ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸ਼ਾਸਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ-ਅਧਾਰਿਤ, ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ-ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵੱਲ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ ਤਬਦੀਲੀ ਗਵਾਹ ਬਣੀ ਹੈ। ਗਵਰਨਮੈਂਟ ਈ-ਮਾਰਕੀਟਪਲੇਸ (ਜੀਈਐਮ) 9 ਅਗਸਤ, 2016 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਜੀਈਐਮ ਨੇ ਕੁਸ਼ਲ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਜਨਤਕ ਖਰੀਦ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾ ਕੇ, ਖਰੀਦਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵੇਚਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਬਿਹਤਰ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਕੇ ਇਸ ਪਰਿਵਰਤਨ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਹੈ ।

ਜੀਈਐਮ ਨੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਾਸਨ ਸੁਧਾਰ ਵਜੋਂ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਜਨਤਕ ਖਰੀਦ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਮੈਨੂਅਲ ਤਰੀਕੇ ਅਤੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੋਂ ਇੱਕ ਡਿਜੀਟਲ ਅਤੇ ਡੇਟਾ-ਸੰਚਾਲਿਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਜੀਈਐਮ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ, ਪਾਰਦਰਸ਼ਿਤਾ ਵਧਾ ਕੇ, ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਖਰੀਦ ਮੌਕਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਸਰਲ ਬਣਾ ਕੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉੱਦਮਾਂ ਅਤੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨੂੰ ਸੰਭਵ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਡਿਜੀਟਲ ਖਰੀਦ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਵਜੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਜੀਈਐਮ ਨੇ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਉੱਦਮਾਂ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਖਰੀਦ ਬਾਜ਼ਾਰ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸੌਖ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਔਨਲਾਈਨ ਆਨਬੋਰਡਿੰਗ, ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਬੋਲੀ ਵਿਧੀਆਂ, ਡਿਜੀਟਲ ਕੰਟਰੈਕਟ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਅਤੇ ਸੰਪੂਰਣ ਖਰੀਦ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਰਾਹੀਂ,ਜੀਈਐਮ ਨੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨੂੰ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।

ਜੀਈਐਮ ਪਲੈਟਫਾਰਮ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਸਮਾਵੇਸ਼ਿਤਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਸੂਖਮ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਉੱਦਮਾਂ (ਐਮਐਸਈਸ) ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਰਜਿਸਟਰਡ ਐਮਐਸਈਸ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 2016-17 ਵਿੱਚ 2,396 ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ 11.9 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਐਮਐਸਈਸ ਤੋਂ ਖਰੀਦ ₹69 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ ₹8.69 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਆਰਡਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 2,994 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ 2.17 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।

ਜੀਈਐਮ ਨੇ ਪ੍ਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘੱਟ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਵਾਲੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਜੀਈਐਮ 'ਤੇ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਵਾਲੇ ਸੂਖਮ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਉੱਦਮਾਂ (ਐਮਐਸਈਸ) ਦੀ ਗਿਣਤੀ 2016-17 ਵਿੱਚ 268 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ 2.16 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਖਰੀਦ ਮੁੱਲ ₹8 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ₹93,327 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਖਰੀਦ ਮੁੱਲ ₹2 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ 61,400 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਜਿਸਟਰਡ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ/ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਨਜਾਤੀ (ਐਸਸੀ/ਐਸਟੀ) ਐਸਐਸਈਸ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 38 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ 66,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਖਰੀਦ ਮੁੱਲ ₹21,800 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਕਾਸ ਜੀਈਐਮ ਦੁਆਰਾ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਜਨਤਕ ਖਰੀਦ ਵਿੱਚ ਵਧਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਜੀਈਐਮ ਨੇ ਖਰੀਦ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜਨਤਕ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸਿਹਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਹੈ । ਜੀਈਐਮ ਪਲੈਟਫਾਰਮ ਨੇ 324 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੈਕਸੀਨ ਅਤੇ 199 ਕਰੋੜ ਸਰਿੰਜਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਜੀਈਐਮ ਨੇ ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਲਈ ਮੈਡੀਕਲ ਕਿੱਟਾਂ, ਡਾਇਗਨੌਸਟਿਕ ਉਪਕਰਣਾਂ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਸਬੰਧੀ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਪਲਾਈਆਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਨੂੰ ਵੀ ਸੰਭਵ ਬਨਾਉਣ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ।

ਜੀਈਐਮ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਪਲ਼ੈਟਫਾਰਮ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ-ਅਧਾਰਿਤ ਉਪਕਰਣਾਂ, ਉੱਨਤ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ, ਡਿਜੀਟਲ ਨਿਗਰਾਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿਧੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਖਰੀਦ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਲਤਾ, ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਅਤੇ ਉਪਭੋਗਤਾ ਅਨੁਭਵ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਕਸਿਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੀਈਐਮ ਨਵੀਨਤਾ, ਬਿਹਤਰ ਉਪਭੋਗਤਾ ਅਨੁਭਵ, ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਅਭਿਆਸਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਕੇ ਡਿਜੀਟਲ ਖਰੀਦ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ। ਜੀਈਐਮ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਉੱਦਮੀਆਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਡਿਜੀਟਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਜੀਈਐਮ ਸਥਾਨਕ ਉੱਦਮਾਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਮੰਗ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਖਰੀਦ ਵਿੱਚ ਸੂਖਮ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਉੱਦਮਾਂ, ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ, ਮਹਿਲਾ ਉੱਦਮੀਆਂ, ਸਹਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਉੱਦਮਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾ ਕੇ, ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਭਾਰਤ ਸਮੇਤ ਵਿਆਪਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਰਜੀਹਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਜੀਈਐਮ ਦੇ ਸੀਈਓ ਸ਼੍ਰੀ ਮਿਹਿਰ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੀਈਐਮ ਨੇ ਇੱਕ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ, ਕੁਸ਼ਲ ਅਤੇ ਸਮਾਵੇਸ਼ੀ ਜਨਤਕ ਖਰੀਦ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜੀਈਐਮ ਨੇ ਸੂਖਮ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਉੱਦਮਾਂ, ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਉੱਦਮਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਢਾਂਚਾਗਤ ਅਤੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਰਕਾਰੀ ਖਰੀਦ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਹੋਈ ਹੈ। ਜੀਈਐਮ ਨੇ ਜਨਤਕ ਸੇਵਾ ਡਿਲੀਵਰੀ ਨੂੰ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਆਰਥਿਕ ਮੌਕਿਆਂ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਜੀਈਐਮ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਖਰੀਦ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਡਿਲੀਵਰੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਡਿਜੀਟਲ ਪਲੈਟਫਾਰਮ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।

************

ਅਭਿਜੀਤ ਨਰਾਇਣਨ/ ਗਰਿਮਾ ਸਿੰਘ/ ਇਸ਼ਿਤਾ ਬਿਸਵਾਸ /ਬਲਜੀਤ