સેલ્ફ-એન્યુમરેશન (સ્વ-ગણતરી)નો સમયગાળો પૂર્ણ થયા બાદ હિમાચલ પ્રદેશમાં વસ્તી ગણતરી 2027ના પ્રથમ તબક્કા (ફેઝ-I) હેઠળ હાઉસલિસ્ટિંગ અને હાઉસિંગ સેન્સસ (HLO - મકાનોની યાદી તૈયાર કરવી અને મકાનોની વસ્તી ગણતરી) માટેના ફિલ્ડ ઓપરેશન્સ આજથી શરૂ થઈ ગયા છે. ગણતરીકારો (એન્યુમરેટર્સ) દ્વારા ઘર-ઘરની મુલાકાત લેવાની આ પ્રક્રિયા 15 જુલાઈ, 2026 સુધી ચાલુ રહેશે.

કેરળ અને નાગાલેન્ડમાં સેલ્ફ-એન્યુમરેશન (SE) ની સુવિધા શરૂ થઈ ગઈ છે અને તે 30 જૂન, 2026 સુધી ઉપલબ્ધ રહેશે. આ રાજ્યોમાં તેને સંબંધિત હાઉસલિસ્ટિંગ અને હાઉસિંગ સેન્સસ ફિલ્ડ ઓપરેશન્સ 1 જુલાઈથી 30 જુલાઈ, 2026 દરમિયાન હાથ ધરવામાં આવશે. આ રાજ્યોના રહેવાસીઓ સત્તાવાર સેલ્ફ-એન્યુમરેશન પોર્ટલ (se.census.gov.in) દ્વારા સેલ્ફ-એન્યુમરેશન પૂર્ણ કરી શકે છે.

ગુજરાત, જમ્મુ અને કાશ્મીર, લદ્દાખ, પુડુચેરી અને ઉત્તર પ્રદેશમાં હાલમાં ઘર-ઘર જઈને ફિલ્ડ ઓપરેશન્સ હાથ ધરવામાં આવી રહ્યા છે. જે રહેવાસીઓએ સેલ્ફ-એન્યુમરેશન પૂર્ણ કરી લીધું છે, તેમને વિનંતી કરવામાં આવે છે કે તેઓ તેમના દ્વારા જનરેટ થયેલ સેલ્ફ-એન્યુમરેશન આઈડી (SE ID) તૈયાર રાખે અને એચએલઓ (HLO) પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવા માટે ફિલ્ડ વિઝિટ દરમિયાન ગણતરીકાર સાથે તે શેર કરે. જે પરિવારોએ સેલ્ફ-એન્યુમરેશનનો વિકલ્પ પસંદ કર્યો નથી, તેમને ગણતરીકારો દ્વારા રૂબરૂ ઘર-ઘરની મુલાકાત દરમિયાન આવરી લેવામાં આવશે.

દરમિયાન, 16 મે થી 14 જૂન, 2026 દરમિયાન હાથ ધરવામાં આવેલી હાઉસલિસ્ટિંગ અને હાઉસિંગ સેન્સસની કામગીરી મહારાષ્ટ્ર, મેઘાલય, રાજસ્થાન અને ઝારખંડ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોની સાથે રાષ્ટ્રીય રાજધાની ક્ષેત્ર દિલ્હીના મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન ઓફ દિલ્હી (MCD) વિસ્તારમાં સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ થઈ ગઈ છે. પંજાબમાં પણ હાઉસલિસ્ટિંગની કામગીરી 13 જૂન, 2026 ના રોજ પૂર્ણ થઈ હતી.

અત્યાર સુધીમાં, 23 રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો, એટલે કે, આંદામાન અને નિકોબાર દ્વીપસમૂહ, આંધ્ર પ્રદેશ, અરુણાચલ પ્રદેશ, બિહાર, ચંદીગઢ, છત્તીસગઢ, દાદરા અને નગર હવેલી અને દમણ અને દીવ, દિલ્હી, ગોવા, હરિયાણા, ઝારખંડ, કર્ણાટક, લક્ષદ્વીપ, મધ્ય પ્રદેશ, મહારાષ્ટ્ર, મેઘાલય, મિઝોરમ, ઓડિશા, પંજાબ, રાજસ્થાન, સિક્કિમ, તેલંગાણા અને ઉત્તરાખંડે વસ્તી ગણતરી 2027 નો પ્રથમ તબક્કો પૂર્ણ કર્યો છે.

વ્યાપક અને સચોટ કવરેજ સુનિશ્ચિત કરવા માટે પરંપરાગત ઘર-ઘર ગણતરીની પ્રક્રિયાને જાળવી રાખવાની સાથે સમર્પિત મોબાઇલ એપ્લિકેશન દ્વારા ડેટા એકત્રિત કરીને પ્રથમ વખત ડિજિટલ સાધનોનો ઉપયોગ કરીને વસ્તી ગણતરી 2027 હાથ ધરવામાં આવી રહી છે. હાઉસલિસ્ટિંગ અને હાઉસિંગ સેન્સસ તબક્કા દરમિયાન, 33 અધિસૂચિત પ્રશ્નો ધરાવતા એક સંરચિત પ્રશ્નાવલીના માધ્યમથી મકાનોની સ્થિતિ, પરિવારોની વિગતો, ઉપલબ્ધ સુવિધાઓ અને પરિવારોની માલિકીની અસ્કયામતો સંબંધિત માહિતી એકત્રિત કરવામાં આવી રહી છે.

વસ્તી ગણતરી અધિનિયમ (સેન્સસ એક્ટ), 1948 હેઠળ એકત્રિત કરવામાં આવેલી તમામ માહિતી સંપૂર્ણપણે ગુપ્ત રાખવામાં આવે છે અને તેનો ઉપયોગ માત્ર સાંખ્યિકી હેતુઓ અને વિકાસ આયોજન માટે જ કરવામાં આવે છે. અધિસૂચિત રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના રહેવાસીઓને વસ્તી ગણતરીની પ્રક્રિયામાં સક્રિયપણે ભાગ લેવા અને ફિલ્ડ વિઝિટ દરમિયાન ગણતરીકારોને સંપૂર્ણ સહયોગ આપવા વિનંતી કરવામાં આવે છે.

SM/BS/JD