આંકડાશાસ્ત્ર અને કાર્યક્રમ અમલીકરણ મંત્રાલય
સામયિક શ્રમ બળ સર્વેક્ષણ (PLFS) માસિક બુલેટિન - મે, 2026
प्रविष्टि तिथि:
15 JUN 2026 4:00PM by PIB Ahmedabad
શહેરી મહિલાઓ માટે LFPR સ્થિરતા જાળવી રાખે છે, શહેરી WPR વ્યાપકપણે સ્થિર અને શહેરી UR ઘટીને એક વર્ષના નીચલા સ્તરે પહોંચ્યો
ઝલક:
· મે, 2026માં એકંદર શ્રમ બળ સહભાગિતા દર (LFPR) (15+ વર્ષ) 54.4% નોંધાયો હતો, જેની સરખામણીએ એપ્રિલ, 2026માં તે 55.0% અને મે, 2025માં 54.8% હતો.
· શહેરી વિસ્તારોમાં મહિલા LFPR અગાઉના મહિનાની સરખામણીમાં મોટે ભાગે સ્થિર રહ્યો છે.
· મે, 2026માં એકંદર કામદાર વસ્તી ગુણોત્તર (WPR) (15+ વર્ષ) 51.4% રહ્યો હતો, જેની સરખામણીએ એપ્રિલ, 2026માં તે 52.2% અને મે, 2025માં 51.7% હતો.
· શહેરી WPR (15+ વર્ષ) અગાઉના મહિનાની સરખામણીમાં 46.6% પર વ્યાપકપણે સ્થિર રહ્યો છે.
· શહેરી વિસ્તારોમાં એકંદર બેરોજગારી દર (UR) (15+ વર્ષ) મે, 2026માં ઘટીને 6.4% થયો છે, જ્યારે શહેરી વિસ્તારોમાં મહિલા UR (15+ વર્ષ) મે, 2026માં ઘટીને 8.2% થયો છે.
· શહેરી પુરૂષો (15+ વર્ષ) માટેનો UR 5.9% રહ્યો હતો, જે એપ્રિલ, 2026ના સમાન સ્તરે જળવાઈ રહ્યો છે.
A. પ્રસ્તાવના NSO, MoSPI દ્વારા હાથ ધરવામાં આવતો સામયિક શ્રમ બળ સર્વેક્ષણ (PLFS), વસ્તીની પ્રવૃત્તિમાં ભાગીદારી અને રોજગાર તેમજ બેરોજગારીની સ્થિતિ અંગેનો પ્રાથમિક ડેટા સ્ત્રોત છે. દેશ માટે શ્રમ બળના સૂચકાંકોના માસિક અને ત્રિમાસિક અંદાજો પ્રદાન કરવા માટે જાન્યુઆરી, 2025થી PLFS સર્વેક્ષણ પદ્ધતિમાં ફેરફાર કરવામાં આવ્યો છે.
PLFSના માસિક પરિણામો માસિક બુલેટિનના સ્વરૂપમાં બહાર પાડવામાં આવે છે. તે વર્તમાન સાપ્તાહિક સ્થિતિ (CWS) અભિગમને અનુસરીને અખિલ ભારતીય સ્તરે શ્રમ બજારના મુખ્ય સૂચકાંકો જેવા કે શ્રમ બળ સહભાગિતા દર (LFPR), કામદાર વસ્તી ગુણોત્તર (WPR) અને બેરોજગારી દર (UR) ના અંદાજો રજૂ કરે છે.
એપ્રિલ, 2025થી એપ્રિલ, 2026 સુધીના માસિક બુલેટિન અગાઉ બહાર પાડવામાં આવી ચૂક્યા છે. મે, 2026 માટેનું વર્તમાન માસિક બુલેટિન આ શ્રેણીમાં ચૌદમું છે.
- વ્યક્તિની પ્રવૃત્તિની સ્થિતિ નિર્દિષ્ટ સંદર્ભ અવધિ દરમિયાન વ્યક્તિ દ્વારા કરવામાં આવતી પ્રવૃત્તિઓના આધારે નક્કી કરવામાં આવે છે. સર્વેક્ષણની તારીખના અગાઉના છેલ્લા 7 દિવસના સંદર્ભ અવધિના આધારે નક્કી કરાયેલી પ્રવૃત્તિની સ્થિતિને વ્યક્તિની વર્તમાન સાપ્તાહિક સ્થિતિ (CWS) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
CWSને અનુસરીને 15 વર્ષ અને તેથી વધુ વયની વ્યક્તિઓ માટેના મુખ્ય તારણો:
શ્રમ બળ સહભાગિતા દર (LFPR) માં આંશિક ઘટાડો: 15 વર્ષ અને તેથી વધુ વયની વ્યક્તિઓ માટે શ્રમ બળ સહભાગિતા દર (LFPR) મે, 2026માં 54.4% નોંધાયો હતો, જે એપ્રિલ, 2026માં 55.0% હતો. ગ્રામીણ અને શહેરી વિસ્તારોમાં LFPR અનુક્રમે 56.6% અને 49.8% નોંધાયો હતો.
વર્ષ-દર-વર્ષની સરખામણી દર્શાવે છે કે મે, 2026માં એકંદર LFPRમાં 0.4 ટકાવારી પોઈન્ટનો ઘટાડો થયો છે. સમાન અવધિ દરમિયાન ગ્રામીણ અને શહેરી LFPRમાં પણ અનુક્રમે 0.3 અને 0.6 ટકાવારી પોઈન્ટનો ઘટાડો નોંધાયો છે.
મે, 2025 ના 54.8% ની સામે મે, 2026 માં LFPR 54.4% રહ્યો.
શહેરી વિસ્તારોમાં મહિલા શ્રમ બળની સહભાગિતા વ્યાપકપણે સ્થિર: 15 વર્ષ અને તેથી વધુ વય માટે મહિલા શ્રમ બળ સહભાગિતા દર (LFPR) મે, 2026માં 32.8% રહ્યો હતો. ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં મહિલા LFPR 36.7% નોંધાયો હતો, જ્યારે શહેરી વિસ્તારોમાં તે અગાઉના મહિનાની સરખામણીમાં લગભગ સમાન સ્તરે 24.8% રહ્યો હતો.
મે, 2025ની સરખામણીમાં, એકંદર મહિલા LFPR મે, 2026માં 33.2% થી ઘટીને 32.8% થઈને 0.4 ટકાવારી પોઈન્ટનો આંશિક ઘટાડો નોંધાવે છે. ગ્રામીણ મહિલા LFPR વ્યાપકપણે અપરિવર્તિત રહ્યો હતો, જ્યારે શહેરી મહિલાઓ માટેના LFPRમાં વર્ષ દરમિયાન 0.5 ટકાવારી પોઈન્ટનો ઘટાડો નોંધાયો હતો.
શહેરી વિસ્તારોમાં મહિલા શ્રમ બળની સહભાગિતાએ અગાઉના મહિનાની સરખામણીમાં તેની સ્થિરતા જાળવી રાખી.
શહેરી WPR મોટે ભાગે અપરિવર્તિત: 15 વર્ષ અને તેથી વધુ વયની વ્યક્તિઓ માટે કામદાર વસ્તી ગુણોત્તર (WPR) માં મે, 2025 અને મે, 2026 વચ્ચે ગ્રામીણ અને શહેરી બંને ક્ષેત્રોમાં 0.3 ટકાવારી પોઈન્ટનો આંશિક ઘટાડો નોંધાયો છે. એકંદર WPR મે, 2026માં 51.4% અંદાજવામાં આવ્યો હતો, જે એપ્રિલ, 2026માં 52.2% અને મે, 2025માં 51.7% હતો. ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં WPR એપ્રિલ, 2026 ના 54.9% ની સરખામણીમાં મે, 2026 માં 53.8% રહ્યો હતો. શહેરી વિસ્તારોમાં WPR એપ્રિલ, 2026 ના 46.8% ની સામે મે, 2026 માં 46.6% અંદાજવામાં આવ્યો હતો.
મે, 2026 માં શહેરી WPR 46.6% પર મોટે ભાગે સ્થિર રહ્યો.
બેરોજગારી દર (UR) એ ક્ષેત્રોમાં મિશ્ર પેટર્ન દર્શાવી: મે, 2026માં, ગ્રામીણ UR એપ્રિલ, 2026 ના 4.6% થી આંશિક વધીને 5.1% થયો હતો, જ્યારે શહેરી UR સમાન ગાળા દરમિયાન 6.6% થી ઘટીને 6.4% થયો હતો. મે, 2026માં એકંદર UR 5.5% અંદાજવામાં આવ્યો હતો.
મે, 2025ની સરખામણીમાં, શહેરી UR 6.9% થી ઘટીને 6.4% થયો હતો, જે મે, 2026 માં 0.5 ટકાવારી પોઈન્ટનો ઘટાડો દર્શાવે છે. એકંદર UR સ્થિર રહ્યો હતો, જ્યારે ગ્રામીણ UR એ સમાન ગાળામાં 5.1% નું સમાન સ્તર જાળવી રાખ્યું હતું.
શહેરી UR એ મે, 2025 પછીનું તેનું સૌથી નીચલું સ્તર નોંધાવ્યું.
UR માં વધારા સાથે LFPR અને WPR માં નરમાઈ આ ગાળા દરમિયાન શ્રમ બજારની પરિસ્થિતિઓમાં મંદી સૂચવે છે. જ્યારે શ્રમ બળની સહભાગિતામાં આંશિક ઘટાડો થયો છે, ત્યારે રોજગારીની તકો વધુ ઝડપી ગતિએ સંકોચાઈ છે, જેના કારણે શ્રમ બળમાં બેરોજગાર વ્યક્તિઓના પ્રમાણમાં વધારો થયો છે. શ્રમ બજારના સૂચકાંકોમાં ઘટાડો મે 2026 દરમિયાન આર્થિક પ્રવૃત્તિમાં મોસમી નરમાઈ સાથે સંબંધિત હોઈ શકે છે.
અખિલ ભારતીય સ્તરે, માસિક અંદાજો સર્વેક્ષણ કરાયેલ કુલ 3,73,887 વ્યક્તિઓ પાસેથી એકત્રિત કરવામાં આવેલી માહિતી પર આધારિત છે.
· ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં સર્વેક્ષણ કરાયેલ વ્યક્તિઓ: 2,13,294
· શહેરી વિસ્તારોમાં સર્વેક્ષણ કરાયેલ વ્યક્તિઓ: 1,60,593
મે, 2026 માટેનું માસિક બુલેટિન મંત્રાલયની વેબસાઇટ (https://www.mospi.gov.in) પર ઉપલબ્ધ છે.
MoSPI પ્રકાશન/અહેવાલો મેળવવા માટે QR કોડ સ્કેન કરો.
પીડીએફ જોવા માટે અહીં ક્લિક કરો.
SM/IJ/JD
(रिलीज़ आईडी: 2273072)
आगंतुक पटल : 23