ, ગ્રોથ ઇક્વિટી અને ઇન્ડિયા-જાપાન બિઝનેસ કોરિડોરમાં ક્લાઇમેટ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ્સ (હવામાન રોકાણો) — એ નોંધપાત્ર રોકાણ ગતિ હાંસલ કરી છે.

₹16,000 કરોડના ભંડોળ સાથેનું NIIF નું પ્રથમ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ફંડ ભારતનું સૌથી મોટું સ્થાનિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ફંડ છે અને તેણે પરિવહન (રોડ, પોર્ટ્સ અને લોજિસ્ટિક્સ અને એરપોર્ટ), ઊર્જા (રિન્યુએબલ ઊર્જા, સ્માર્ટ મીટર અને પાવર ટ્રાન્સમિશન) અને ડિજિટલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં પ્લેટફોર્મ્સ બનાવ્યા છે. તેના પ્રાઇવેટ માર્કેટ્સ ફંડે સ્થાનિક મેનેજરો દ્વારા સંચાલિત બહુવિધ પેટા AIFs (Alternative Investment Funds)માં રોકાણ કર્યું છે, જેણે બદલામાં ક્લાઇમેટ, સસ્તા આવાસ (એફોર્ડેબલ હાઉસિંગ), સસ્તી આરોગ્યસંભાળ અને વેન્ચર કેપિટલ (VC)/ટેકનોલોજી જેવા ક્ષેત્રોમાં રોકાણ કર્યું છે. NIIF ના સ્ટ્રેટેજિક ઓપોર્ચ્યુનિટીઝ ફંડે નાણાકીય સેવાઓ, આરોગ્યસંભાળ અને ઉત્પાદન (મેન્યુફેક્ચરિંગ) જેવા વિકાસ લક્ષી ક્ષેત્રો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું છે. NIIF નું ઇન્ડિયા-જાપાન ફંડ તેનું પ્રથમ દ્વિપક્ષીય ફંડ છે જે ક્લાઇમેટ અને સર્ક્યુલર ઇકોનોમી અને એનર્જી ટ્રાન્ઝિશન (ઊર્જા પરિવર્તન) તેમજ ઇન્ડિયા-જાપાન બિઝનેસ કોરિડોરને આગળ વધારતા રોકાણો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.

સામૂહિક રીતે, NIIF દ્વારા સંચાલિત ફંડ્સે ભારતના બહુવિધ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં પરિવહન, એનર્જી ટ્રાન્ઝિશન, આરોગ્યસંભાળ, ડિજિટલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, ઇલેક્ટ્રિક ગતિશીલતા (ઇ-મોબિલિટી), સસ્તા આવાસ, ઉત્પાદન અને ટેકનોલોજી સહિતના મુખ્ય ક્ષેત્રોમાં મૂડી રોકી છે. આ રોકાણો ગતિ શક્તિ, ડિજિટલ ઇન્ડિયા, મેક ઇન ઇન્ડિયા, COP પ્રતિબદ્ધતાઓ અને FAME તેમજ PM E-DRIVE જેવી ફ્લેગશિપ યોજનાઓ સહિતની રાષ્ટ્રીય પ્રાથમિકતાઓ સાથે નજીકથી જોડાયેલા છે.

NIIF વ્યૂહાત્મક સલાહકારની ભૂમિકા પણ ભજવે છે, જે કેન્દ્રીય સરકારી વિભાગો અને રાજ્યની સંસ્થાઓને નવી PPP (જાહેર-ખાનગી ભાગીદારી) પહેલો અને રોકાણના વિચારો પર મદદ કરે છે જે ખાનગી ક્ષેત્રના રોકાણોને આકર્ષિત કરી શકે છે. આમાં મેરીટાઇમ ડેવલપમેન્ટ ફંડ અને રિસર્ચ ડેવલપમેન્ટ એન્ડ ઇનોવેશન ફંડના માળખાના નિર્માણ જેવી પહેલો પર સલાહકાર અને નીતિગત સહાય, મોનેટાઇઝેશન (નાણાકીયકરણ) અને PPP માળખા પર સરકારી સત્તાવાળાઓ સાથે સહયોગ અને રાષ્ટ્રીય પ્રાથમિકતાઓ સાથે સુસંગત અન્ય ક્ષેત્ર-વિશિષ્ટ રોકાણ માળખા પર સલાહનો સમાવેશ થાય છે.

ભારતમાં વધારાની ખાનગી મૂડી લાવવા અને ભારતની વિકાસ યાત્રામાં યોગદાન આપવામાં NIIF એ વર્ષોથી ભજવેલી ભૂમિકાને સ્વીકારીને, ભારત સરકારની આ વધારાની પ્રતિબદ્ધતા પરિવહન, ઊર્જા, ડિજિટલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, શહેરી ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, ઇ-મોબિલિટી અને અન્ય રાષ્ટ્રીય સ્તરે મહત્વપૂર્ણ પ્રોજેક્ટ્સ સહિતના ક્ષેત્રોમાં રોકાણને પ્રોત્સાહન આપશે તેવી અપેક્ષા છે.

NIIF માં ભારત સરકારની ₹30,000 કરોડની આ વધારાની રોકાણ પ્રતિબદ્ધતાનો ઉપયોગ NIIF ના બીજા ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર કેન્દ્રિત ફંડની સ્થાપના માટે કરવામાં આવશે, જે આ આદેશ સાથે તેના પ્રથમ ફ્લેગશિપ ફંડનું ઉત્તરાધિકારી બનશે. NIIF ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ફંડ II નું લક્ષિત ભંડોળ આશરે ₹30,000 કરોડ રાખવાની દરખાસ્ત છે અને તે પરિવહન, ઊર્જા, ડિજિટલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને શહેરી ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર તેમજ ઇ-મોબિલિટી જેવા ઉભરતા ક્ષેત્રોમાં રોકાણ કરે તેવી અપેક્ષા છે. આ ફાળવણી NIIF ની નવી ફંડ વ્યૂહરચનાઓ અને ઉત્તરાધિકારી દ્વિપક્ષીય તેમજ અન્ય વ્યૂહાત્મક ફંડ્સને પણ ટેકો આપશે.

વર્તમાન સરકારી ફાળવણી અંતર્ગત અસ્કયામતો (એસેટ્સ) અને પોર્ટફોલિયો કંપનીઓમાં રોકાણ દ્વારા અર્થતંત્ર માટે ઉત્પ્રેરક (કેટેલિટીક) અસર કરશે, જેનાથી ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળા ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનું નિર્માણ થશે, નોકરીઓ (પ્રત્યક્ષ અને પરોક્ષ બંને) નું સર્જન થશે અને રાષ્ટ્રીય મહત્વના મુખ્ય ક્ષેત્રોના વિકાસને સક્ષમ બનાવશે, જેનાથી આત્મનિર્ભરતા અને 2047 સુધીમાં દેશની 'વિકસિત ભારત' બનવાની યાત્રાને ટેકો મળશે.

SM/IJ/JD