ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸಬಲೀಕರಣ ಇಲಾಖೆಯು (DoSJE) ಇಂದು 12 ವರ್ಷಗಳ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ಸಮಗ್ರ ವರದಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ, ಇದು ಮೂಲಭೂತ ಕಲ್ಯಾಣದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಬಲೀಕರಣದತ್ತ ಆದ ಮಹತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಆಳವಾದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪಗಳು, ಬಲವಾದ ಶಾಸಕಾಂಗ ಸುರಕ್ಷತಾ ಜಾಲಗಳು ಮತ್ತು ನಿಖರವಾದ ಜೀವನೋಪಾಯದ ಅವಕಾಶಗಳ ಮೂಲಕ, ಸಚಿವಾಲಯವು 2014 ರಿಂದ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ 11 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರು, ತೃತೀಯಲಿಂಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಸಮುದಾಯಗಳ ಜೀವನದ ಮೇಲೆ ನೇರ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ.

ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯ ಮೂಲಕ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿ ಒಂದು ಬಹು-ಹಂತದ ಡಿಜಿಟಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ನೆರವು ನೀಡುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನವೀಕರಿಸಿದೆ. 2021-22ನೇ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಿಂದ ಆಧಾರ್-ಸಂಯೋಜಿತ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗಳಿಗೆ ಲಿಂಕ್ ಮಾಡಲಾದ ಸಂಪೂರ್ಣ ನೇರ ನಗದು ವರ್ಗಾವಣೆ (DBT) ಮಾದರಿಗೆ ಬದಲಾಗುವ ಮೂಲಕ, ಸಚಿವಾಲಯವು ಸೋರಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ವಿಳಂಬಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ, ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಇರುವ ಪ್ರಮುಖ ಮೆಟ್ರಿಕ್-ನಂತರದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ ಯೋಜನೆಯು ₹46,581.54 ಕೋಟಿ ಹೂಡಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ 6.12 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದೆ.

ಅದೇ ರೀತಿ, ಮೆಟ್ರಿಕ್-ಪೂರ್ವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ ಯೋಜನೆಯು ₹4,893.03 ಕೋಟಿ ಅನುದಾನ ಬಿಡುಗಡೆಯೊಂದಿಗೆ 2.99 ಕೋಟಿ ದುರ್ಬಲ ವರ್ಗದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸಿದೆ. ಪಿಎಂ-ಯಶಸ್ವಿ (PM-YASASVI) ಯೋಜನೆಯಡಿ, ಒಬಿಸಿ (OBC), ಇಬಿಸಿ (EBC) ಮತ್ತು ಡಿಎನ್ಟಿ (DNT) ಸಮುದಾಯಗಳ 1,069 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು, ವಸತಿ ನಿಲಯಗಳ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಶಾಲಾ ಪ್ರವೇಶಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದು, ಒಟ್ಟು ₹15,555.53 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚವಾಗಿದೆ. 

ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಘನತೆಗಾಗಿ ಬಲವಾದ ರಕ್ಷಣೆಗಳು ಸಚಿವಾಲಯವು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ರಕ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದೆ. ಕಠಿಣ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಎಸ್ಸಿ/ಎಸ್ಟಿ (ದೌರ್ಜನ್ಯ ತಡೆ) ಕಾಯ್ದೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ, ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಿಶೇಷ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ, ಸಂತ್ರಸ್ತರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪರಿಹಾರದ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ. 2014 ರಿಂದ, ₹5,012.17 ಕೋಟಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು, 7.26 ಲಕ್ಷ ದೌರ್ಜನ್ಯ ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ನೇರ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ರಂಗದಲ್ಲಿ, ನಶಾ ಮುಕ್ತ ಭಾರತ ಅಭಿಯಾನವು (NMBA) ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಡ್ಯಾಶ್ ಬೋರ್ಡ್ ಗಳೊಂದಿಗಿನ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದ ಮೂಲಕ 9.56 ಕೋಟಿ ಯುವಕರು ಸೇರಿದಂತೆ 26.28 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ನಾಗರಿಕರನ್ನು ತಲುಪುವ ಮೂಲಕ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಸಾಮೂಹಿಕ ಜಾಗೃತಿ ಪಡೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ.

ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರು ಮತ್ತು ತೃತೀಯಲಿಂಗಿಗಳಿಗಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಆರೈಕೆ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳು ಅಟಲ್ ವಯೋ ಅಭ್ಯುದಯ ಯೋಜನೆಯ (AVYAY) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಹಿರಿಯರ ಆರೈಕೆಯು ಕೇವಲ ದಾನವಾಗಿರದೆ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಹಕ್ಕಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಯೋಶ್ರೀ ಶಿಬಿರಗಳ ಮೂಲಕ 8.53 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಯೋವೃದ್ಧರು 46.32 ಲಕ್ಷ ಉಚಿತ ಸಹಾಯಕ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ, ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ "ಎಲ್ಡರ್ಲೈನ್" (14567) 29 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕರೆಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪರಿಹರಿಸಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಪ್ರವರ್ತಕ 'ಸ್ಮೈಲ್' (SMILE) ಯೋಜನೆಯು ಏಕೀಕೃತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪೋರ್ಟಲ್ ಮೂಲಕ ತೃತೀಯಲಿಂಗಿಗಳಿಗೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಗುರುತನ್ನು ಒದಗಿಸಿದೆ, 33,189 ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಿದೆ, ಕಾರ್ಯಾಚರಿಸುವ 'ಗರಿಮಾ ಗೃಹ' ಆಶ್ರಯ ತಾಣಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಆಯುಷ್ಮಾನ್ ಭಾರತ್ (PM-JAY) ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ-ದೃಢೀಕರಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದೆ.

ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗಳ (VCF-SC) ಮತ್ತು ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ (VCF-BC) ವೆಂಚರ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಫಂಡ್ ಗಳು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ₹750 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಮೊತ್ತವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿದ್ದು, ಸಾವಿರಾರು ಜನರಿಗೆ ನೇರ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸಿವೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, 'ನಮಸ್ತೆ' (NAMASTE) ಯೋಜನೆಯಡಿ, ಮಾನವ ಚಾಲಿತ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ ಒಳಚರಂಡಿ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಯಾಂತ್ರೀಕರಣಗೊಳಿಸಲು ಸಚಿವಾಲಯವು ಮುಂದಾಗಿದೆ. ದೇಶಾದ್ಯಂತ 3.42 ಲಕ್ಷ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ಘನತೆಯನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸಲು ₹2,383.06 ಕೋಟಿಗಳ ರಿಯಾಯಿತಿ ಹಣಕಾಸು ನೆರವನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ.

*****