છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં, ભારતના શાસન ઇકોસિસ્ટમમાં ટેકનોલોજી આધારિત, પારદર્શક અને નાગરિક-કેન્દ્રિત સેવા વિતરણ તરફ સતત બદલાવ જોવા મળ્યો છે. 9 ઓગસ્ટ 2016ના રોજ તેની શરૂઆત થઈ ત્યારથી, ગવર્નમેન્ટ ઇ માર્કેટપ્લેસ (GeM) એ કાર્યક્ષમ અને વધુ પારદર્શક જાહેર ખરીદીને સક્ષમ કરીને આ પરિવર્તનને ટેકો આપ્યો છે, જ્યારે ખરીદદારો અને વેચાણકર્તાઓની વ્યાપક ભાગીદારીની સુવિધા આપી છે અને સુધારેલા સેવા વિતરણના પરિણામોમાં યોગદાન આપ્યું છે.

એક મોટા શાસન સુધારા તરીકે પરિકલ્પિત, GeM એ જાહેર ખરીદીને મોટાભાગે મેન્યુઅલ (માનવ શ્રમ આધારિત) અને વિખરાયેલી પ્રક્રિયામાંથી ડિજિટલ અને ડેટા-આધારિત સિસ્ટમમાં પરિવર્તિત કરી છે. માનવ હસ્તક્ષેપ ઘટાડીને, પારદર્શિતામાં સુધારો કરીને અને સરકારી ખરીદીની તકો સુધીની પહોંચને સરળ બનાવીને, આ પ્લેટફોર્મે વિવિધ સાહસો અને ભૌગોલિક વિસ્તારોમાં વ્યાપક ભાગીદારીને સક્ષમ બનાવી છે. તે ડિજિટલ ખરીદીના ક્ષેત્રમાં એક નોંધપાત્ર પહેલ તરીકે સેવા આપવાનું ચાલુ રાખે છે.

GeM એ તમામ કદના સાહસો માટે સરકારી ખરીદી બજારો ખોલીને વ્યાપાર કરવાની સરળતામાં સુધારો કરવામાં પણ યોગદાન આપ્યું છે. ઓનલાઈન ઓનબોર્ડિંગ, પારદર્શક બિડિંગ મિકેનિઝમ્સ, ડિજિટલ કોન્ટ્રાક્ટ મેનેજમેન્ટ અને એન્ડ-ટુ-એન્ડ ખરીદી પ્રક્રિયાઓ દ્વારા, પ્લેટફોર્મે પ્રવેશના અવરોધો ઘટાડ્યા છે અને સરકારી સપ્લાય ચેઇન્સમાં વ્યવસાયોની ભાગીદારીને સરળ બનાવી છે.

સર્વસમાવેશીતા GeM પ્લેટફોર્મની એક વિશિષ્ટતા રહી છે. સૂક્ષ્મ અને નાના સાહસો (MSEs) ની ભાગીદારીમાં વધારો થયો છે, જેમાં નોંધાયેલા MSEs 2016-17માં 2,396 હતા તે વધીને હાલમાં 11.9 લાખથી વધુ થયા છે. MSEs પાસેથી ખરીદી ₹69 કરોડથી વધીને ₹8.69 લાખ કરોડથી વધુ થઈ ગઈ છે, જ્યારે તે જ સમયગાળા દરમિયાન ઓર્ડર્સની સંખ્યા 2,994 થી વધીને 2.17 કરોડથી વધુ થઈ ગઈ છે.

આ પ્લેટફોર્મે પરંપરાગત રીતે ઓછું પ્રતિનિધિત્વ ધરાવતા જૂથોની ભાગીદારીને પણ સક્ષમ બનાવી છે. GeM પર મહિલાઓની માલિકીના MSEs 2016-17માં 268 હતા તે વધીને 2.16 લાખથી વધુ થયા છે, જેમાં ખરીદીનું મૂલ્ય ₹8 કરોડથી વધીને ₹93,327 કરોડથી વધુ થયું છે. સ્ટાર્ટઅપની ભાગીદારી 88 થી વધીને 40,000 થી વધુ સંસ્થાઓ સુધી પહોંચી છે, જેમાં ખરીદી ₹2 કરોડથી વધીને ₹61,400 કરોડથી વધુ થઈ છે. તેવી જ રીતે, નોંધાયેલા SC/ST MSEs 38 થી વધીને 66,000 થી વધુ થયા છે, જેમના ખરીદીનું મૂલ્ય ₹21,800 કરોડને વટાવી ગયું છે. આ વિકાસ પ્લેટફોર્મ દ્વારા સુવિધા પ્રાપ્ત જાહેર ખરીદીમાં વિસ્તરી રહેલી ભાગીદારીને પ્રતિબિંબિત કરે છે.

ખરીદી ઉપરાંત, GeM એ જાહેર સેવા વિતરણની જરૂરિયાતોને પણ ટેકો આપ્યો છે, ખાસ કરીને આરોગ્ય ક્ષેત્રમાં. આ પ્લેટફોર્મે 324 કરોડથી વધુ રસીના ડોઝ અને 199 કરોડ સિરીંજની ખરીદીની સુવિધા પૂરી પાડી છે. તેણે વંદે ભારત ટ્રેનો માટે મેડિકલ કિટ્સ, ડાયગ્નોસ્ટિક સાધનો અને હેલ્થકેર સંબંધિત સપ્લાય અને સેવાઓની શ્રેણીની ખરીદીને પણ સક્ષમ બનાવી છે.

GeM ના વિકાસમાં ટેકનોલોજી એક મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવવાનું ચાલુ રાખે છે. આ પ્લેટફોર્મ ખરીદી પ્રક્રિયાઓમાં કાર્યક્ષમતા, જવાબદારી અને વપરાશકર્તાના અનુભવને સુધારવા માટે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ-આધારિત સાધનો, અદ્યતન એનાલિટિક્સ, ડિજિટલ મોનિટરિંગ સિસ્ટમ્સ અને પારદર્શક હરાજી પદ્ધતિઓનો લાભ લઈ રહ્યું છે.

જેમ-જેમ ભારત વિકસિત ભારતના વિઝન તરફ આગળ વધી રહ્યું છે, તેમ GeM નવીનતા, બહેતર વપરાશકર્તા અનુભવ અને શ્રેષ્ઠ પદ્ધતિઓ અપનાવવા દ્વારા ડિજિટલ ખરીદી પ્રણાલીઓને મજબૂત કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત રાખે છે. આ પ્લેટફોર્મ સરકારી સંસ્થાઓ, વ્યવસાયો અને સાહસિકોને ટેકો આપતા ડિજિટલ માર્કેટપ્લેસ તરીકે કામ કરવાનું ચાલુ રાખે છે.

સ્થાનિક સાહસોને સરકારી માંગ સાથે જોડીને, GeM જાહેર ખરીદીમાં MSEs, સ્ટાર્ટઅપ્સ, મહિલા સાહસિકો, સહકારી મંડળીઓ અને ગ્રામીણ સાહસોની ભાગીદારીને સક્ષમ કરીને આત્મનિર્ભર ભારત સહિત વ્યાપક રાષ્ટ્રીય પ્રાથમિકતાઓમાં યોગદાન આપે છે.

આ પ્રસંગે GeM ના CEO શ્રી મિહિર કુમારે જણાવ્યું હતું કે છેલ્લા બાર વર્ષોમાં, GeM એ પારદર્શક, કાર્યક્ષમ અને સર્વસમાવેશક જાહેર ખરીદી ઇકોસિસ્ટમ બનાવવામાં યોગદાન આપ્યું છે. તેમણે નોંધ્યું હતું કે આ પ્લેટફોર્મે MSEs, સ્ટાર્ટઅપ્સ અને સ્થાનિક ઉત્પાદકો સહિતના સાહસોની ભાગીદારીને સક્ષમ બનાવી છે અને જાહેર સેવા વિતરણને સમર્થન આપીને તેમજ આર્થિક તકોનો વિસ્તાર કરીને વ્યવસ્થિત અને પારદર્શક રીતે સરકારી ખરીદી સુધીની પહોંચને મજબૂત બનાવી છે.

GeM સરકારી સંસ્થાઓમાં ખરીદી અને સેવા વિતરણને ટેકો આપતા ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ તરીકે કામ કરવાનું જાળવી રાખે છે.

SM/DK/GP

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com