સમગ્ર ભારતમાં ટકાઉ, સુનિશ્ચિત અને નાગરિક-કેન્દ્રીય ગ્રામીણ પીવાના પાણીના પુરવઠા તરફના એક નોંધપાત્ર પગલા તરીકે, આજે જલ જીવન મિશન (JJM) 2.0 હેઠળ ચાર રાજ્યો (અરૂણાચલ પ્રદેશ, ઝારખંડ, તમિલનાડુ અને નાગાલેન્ડ) અને એક કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ (પુડુચેરી) સાથે સુધારા આધારિત સમજૂતી કરાર (MoUs) પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા. આ સુધારા આધારિત એમઓયુ (MoU) જલ જીવન મિશન 2.0 ના ઉદ્દેશ્યોને અનુરૂપ ગ્રામ પંચાયતની આગેવાની હેઠળના, સેવા-આધારિત અને સમુદાય-કેન્દ્રિત ગ્રામીણ જળ શાસનના મોડેલને ફરજિયાત બનાવે છે. તેનો હેતુ મજબૂત સમુદાય ભાગીદારી (જન ભાગીદારી) દ્વારા અને ગ્રામીણ જળ પુરવઠા પ્રણાલીના ટકાઉ સંચાલન અને જાળવણી (O&M) માટે માળખાકીય સુધારાઓ લાવીને દરેક ગ્રામીણ પરિવારને નિયમિત ધોરણે પૂરતી માત્રામાં અને નિર્ધારિત ગુણવત્તાવાળા પીવાના પાણીનો પુરવઠો સુનિશ્ચિત કરવાનો છે. આનાથી ગ્રામીણ સમુદાયોના જીવનધોરણમાં સુધારો થશે જે 'વિકસિત ભારત @2047' ના રાષ્ટ્રીય વિઝનને અનુરૂપ લાંબા ગાળાની જળ સુરક્ષામાં યોગદાન આપશે.

ઓનલાઈન વિડીયો કોન્ફરન્સ દ્વારા આયોજિત પાંચ અલગ-અલગ સુનિશ્ચિત બેઠકો દરમિયાન કેન્દ્રીય જળ શક્તિ મંત્રી શ્રી સી.આર. પાટીલ, રાજ્ય મંત્રી શ્રી વી. સોમન્ના અને સંબંધિત રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશના મુખ્યમંત્રીઓની ઉપસ્થિતિમાં આ એમઓયુ પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા. પીવાના પાણી અને સ્વચ્છતા વિભાગ (DDWS) ના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ, જેમાં ડીડીડબલ્યુએસ (DDWS) ના સચિવ શ્રી અશોક કે. કે. મીના, નેશનલ જલ જીવન મિશન (NJJM) ના એડિશનલ સેક્રેટરી અને મિશન ડાયરેક્ટર શ્રી કમલ કિશોર સોન, સંયુક્ત સચિવો, નિયામકો અને ડેપ્યુટી એડવાઇઝર્સ પણ એમઓયુ સાઇનિંગ દરમિયાન ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

અરૂણાચલ પ્રદેશ સાથેના એમઓયુ પર કેન્દ્રીય જળ શક્તિ મંત્રી શ્રી સી. આર. પાટીલની ઉપસ્થિતિમાં હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા. અરૂણાચલ પ્રદેશના મુખ્યમંત્રી શ્રી પેમા ખાંડુ અને પીએચઈ એન્ડ ડબલ્યુએસ (PHE & WS) મંત્રી શ્રી મામા નાતુંગ પણ અરૂણાચલ પ્રદેશ સરકારના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ સાથે વર્ચ્યુઅલ રીતે આ કાર્યક્રમમાં જોડાયા હતા. આ એમઓયુ પર ડીડીડબલ્યુએસ (DDWS) ના સંયુક્ત સચિવ (જળ) શ્રીમતી સ્વાતિ મીના નાયક અને અરૂણાચલ પ્રદેશ સરકારના પીએચઈ અને ડબલ્યુએસડી (PHE and WSD) ના કમિશનર શ્રી અમજદ તક વચ્ચે હસ્તાક્ષર અને આદાનપ્રદાન કરવામાં આવ્યું હતું.

કેન્દ્ર-રાજ્ય સહયોગમાં એક મહત્વપૂર્ણ ક્ષણ અંકિત કરતા, ઝારખંડ રાજ્ય સાથેના એમઓયુ પર આજે બપોરે 2:00 વાગ્યે સત્તાવાર રીતે હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા. બેઠકની શરૂઆત કેન્દ્રીય જળ શક્તિ મંત્રી શ્રી સી. આર. પાટીલ, ઝારખંડના મુખ્યમંત્રી શ્રી હેમંત સોરેન અને રાજ્યના અન્ય અગ્રણી અધિકારીઓની ઉપસ્થિતિમાં થઈ હતી, જેઓ તમામ વીડિયો કોન્ફરન્સિંગ દ્વારા વર્ચ્યુઅલ રીતે જોડાયા હતા. ઝારખંડના પીવાના પાણી અને સ્વચ્છતા વિભાગના મંત્રી શ્રી યોગેન્દ્ર પ્રસાદ મિશનના અધિકારીઓ સાથેની બેઠકમાં રૂબરૂ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

આ એમઓયુ પર ડીડીડબલ્યુએસ (DDWS) ના સંયુક્ત સચિવ (જળ) શ્રીમતી સ્વાતિ મીના નાયક અને ઝારખંડ સરકારના પીવાના પાણી અને સ્વચ્છતા વિભાગના સચિવ શ્રી અબુ ઇમરાન દ્વારા હસ્તાક્ષર અને આદાનપ્રદાન કરવામાં આવ્યું હતું.

તમિલનાડુ રાજ્ય માટે એમઓયુ પર હસ્તાક્ષર બપોરે 02:30 વાગ્યે, કેન્દ્રીય મંત્રી શ્રી સી. આર. પાટીલ, તમિલનાડુના મુખ્યમંત્રી થિરુ સી. જોસેફ વિજય અને રાજ્યના અન્ય અધિકારીઓની ઉપસ્થિતિમાં થયા હતા જેઓ વીસી (VC) દ્વારા જોડાયા હતા. આ એમઓયુ પર એનજેજેએમ (NJJM) ના સંયુક્ત સચિવ ડી. સેંથિલ પાંડિયન અને તમિલનાડુ સરકારના મ્યુનિસિપલ એડમિનિસ્ટ્રેશન અને વોટર સપ્લાય ડિપાર્ટમેન્ટના એડિશનલ ચીફ સેક્રેટરી થિરુ ગગનદીપ સિંહ બેદી દ્વારા હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા અને ચીફ રેસિડેન્ટ કમિશનર તમતી આર. જયા દ્વારા તેનું આદાનપ્રદાન કરવામાં આવ્યું હતું.

કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ પુડુચેરી સાથેના એમઓયુ પર જળ શક્તિ મંત્રાલયના ડીડીડબલ્યુએસ (DDWS) ના સંયુક્ત સચિવ (જળ) શ્રીમતી સ્વાતિ મીના નાયક અને પુડુચેરીના પબ્લિક વર્ક્સ ડિપાર્ટમેન્ટ (PWD) ના કમિશનર-કમ-સેક્રેટરી ડૉ. એ. મુથમ્મા વચ્ચે હસ્તાક્ષર થયા હતા અને પુડુચેરીના જોઈન્ટ રેસિડેન્ટ કમિશનર શ્રી રવિ દીપ સિંહ ચાહર દ્વારા કેન્દ્રીય જળ શક્તિ મંત્રી શ્રી સી.આર. પાટીલની ઉપસ્થિતિમાં તેમજ બપોરે 03:30 વાગ્યે પુડુચેરીના મુખ્યમંત્રી શ્રી એન. રંગાસામી અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશના અન્ય વરિષ્ઠ અધિકારીઓની વર્ચ્યુઅલ ઉપસ્થિતિમાં તેનું આદાનપ્રદાન કરવામાં આવ્યું હતું.

દિવસનો પાંચમો એમઓયુ બપોરે 04:00 વાગ્યે નાગાલેન્ડ રાજ્ય સાથે યોજાયો હતો, જેમાં નાગાલેન્ડના મુખ્યમંત્રી શ્રી નેફિયુ રિયો વીસી (VC) દ્વારા નાગાલેન્ડના પીએચઈડી (PHED) મંત્રી શ્રી જેકબ ઝિમોમી અને રાજ્યના અન્ય વરિષ્ઠ અધિકારીઓ સાથે જોડાયા હતા.

આ એમઓયુ પર ડીડીડબલ્યુએસ (DDWS) ના સંયુક્ત સચિવ શ્રીમતી સ્વાતિ મીના નાયક અને નાગાલેન્ડના સચિવ અને મિશન ડાયરેક્ટર (JJM) શ્રી ઝારેન્થુંગ ઇઝુંગ દ્વારા હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા અને નાગાલેન્ડ હાઉસના જોઈન્ટ રેસિડેન્ટ કમિશનર શ્રીમતી શૈરોન લોંગચારી દ્વારા તેનું આદાનપ્રદાન કરવામાં આવ્યું હતું.

સભાને સંબોધતા કેન્દ્રીય જળ શક્તિ મંત્રી શ્રી સી. આર. પાટીલે જણાવ્યું હતું કે પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વમાં શરૂ કરાયેલા જલ જીવન મિશને દેશભરમાં ગ્રામીણ પીવાના પાણીના પુરવઠામાં પરિવર્તન આણ્યું છે અને ખાસ કરીને મહિલાઓ અને બાળકીઓ માટે પાણી લાવવાની હાડમારી ઓછી કરી છે. જેજેએમ (JJM) 2.0 હેઠળ, હવે મિશન હેઠળ બનાવવામાં આવેલા ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરની ટકાઉપણું, નળ જોડાણોની કાર્યક્ષમતા, પાણીની ગુણવત્તા, સ્ત્રોતની ટકાઉપણું, ઓ એન્ડ એમ (O&M), સમુદાયની માલિકી અને નિયમિત દેખરેખને મુખ્ય પ્રાથમિકતાઓ તરીકે જાળવી રાખવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું છે.

મંત્રીશ્રીએ જળ સંરક્ષણ, વરસાદી પાણીના સંગ્રહ, ભૂગર્ભ જળ રિચાર્જ, ગ્રે-વોટર (વપરાયેલા પાણી) ના સંચાલન, કેચમેન્ટ એરિયા (જળસ્ત્રાવ વિસ્તાર) ના સંરક્ષણ અને સમુદાય આધારિત પાણીની ગુણવત્તાની દેખરેખની જરૂરિયાત પર પણ ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું હતું કે વિશ્વસનીય પીવાના પાણીની સેવાઓ સુનિશ્ચિત કરવા માટે ગ્રામ પંચાયતો, જિલ્લા જળ અને સ્વચ્છતા મિશન, રાજ્ય જળ અને સ્વચ્છતા મિશન અને સ્થાનિક સમુદાયોએ સાથે મળીને કામ કરવું જોઈએ.

અરૂણાચલ પ્રદેશ રાજ્યને પોતાના સંબોધન હેઠળ, શ્રી પાટીલે જણાવ્યું હતું કે રાજ્યના પહાડી ભૂપ્રદેશ અને ભારે વરસાદને ધ્યાનમાં રાખીને, ઓ એન્ડ એમ (O&M) નીતિ ટૂંક સમયમાં સૂચિત કરવામાં આવશે. તેમણે ડીડબલ્યુએસએમ (DWSMs) ની નિયમિત બેઠકો યોજવા, પ્રયોગશાળાઓના એનએબીએલ (NABL) માન્યતાકરણને વેગ આપવા અને ગ્રામ પંચાયતોને ઔપચારિક રીતે અસ્કયામતો સોંપવા માટે 'જલ અર્પણ દિવસ' યોજવા પર પણ ભાર મૂક્યો હતો.

કેન્દ્રીય મંત્રીએ ઝારખંડ રાજ્યને યોગ્ય ઓ એન્ડ એમ, સ્ત્રોત ટકાઉપણું અને જળ સંરક્ષણ સુનિશ્ચિત કરવા જણાવ્યું હતું. રાજ્યની પ્રગતિની પ્રશંસા કરતા, તેમણે ચાલુ કામો ઝડપથી પૂર્ણ કરવા વિનંતી કરી જેથી બાકીના ગ્રામીણ પરિવારોને સુરક્ષિત પીવાનું પાણી મળી રહે અને વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો કે સંકલિત પ્રયાસો ઝારખંડને જેજેએમ 2.0 ના લક્ષ્યો હાંસલ કરવામાં મદદ કરશે.

તમિલનાડુને સંબોધતી વખતે, શ્રી પાટીલે જેજેએમ હેઠળ રાજ્યની પ્રગતિની પ્રશંસા કરી હતી. તેમણે વિશ્વાસ પણ વ્યક્ત કર્યો હતો કે રાજ્ય બાકીના કામો ટૂંક સમયમાં પૂર્ણ કરશે. તેમણે ફાઇનાન્સ કમિશનની ગ્રાન્ટ્સ અને વીબી-જી રામ જી (VB-G RAM G) ફંડ્સનો અસરકારક ઉપયોગ કરીને સમુદાય સ્તરે વરસાદી પાણીના સંગ્રહ, સ્ત્રોત ટકાઉપણું, જળ સંરક્ષણ અને ગ્રે-વોટર મેનેજમેન્ટ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવા અનુરોધ કર્યો હતો.

શ્રી સી.આર. પાટીલે વર્ષ 2021 માં 'હર ઘર જલ' પ્રમાણપત્ર મેળવવા બદલ પુડુચેરીની પ્રશંસા કરી હતી. તેમણે કહ્યું કે હવે ધ્યાન નિયમિત, વિશ્વસનીય અને ટકાઉ જળ સેવાઓ, જાહેર જાગૃતિ, સમુદાયની માલિકી, ગ્રામ પંચાયત સ્તરે સેવા વિતરણ, સુજલ ગામ આઈડી (ID) નિર્માણ અને સુધારેલી ઓ એન્ડ એમ નીતિના નોટિફિકેશન પર હોવું જોઈએ.

નાગાલેન્ડને સંબોધતા શ્રી પાટીલે વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો હતો કે રાજ્ય આ વર્ષે બાકીના પરિવારોને નળ જોડાણ પ્રદાન કરશે, જેથી સમુદાય, ખાસ કરીને મહિલાઓ અને બાળકો સુરક્ષિત અને વિશ્વસનીય પીવાના પાણીનો લાભ મેળવવાનું ચાલુ રાખી શકે.

અરૂણાચલ પ્રદેશના મુખ્યમંત્રી શ્રી પેમા ખાંડુએ પોતાના સંબોધનમાં જણાવ્યું હતું કે, જલ જીવન મિશને મુશ્કેલ ભૂપ્રદેશ, છૂટાછવાયા રહેઠાણો અને અંતરિયાળ સ્થળો ધરાવતા રાજ્ય અરૂણાચલ પ્રદેશમાં ગ્રામીણ પીવાના પાણીના પુરવઠામાં નોંધપાત્ર પરિવર્તન આણ્યું છે. તેમણે કહ્યું કે મિશન હેઠળ રાજ્ય સાર્વત્રિક ઘરેલું નળના પાણીના કવરેજને પ્રાપ્ત કરવા તરફ આગળ વધી રહ્યું છે.

મુખ્યમંત્રીશ્રીએ જણાવ્યું હતું કે જેજેએમ 2.0 હેઠળના એમઓયુ જળ સુરક્ષાને વધુ મજબૂત બનાવશે અને ગ્રામીણ પીવાના પાણી પુરવઠા પ્રણાલીની ટકાઉપણું અને વિશ્વસનીયતામાં સુધારો કરશે. તેમણે અરૂણાચલ પ્રદેશ સ્પ્રિંગ રિજુવેનેશન પ્રોગ્રામ (ઝરણા પુનર્જીવન કાર્યક્રમ) સહિત સ્ત્રોતની ટકાઉપણાને મજબૂત કરવા માટે ગેપ ફંડિંગ માટે રાજ્યના પ્રયાસ 'જલ સંકલ્પ' પર પણ પ્રકાશ પાડ્યો હતો.

તેમણે કહ્યું કે અરૂણાચલ પ્રદેશ માટે કેચમેન્ટ એરિયા પ્રોટેક્શન (જળસ્ત્રાવ વિસ્તાર સંરક્ષણ) મહત્વપૂર્ણ છે, જ્યાં મોટાભાગની જમીન સમુદાય આધારિત છે. 'અરૂણાચલ પ્રદેશ પ્રોટેક્શન એન્ડ મેનેજમેન્ટ ઓફ ડ્રિંકિંગ વોટર કેચમેન્ટ એરિયાઝ એક્ટ' દ્વારા, રાજ્ય સરકાર સમુદાયની ભાગીદારી અને સંસ્થાકીય સહાય સાથે પીવાના પાણીના સ્ત્રોતો અને જળસ્ત્રાવ વિસ્તારોને સુરક્ષિત કરવા માટે સક્રિય પગલાં લઈ રહી છે.

તેમણે મિશન પ્રત્યે રાજ્યની પ્રતિબદ્ધતાનો પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો, અને ઉમેર્યું હતું કે રાજ્ય જળ અને સ્વચ્છતા મિશન, રાજ્યના નોડલ અધિકારીઓ અને સંબંધિત વિભાગો ગ્રામીણ જળ પુરવઠા પ્રણાલીના અસરકારક અમલીકરણ અને લાંબા ગાળાની ટકાઉપણું સુનિશ્ચિત કરવા માટે સક્રિયપણે કામ કરી રહ્યા છે.

પોતાના સંબોધનમાં, ઝારખંડના મુખ્યમંત્રી શ્રી હેમંત સોરેને જલ જીવન મિશન હેઠળ દરેક ગ્રામીણ પરિવારને સુરક્ષિત અને વિશ્વસનીય પીવાનું પાણી પૂરું પાડવા માટે ઝારખંડની પ્રતિબદ્ધતા પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે આ એમઓયુ ખાસ કરીને અંતરિયાળ અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં કાર્યાત્મક નળના પાણીના જોડાણોને વિસ્તારવાના પ્રયાસોને વધુ મજબૂત બનાવશે.

તેમણે નોંધ્યું હતું કે ઝારખંડને મુશ્કેલ ભૂપ્રદેશ, જંગલ વિસ્તારોમાંથી પાઇપલાઇન નાખવા જેવી પડકારોનો સામનો કરવો પડે છે, જેના માટે એનએચએઆઈ (NHAI), ડીવીસી (DVC) કામકાજના વિસ્તારોમાંથી એનઓસી (NoCs) ની જરૂર પડે છે. તેમણે ચાલુ ગ્રામીણ જળ પુરવઠા યોજનાઓ સમયસર પૂર્ણ કરવા માટે ભારત સરકાર પાસેથી સતત સહયોગની વિનંતી કરી હતી.

તેમણે અમલીકરણમાં સુધારો કરવા માટે નિયમિત દેખરેખ, જવાબદારી અને સુધારાત્મક પગલાં પર ભાર મૂક્યો હતો. સમુદાયની ભાગીદારી પર પ્રકાશ પાડતા તેમણે જણાવ્યું હતું કે, ગ્રામીણ જળ પુરવઠા પ્રણાલીના સંચાલન, દેખરેખ અને જાળવણીમાં સમુદાય આધારિત જૂથો અને 'જલ સહીયા' મહત્વની ભૂમિકા ભજવી રહ્યા છે. તેઓને ઓનલાઈન ફરિયાદ નિવારણ પ્રણાલી દ્વારા ફરિયાદો નોંધવા અને તેનું નિવારણ કરવા માટે પણ તાલીમ આપવામાં આવી છે.

તમિલનાડુના મુખ્યમંત્રી થિરુ સી. જોસેફ વિજયે પોતાના સંબોધનમાં ભારત સરકાર અને જળ શક્તિ મંત્રાલયને જલ જીવન મિશનના અમલીકરણના સમયગાળાને ડિસેમ્બર 2028 સુધી લંબાવવા બદલ અભિનંદન પાઠવ્યા હતા.

તેમણે હાઇલાઇટ કર્યું હતું કે તમિલનાડુ અનન્ય જળ સંસાધન પડકારોનો સામનો કરે છે, કારણ કે રાજ્યમાં પાણીનો કોઈ મોટો બારમાસી સ્ત્રોત નથી. પરિણામે, વિશ્વસનીય પીવાના પાણીના પુરવઠાની ખાતરી કરવા માટે જળ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં લાંબા ગાળાના આયોજન અને નોંધપાત્ર રોકાણો દ્વારા સમર્થિત, મોટા પાયે અને બહુ-ગામીય જળ પુરવઠા યોજનાઓના અમલીકરણની જરૂર પડે છે.

ચાલુ પહેલોનો ઉલ્લેખ કરતા, તેમણે ધર્મપુરી અને કૃષ્ણાગિરી જેવા પાણીની અછત ધરાવતા જિલ્લાઓને લાભ આપતી કાવેરી-આધારિત જળ પુરવઠા યોજનાઓને ઝડપી બનાવવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો. ગ્રામીણ સમુદાયોને આશ્રિત અને સુરક્ષિત પીવાના પાણીની પહોંચ સુનિશ્ચિત કરવા માટે આ પ્રોજેક્ટ્સ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે.

તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે કેન્દ્રીય સહાય તેના ગ્રામીણ જળ પુરવઠા માળખાને મજબૂત કરવામાં અને દરેક ગ્રામીણ પરિવારને સતત ધોરણે સુરક્ષિત અને પૂરતું પીવાનું પાણી મળે તેની ખાતરી કરવામાં મદદ કરશે. તેમણે મિશનના ઉદ્દેશ્યો પ્રત્યે રાજ્ય સરકારની પ્રતિબદ્ધતાનો પુનરોચ્ચાર કર્યો અને વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો કે કેન્દ્ર અને રાજ્ય વચ્ચેનો સતત સહયોગ રાજ્યમાં ગ્રામીણ પીવાના પાણીની સેવા વિતરણને વધુ મજબૂત બનાવશે.

પુડુચેરીના મુખ્યમંત્રી શ્રી એન. રંગાસામીએ પ્રધાનમંત્રી અને જળ શક્તિ મંત્રાલય પ્રત્યે જલ જીવન મિશનની કલ્પના કરવા અને તેનું સફળ અમલીકરણ કરવા બદલ હૃદયપૂર્વકની પ્રશંસા વ્યક્ત કરી હતી, અને તેને સૌથી નોંધપાત્ર જાહેર કલ્યાણકારી પહેલોમાંની એક ગણાવી હતી. તેમણે નોંધ્યું હતું કે આ મિશને ગ્રામીણ વિકાસના કેન્દ્રમાં ગૌરવ, સ્વાસ્થ્ય અને જીવનની ગુણવત્તાને સ્થાન આપીને પીવાના પાણીની સેવાઓના વિતરણમાં પરિવર્તન આણ્યું છે. પુડુચેરીમાં, લોકલ એડમિનિસ્ટ્રેશન ડિપાર્ટમેન્ટ (સ્થાનિક વહીવટ વિભાગ) જલ જીવન મિશન 2.0 ના ઉદ્દેશ્યો માટે પ્રતિબદ્ધ છે અને જળ શક્તિ મંત્રાલય સાથે નજીકથી સહયોગ કરવા માટે તત્પરતા વ્યક્ત કરે છે. તેમણે મિશનના સર્વગ્રાહી અભિગમને અનુરૂપ સ્ત્રોત ટકાઉપણું, પાણીની ગુણવત્તાની દેખરેખ અને ફરિયાદ નિવારણ માટે ડિજિટલ પ્રણાલીઓ અપનાવવી, સમુદાયની માલિકીની અને સંચાલિત જળ પુરવઠા પ્રણાલીઓને પ્રોત્સાહન આપવું અને ટકાઉ જળ સંસાધન સંચાલન સહિતની મુખ્ય પ્રાથમિકતાઓ પર ભાર મૂક્યો હતો.

નાગાલેન્ડના મુખ્યમંત્રી શ્રી નેફિયુ રિયોએ પોતાના સંબોધનમાં ભારત સરકાર, જળ શક્તિ મંત્રાલય અને ડીડીડબલ્યુએસ (DDWS) નો તેમના અડગ સમર્થન બદલ નિષ્ઠાપૂર્વક આભાર વ્યક્ત કર્યો હતો અને જેજેએમ (JJM) ને તાજેતરના વર્ષોમાં સૌથી વધુ પરિવર્તનકારી ગ્રામીણ વિકાસ પહેલોમાંની એક ગણાવી હતી. તેમણે નોંધ્યું હતું કે મિશને પરિવારો સુધી સીધું સુરક્ષિત પીવાનું પાણી પહોંચાડીને જીવનની ગુણવત્તામાં નોંધપાત્ર સુધારો કર્યો છે. રાજ્યના વિશિષ્ટ ભૌગોલિક પડકારોને પ્રતિબિંબિત કરતા તેમણે હાઇલાઇટ કર્યું કે પહાડી, પથરાયેલા ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં વિશ્વસનીય જળ પુરવઠો પૂરો પાડવો લાંબા સમયથી મુશ્કેલ હતો, જેમાં ઘણા પરિવારો અગાઉ દૂરના ઝરણા અને પરંપરાગત સ્ત્રોતો પર નિર્ભર હતા. આ સંદર્ભમાં, જેજેએમ એ ખાસ કરીને મહિલાઓ અને બાળકોની દૈનિક મુશ્કેલીઓ ઘટાડીને અને ગ્રામીણ સમુદાયો માટે સુરક્ષિત, વધુ સુલભ પાણી સુનિશ્ચિત કરીને એક મોટું પરિવર્તન આણ્યું છે.

જલ જીવન મિશન 2.0 ના વિઝનને આવકારતા, તેમણે સુધારા-આધારિત, હોલ-ઓફ-ગવર્નમેન્ટ (સમગ્ર સરકાર) અભિગમ પ્રત્યે રાજ્યની પ્રતિબદ્ધતાનો પુનરોચ્ચાર કર્યો, જે સંસ્થાકીય સુદૃઢીકરણ, સમુદાયની માલિકી અને ટકાઉ જળ સંચાલનને પ્રોત્સાહન આપે છે.

પોતાના પ્રારંભિક પ્રવચનમાં, ડીડીડબલ્યુએસ (DDWS) ના સચિવ શ્રી અશોક કે. કે. મીનાએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે એમઓયુ માત્ર પાઇપલાઇનના ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સેટઅપને જ નહીં, પરંતુ પાયાના સ્તરે સંચાલિત ટકાઉ સેવાઓને પ્રાથમિકતા આપે છે. તેમણે વિકેન્દ્રીકરણ અને સમુદાયની માલિકી પર ભાર મૂક્યો હતો, જેમાં ગ્રામ પંચાયતો અને વિલેજ વોટર એન્ડ સેનિટેશન કમિટીઓ (VWSCs - ગ્રામ જળ અને સ્વચ્છતા સમિતિઓ) ને ગામની અંદરની જળ પુરવઠા પ્રણાલીઓનું સંચાલન અને સંચાલન કરવા માટે સશક્ત કરવામાં આવી રહી છે. રાજ્ય અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ સાથે એમઓયુ પર હસ્તાક્ષર કરવાના મહત્વને જણાવતા શ્રી મીનાએ હાઇલાઇટ કર્યું હતું કે એમઓયુ એ રાજ્ય/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ વચ્ચેની એક સહિયારી પ્રતિબદ્ધતા છે જે ગ્રામીણ પરિવારોને સુરક્ષિત, સલામત અને ટકાઉ પીવાનું પાણી પૂરું પાડવા માટે જેજેએમ 2.0 ની માર્ગદર્શિકાનું પાલન સુનિશ્ચિત કરે છે.

ટકાઉ જળ સેવા વિતરણ માટે સંસ્થાકીય મિકેનિઝમ્સના મહત્વ પર ભાર મૂકતા, સચિવે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે તમામ જિલ્લા કલેક્ટરો દ્વારા ડિસ્ટ્રિક્ટ વોટર એન્ડ સેનિટેશન મિશન (DWSM) ની બેઠકો નિયમિતપણે યોજવી જોઈએ. તેમણે નોંધ્યું હતું કે સમયસર મળતી બેઠકો વિલેજ એક્શન પ્લાન (ગ્રામ્ય કાર્ય યોજના) ની તૈયારીને સરળ બનાવશે અને ગ્રામીણ જળ પુરવઠા પ્રણાલીના સંચાલન માટે સક્ષમ સંસ્થાઓ તરીકે પંચાયતોના પ્રમાણપત્રને સમર્થન આપશે. સચિવે રેખાંકિત કર્યું કે જિલ્લા વહીવટીતંત્રો અમલીકરણની દેખરેખ રાખવામાં, સમયાંતરે સમીક્ષાઓ કરવામાં અને જ્યારે પણ જરૂર પડે ત્યારે ગ્રામ પંચાયતોને જરૂરી સહાય લંબાવવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવશે.

તેમણે એ પણ ઉલ્લેખ કર્યો કે આ પગલું એક એવી પહેલ છે જે પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના 'હર ઘર નિરંતર નળ સે જલ' ના વિઝનને પરિપૂર્ણ કરવા સાથે સુસંગત છે.

SM/DK/JD

(रिलीज़ आईडी: 2268166) आगंतुक पटल : 9