પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ 14 જૂન 2026ના રોજ નીસના વિલા કેરીલોસ ખાતે ફ્રાન્સના રાષ્ટ્રપતિ મહામહિમ શ્રી ઇમેન્યુઅલ મેક્રોન સાથે દ્વિપક્ષીય મંત્રણા કરી હતી. આ વર્ષની શરૂઆતમાં ભારત-ફ્રાન્સ સંબંધોને ‘સ્પેશિયલ ગ્લોબલ સ્ટ્રેટેજિક પાર્ટનરશિપ’ ના સ્તર પર લાવ્યા બાદ બંને નેતાઓ વચ્ચેની આ પ્રથમ બેઠક હતી.

બંને નેતાઓએ દ્વિપક્ષીય સંબંધોના વિવિધ પાસાઓ પર વ્યાપક ચર્ચા કરી હતી. તેમણે તમામ ક્ષેત્રોમાં દ્વિપક્ષીય સંરક્ષણ સહયોગની ઉત્કૃષ્ટ વૃદ્ધિ અને ઊંડાણ અંગે સંતોષ વ્યક્ત કર્યો હતો અને સંરક્ષણ પ્લેટફોર્મ્સ તેમજ અદ્યતન ટેકનોલોજીના સહ-ડિઝાઇન, સહ-વિકાસ અને સહ-ઉત્પાદન પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને તેને વધુ તીવ્ર બનાવવા સંમતિ વ્યક્ત કરી હતી. બંને નેતાઓએ અંતરિક્ષ ક્ષેત્રમાં સહયોગના સમૃદ્ધ વારસાની નોંધ લીધી હતી અને માનવ સંચાલિત સ્પેસફ્લાઇટ અને સ્પેસ સિચ્યુએશનલ અવેરનેસમાં સહયોગ વધારવા અંગે ચર્ચા કરી હતી. તેમણે અંતરિક્ષ ક્ષેત્રમાં ખાનગી ક્ષેત્રના સહયોગને વિસ્તારવાના માર્ગો પર પણ ચર્ચા કરી હતી. નાગરિક પરમાણુ ઊર્જામાં, તેમણે નોંધ્યું હતું કે ભારતનો શાંતિ એક્ટ સહયોગ માટે નવી તકો ઊભી કરે છે, જેમાં નાના અને અદ્યતન મોડ્યુલર રિએક્ટર્સનો સમાવેશ થાય છે.

હોરાઇઝન 2047 રોડમેપ હેઠળ થયેલી પ્રગતિની સમીક્ષા કરતી વખતે, બંને નેતાઓએ આર્થિક વૃદ્ધિ, ટેકનોલોજી અને ઇનોવેશન, ટેલેન્ટ મોબિલિટી અને લોકો-થી-લોકો વચ્ચેના અને સાંસ્કૃતિક આદાનપ્રદાનના ક્ષેત્રોમાં દ્વિપક્ષીય સંબંધોને મજબૂત અને વૈવિધ્યસભર બનાવવા માટે નક્કર વિચારો શેર કર્યા હતા. આ સંદર્ભમાં, તેમણે દ્વિપક્ષીય વ્યાપારમાં સતત વૃદ્ધિની નોંધ લીધી અને પાંચ વર્ષમાં તેને બમણો કરવા માટે એક ઉચ્ચ સ્તરીય વ્યવસ્થા સ્થાપવા સંમતિ આપી. તેમણે ભારત-ઈયુ ફ્રી ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટના વહેલા અમલીકરણ માટે હાકલ કરી હતી, જે દ્વિપક્ષીય વ્યાપાર અને રોકાણને વિસ્તારવાની અનોખી તક પૂરી પાડે છે. નેતાઓએ એસએમઈ, એવિએશન અને રેલવે ક્ષેત્રોમાં સહયોગ વધારવાના માર્ગો પર પણ ચર્ચા કરી હતી. તેમણે કાનપુરમાં એરોનોટિક્સમાં સ્કીલિંગ માટે સેન્ટર ઓફ એક્સેલન્સ સ્થાપવાના કરારને આવકાર્યો હતો. આર્થિક સુરક્ષા પર સંવાદની સ્થાપનાને આવકારતાં, બંને નેતાઓએ ખાસ કરીને કટોકટીના ખનિજોમાં સપ્લાય ચેઈન સ્થિતિસ્થાપકતાને મજબૂત કરવા સંમતિ દર્શાવી હતી.

દ્વિપક્ષીય સંબંધોમાં ઇનોવેશન અને ટેકનોલોજીની મુખ્ય ભૂમિકાને સ્વીકારીને, બંને પક્ષોએ ભાગીદારીને લાંબા ગાળાની દિશા આપવા માટે “ઇનોવેશન રોડમેપ 2030” અપનાવ્યો. બંને નેતાઓએ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ પર સહયોગ વધારવા અંગે ચર્ચા કરી અને તે હેતુ માટે સંયુક્ત ભારત-ફ્રાન્સ એઆઈ વર્કિંગ ગ્રુપની રચના કરવા સંમતિ આપી. નેતાઓ દ્વારા નાઇસ ખાતે 'ભારત ઇનોવેટ્સ' નું સંયુક્ત ઉદ્ઘાટન અને પેરિસમાં વિવાટેકમાં પ્રધાનમંત્રીની આગામી ભાગીદારીએ ડીપ-ટેક, સેમિકન્ડક્ટર્સ, એગ્રી-ટેક, મેડ-ટેક, રિન્યુએબલ એનર્જી, ડિફેન્સ અને સ્પેસ જેવા ક્ષેત્રોમાં બંને દેશો વચ્ચેની ભાગીદારીને વધુ મજબૂત બનાવી છે. બંને નેતાઓએ ફ્રાન્સમાં યુપીઆઈના સતત વિસ્તરણ તેમજ બંને દેશોના ઇનોવેશન ઇકોસિસ્ટમની સંસ્થાઓ વચ્ચે 19 કરારો પર હસ્તાક્ષર થવાને બિરદાવ્યા હતા.

બંને નેતાઓએ લોકો-થી-લોકો વચ્ચેના સંબંધો વધારવાના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો. આ સંદર્ભમાં, પ્રધાનમંત્રીએ ફ્રેન્ચ એરપોર્ટ પર ભારતીય નાગરિકો માટે વિઝા-મુક્ત ટ્રાન્ઝિટના ઝડપી અમલીકરણ બદલ રાષ્ટ્રપતિ મેક્રોનનો આભાર માન્યો હતો. તેમણે બંને દેશો વચ્ચે પ્રતિભા અને વિદ્યાર્થીઓની ગતિશીલતા વધારવા અને શૈક્ષણિક લાયકાતોની પરસ્પર માન્યતા વિસ્તારવાના માર્ગો પર વધુ ચર્ચા કરી. પ્રધાનમંત્રીએ ફ્રેન્ચ યુનિવર્સિટીઓને નવી શિક્ષણ નીતિ હેઠળ ભારતમાં કેમ્પસ ખોલવા માટે આમંત્રિત કર્યા. નેતાઓ લોથલમાં નેશનલ મેરીટાઇમ હેરિટેજ કોમ્પ્લેક્સ સહિત મ્યુઝિયમો અને સાંસ્કૃતિક સંસ્થાઓ વચ્ચે સહયોગ વધારવા પર પણ સંમત થયા હતા.

નેતાઓએ પશ્ચિમ એશિયા અને યુક્રેનની પરિસ્થિતિ સહિત વૈશ્વિક મહત્વની બાબતો પર દ્રષ્ટિકોણનું આદાનપ્રદાન કર્યું હતું. પ્રધાનમંત્રીએ એવિયનમાં આગામી જી7 સમિટમાં ભાગ લેવાની આશા વ્યક્ત કરી હતી અને સમિટ સુધી દોરી જતી સાર્થક ચર્ચાઓમાં ભારતને સામેલ કરવા બદલ રાષ્ટ્રપતિ મેક્રોનનો આભાર માન્યો હતો.

બંને નેતાઓએ બંને દેશોના લોકો માટે વધુ તકો ઊભી કરવા અને આંતરરાષ્ટ્રીય શાંતિ, સ્થિરતા અને સમૃદ્ધિને આગળ વધારવામાં ભારત-ફ્રાન્સ સ્પેશિયલ ગ્લોબલ સ્ટ્રેટેજિક પાર્ટનરશિપના મહત્વનો પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો.

પ્રધાનમંત્રી અને રાષ્ટ્રપતિ મેક્રોને ફ્રેન્ચ કલાકારો શ્રી થિબોલ્ટ ડી લા લાન્સ અને શ્રી થિયોફિલ ડી બાશેરની કૃતિઓ પણ નિહાળી હતી જે તેમણે ભારતના જયપુરમાં તેમના 10 દિવસના આર્ટ રેસિડેન્સી દરમિયાન બનાવી હતી. કલાકારોએ ભારતીય વારસા અને સૌંદર્ય શાસ્ત્રમાંથી પ્રેરણા મેળવી હતી જેના પરિણામે ભારત અને ફ્રાન્સના સાંસ્કૃતિક સંગમ પ્રગટ કરતી કૃતિઓ તૈયાર થઈ હતી.

મંત્રણા બાદ, રાષ્ટ્રપતિ મેક્રોને પ્રધાનમંત્રી મોદીના સન્માનમાં લંચનું આયોજન કર્યું હતું.

SM/NP/JD