ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ, ಭಾರತೀಯ ಕಂಪನಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ರಚನಾತ್ಮಕ ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟುಗಳಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟ ಉಂಟಾದಾಗ, ಅವು ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಹಲವು ಕಾನೂನು ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿ ಕಾನೂನು, ಸಾಲ ವಸೂಲಾತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತ ಸಾಲಗಾರರ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವೇದಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಮನ್ವಯವನ್ನು ಸಂಕೀರ್ಣ ಮತ್ತು ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು.

ಈ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು, ಸರ್ಕಾರವು 'ದಿವಾಳಿತನ ಮತ್ತು ದಿವಾಳಿತನ ಸಂಹಿತೆ, 2016' ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಇದು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿ ಕ್ರೋಢೀಕರಿಸಿತು. ಸಂಹಿತೆಯು ಸಾಲದಾತರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿತು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಪಾಲುದಾರರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸುವ ಜೊತೆಗೆ, ಆಸ್ತಿ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಗರಿಷ್ಠಗೊಳಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.

ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ವಿಕಸನಗೊಂಡಂತೆ, ಅನುಷ್ಠಾನದ ಅನುಭವವು ಯಾವ್ಯಾವ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ತರಬೇಕೆಂದು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿತು. ದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಪರಿಷ್ಕರಣೆಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ನಿರಂತರ ಸುಧಾರಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು 'ದಿವಾಳಿತನ ಮತ್ತು ದಿವಾಳಿತನ ಸಂಹಿತೆ (ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಕಾಯ್ದೆ, 2026' ಅನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಇದು ಏಕೀಕರಣದ ಮುಂದಿನ ಹಂತವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

'ದಿವಾಳಿತನ ಮತ್ತು ದಿವಾಳಿತನ ಸಂಹಿತೆ, 2016' ಕಂಪನಿಗಳು, ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ದಿವಾಳಿತನವನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಏಕೀಕೃತ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಇದು ಹಲವು ದಿವಾಳಿತನ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ರಚನೆಯಡಿ ತಂದು, ಹೆಚ್ಚು ಸಂಘಟಿತ ಮತ್ತು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಬಹುದಾದ ಪರಿಹಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು.

ಸಂಹಿತೆಯು ಸಾಲಗಾರ-ನಿಯಂತ್ರಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಸಾಲದಾತ-ಆಧಾರಿತ ಪರಿಹಾರ ಚೌಕಟ್ಟಿನತ್ತ ಪರಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಮೌಲ್ಯ ಗರಿಷ್ಠೀಕರಣ, ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾದ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಮುಂದುವರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪಾಲುದಾರರ ಸಮತೋಲಿತ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಯಿತು. ದೀರ್ಘ ವಿಳಂಬಗಳು ಉದ್ಯಮದ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಮೊದಲು, ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟವನ್ನು ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿಯೇ ಪರಿಹರಿಸುವುದನ್ನು ಸಂಹಿತೆಯು ಖಚಿತಪಡಿಸಿತು.

ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ದಿವಾಳಿತನ ಪರಿಹಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ (CIRP) ಇದ್ದು, ಇದು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ದಿವಾಳಿತನವನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ರಚನಾತ್ಮಕ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಹಣಕಾಸು ಸಾಲದಾತರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸಾಲದಾತರ ಸಮಿತಿ (Committee of Creditors - CoC), ಪರಿಹಾರ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು (Resolution Plans) ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅವರು ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಘಟಕದ ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಸಂಹಿತೆಯು ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಲಮಿತಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಸಿಐಆರ್‌ಪಿ (CIRP) ಅನ್ನು 180 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವಂತೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ 330 ದಿನಗಳವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಬಹುದು. ಈ ಕಾಲಮಿತಿ ಆಧಾರಿತ ವಿಧಾನವು ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಳಂಬಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದು ಮತ್ತು ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನಿಗದಿತ ಚೌಕಟ್ಟಿನೊಳಗೆ ಪರಿಹಾರ ಸಾಧಿಸದಿದ್ದರೆ, ಸಂಹಿತೆಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳಂತೆ ಘಟಕವು ವಿಸರ್ಜನೆಗೆ (liquidation) ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ.

ಐಬಿಸಿ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವು ಸಂಹಿತೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ ದಿವಾಳಿತನ ಮತ್ತು ದಿವಾಳಿತನ ಮಂಡಳಿ (IBBI) ನಿಯಂತ್ರಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ; ಇದು ದಿವಾಳಿತನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು, ದಿವಾಳಿತನ ವೃತ್ತಿಪರರು (Insolvency Professionals - IPs) ಮತ್ತು ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಐಬಿಸಿ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಸಹ ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.

ದಿವಾಳಿತನ ವೃತ್ತಿಪರರು (IPs) ಯಾರು?

ದಿವಾಳಿತನ ವೃತ್ತಿಪರರು ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಘಟಕಗಳ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ, ಸ್ವತ್ತುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಸಾಲದಾತರ ಸಭೆಗಳನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಸಂಹಿತೆ ಮತ್ತು ಅನ್ವಯವಾಗುವ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಪರಿಹಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ದಿವಾಳಿತನ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಪನಿ ಕಾನೂನು ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿ (NCLT) ತೀರ್ಪು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಇದು ನ್ಯಾಯನಿರ್ಣಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ವಿರುದ್ಧದ ಮೇಲ್ಮನವಿಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಪನಿ ಕಾನೂನು ಮೇಲ್ಮನವಿ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿ (NCLAT) ಆಲಿಸುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ದಿವಾಳಿತನ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ರಚನಾತ್ಮಕ, ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯ ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಬಹುದಾದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ.

ಜಾರಿಯಾದಾಗಿನಿಂದ, ದಿವಾಳಿತನ ಮತ್ತು ದಿವಾಳಿತನ ಸಂಹಿತೆ, 2016 ಭಾರತದ ದಿವಾಳಿತನ ಮತ್ತು ಸಾಲ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಬಲಪಡಿಸಿದೆ. ಚೌಕಟ್ಟು ರಿಕವರಿ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿದೆ, ಸಾಲದಾತರ ಶಿಸ್ತನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ರಚನಾತ್ಮಕ ಪರಿಹಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ.

2026ರ ಮಾರ್ಚ್ ವರೆಗೆ, 8,987 ಸಿಐಆರ್‌ಪಿಗಳನ್ನು (CIRPs) ಸಂಹಿತೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. 1,419 ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸಾಲಗಾರರನ್ನು ಅನುಮೋದಿತ ಪರಿಹಾರ ಯೋಜನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಪರಿಹರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉಳಿದ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥಗಳು, ಮೇಲ್ಮನವಿಗಳು, ವಿಮರ್ಶೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೆಕ್ಷನ್ 12ಎ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಾಪಸ್ ಪಡೆಯುವ ಮೂಲಕ ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

2026ರ ಮಾರ್ಚ್ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಸಾಲದಾತರು ಅನುಮೋದಿತ ಪರಿಹಾರ ಯೋಜನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸುಮಾರು ₹4.32 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವಸೂಲಾತಿಗಳು ದಿವಾಳಿ ಮೌಲ್ಯದ ಶೇ. 116.85 ಕ್ಕಿಂತ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಯುತ ಮೌಲ್ಯದ ಶೇ. 94.56 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.

ಈ ಚೌಕಟ್ಟು ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವಲಯಕ್ಕೆ ಸಾಲ ವಸೂಲಾತಿಯ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿದೆ. ಆರ್‌ಬಿಐನ 'ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌ನ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿ' ವರದಿಯ (2025ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 29 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ) ಪ್ರಕಾರ, ವಿವಿಧ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ವಸೂಲಿ ಮಾಡಿದ ಒಟ್ಟು ₹1,04,099 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳಲ್ಲಿ, ಐಬಿಸಿ (IBC) ಮಾತ್ರ ಗಮನಾರ್ಹ ₹54,528 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದೆ, ಇದು ಒಟ್ಟು ವಸೂಲಿಯಲ್ಲಿ ಶೇ. 52.4 ರಷ್ಟಿದೆ. ಇದು ಸರ್ಫೇಸಿ (SARFAESI), ಸಾಲ ವಸೂಲಾತಿ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಲೋಕ ಅದಾಲತ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ವಸೂಲಿ ಮಾಡಿದ ಮೊತ್ತಕ್ಕಿಂತ ಅಧಿಕವಾಗಿದೆ.

ಐಐಎಂ (IIM) ಅಹಮದಾಬಾದ್ ಅಧ್ಯಯನವು ಐಬಿಸಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಹರಿಸಲಾದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಲವಾದ ಪರಿಹಾರದ ನಂತರದ ಚೇತರಿಕೆಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಲದಾತರು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಹಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ. 32 ಮತ್ತು ದಿವಾಳಿ ಮೌಲ್ಯದ ಶೇ. 168 ಅನ್ನು ಮರುಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ. ಪರಿಹರಿಸಲಾದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಶೇ. 76 ರಷ್ಟು ಮಾರಾಟ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಂಡವು, ಮೂರನೇ ವರ್ಷದ ವೇಳೆಗೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಬ್ರೇಕ್-ಈವನ್ (ಲಾಭ-ನಷ್ಟವಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿ) ತಲುಪಿದವು ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗಿ ವೆಚ್ಚಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ. 50 ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಅಂದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದೆ. ಪರಿಹರಿಸಲಾದ ಕಂಪನಿಗಳ ಒಟ್ಟು ಸ್ವತ್ತುಗಳು ಶೇ. 50 ರಷ್ಟು ಬೆಳೆದವು, ಬಂಡವಾಳ ವೆಚ್ಚವು ಶೇ. 130 ರಷ್ಟು ಏರಿತು ಮತ್ತು ಲಾಭದಾಯಕತೆಯು ಉದ್ಯಮದ ಮಾನದಂಡಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಯಿತು. ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಗಳು ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ರೂ. 2 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಯಿಂದ ರೂ. 6 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಗೆ ತಲುಪಿತು, ಲಿಕ್ವಿಡಿಟಿ ಶೇ. 80 ರಷ್ಟು ಸುಧಾರಿಸಿತು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಐಐಎಂ ಬೆಂಗಳೂರು ಅಧ್ಯಯನವು ಸಾಲದ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಶೇ. 3 ರಷ್ಟು ಕಡಿತ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರ ನೇಮಕದ ಮೂಲಕ ಸುಧಾರಿತ ಆಡಳಿತವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ಐಬಿಸಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮಾರಾಟ, ಲಾಭದಾಯಕತೆ, ಆಸ್ತಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮತ್ತು ಲಿಕ್ವಿಡಿಟಿ ಸೇರಿದಂತೆ ತಮ್ಮ ವ್ಯವಹಾರದ ವಿವಿಧ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿವೆ ಎಂದು ಈ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ದೃಢಪಡಿಸುತ್ತವೆ.

ಅಲ್ಲದೆ, ಸಾಲ ಶಿಸ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಐಬಿಸಿಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಐಐಎಂ ಬೆಂಗಳೂರು ನಡೆಸಿದ ಸಮಗ್ರ ಅಧ್ಯಯನವು ದೃಢಪಡಿಸಿದೆ. ಅಧ್ಯಯನವು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸಾಲ ಖಾತೆಗಳು, ಸಿಐಆರ್‌ಪಿ (CIRP), ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಟ್ಟದ ಹಣಕಾಸು ದತ್ತಾಂಶ ಮತ್ತು ಎನ್‌ಪಿಎ (NPA) ದತ್ತಾಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ನಡೆಸಿದೆ. ಐಬಿಸಿ ಸಾಲಗಾರರು ನಿಗದಿತ ಸಾಲ ಪಾವತಿ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದೆ ಎಂದು ಅಧ್ಯಯನವು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ. ಪರಿಶೀಲನೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, 'ಓವರ್‌ಡ್ಯೂ' ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ ಸಾಲ ಖಾತೆಗಳಲ್ಲಿ ರೂಪಾಯಿ ಮೊತ್ತ ಮತ್ತು ಖಾತೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಗಮನಾರ್ಹ ಇಳಿಕೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ, 'ಓವರ್‌ಡ್ಯೂ' ವರ್ಗದಿಂದ 'ಸಾಮಾನ್ಯ' ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸಾಲ ಖಾತೆಗಳ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಪ್ರಮಾಣವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಇದು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್‌ಗಳ ಸಾಲ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆಯಾಗಿರುವುದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. 'ಸಾಮಾನ್ಯ' ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ಸಾಲ ಖಾತೆಯು 'ಓವರ್‌ಡ್ಯೂ' ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವ ಸರಾಸರಿ ದಿನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಸಹ 248-344 ದಿನಗಳಿಂದ 30-87 ದಿನಗಳಿಗೆ ಇಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಸಾಲಗಾರರು ಮತ್ತು ಸಾಲದಾತರು ಇಬ್ಬರೂ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಆದಷ್ಟು ಬೇಗ ಪರಿಹರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಇದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಇದೇ ವೇಳೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸವಾಲುಗಳು ಮುಂದುವರೆದವು. ಹಲವಾರು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ಪರಿಹಾರದ ಸಮಯಾವಧಿಯು 330 ದಿನಗಳ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರಿದೆ. ತೀರ್ಪು ನೀಡುವಲ್ಲಿನ ವಿಳಂಬ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳು ಕೆಲವು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೌಲ್ಯ ಗರಿಷ್ಠೀಕರಣದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿವೆ.

ಈ ಸವಾಲುಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ದಿವಾಳಿತನ ಮತ್ತು ದಿವಾಳಿತನ ಸಂಹಿತೆಯು ಭಾರತದ ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಪರಿಹಾರ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ರಚನಾತ್ಮಕ ಸುಧಾರಣೆಯಾಗಿದೆ. ದಿವಾಳಿತನ ಮತ್ತು ದಿವಾಳಿತನ ಸಂಹಿತೆ (ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಕಾಯ್ದೆ, 2026 ಸೇರಿದಂತೆ ನಂತರದ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳು ಕಾಲಮಿತಿ, ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಚೇತರಿಕೆಯ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಸುಧಾರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತವೆ.

ದಿವಾಳಿತನ ಮತ್ತು ದಿವಾಳಿತನ ಸಂಹಿತೆ (ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಕಾಯ್ದೆ, 2026 ಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಸುಧಾರಣೆಯು ಶಾಸಕಾಂಗ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳ ಸರಣಿಯ ಮೂಲಕ ದಿವಾಳಿತನ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ವಿಕಸನದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.

• 2018 ರ ತಿದ್ದುಪಡಿ: ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯುವ ನಿಬಂಧನೆಗಳು ಮತ್ತು ಮತದಾನದ ಮಿತಿಗಳಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಪರಿಹಾರ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಾಲದಾತರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನ ಕಾಯಿದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 29ಎ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಹತಾ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿತು.
• 2019 ರ ತಿದ್ದುಪಡಿ: ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಒಟ್ಟಾರೆ 330 ದಿನಗಳ ಕಾಲಾವಕಾಶವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ದಿವಾಳಿತನ ಪರಿಹಾರ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿದೆ.
• 2020 ರ ತಿದ್ದುಪಡಿ: ಪರಿಹಾರದ ನಂತರ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸಾಲಗಾರರಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖ ಸುರಕ್ಷತಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೋವಿಡ್-19 ಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಡೀಫಾಲ್ಟ್‌ಗಳಿಗೆ ದಿವಾಳಿತನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿತ್ತು.
• 2021ರ ತಿದ್ದುಪಡಿ: ಸಾಲದಾತರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ವೇಗವಾಗಿ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಎಂಎಸ್‌ಎಂಇ (MSME) ಗಳಿಗೆ ಪೂರ್ವ-ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ಮಾಡಿದ ದಿವಾಳಿತನ ಪರಿಹಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಪರಿಹಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿನ ದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಕಾಲಮಿತಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.

2026 ರ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆಯು ಸುಮಾರು ಒಂದು ದಶಕದ ಅನುಷ್ಠಾನದ ಅನುಭವದ ನಂತರ 2016 ರ ದಿವಾಳಿತನ ಮತ್ತು ದಿವಾಳಿತನ ಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಇದು ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ವಿಳಂಬಗಳು, ಕಾನೂನು ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳು ಮತ್ತು ದಿವಾಳಿತನ ಪರಿಹಾರ ಹಾಗೂ ವಿಸರ್ಜನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎದುರಾಗುವ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಕಾಯಿದೆಯು ದಿವಾಳಿತನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಪ್ರಕರಣಗಳ ದಾಖಲಾತಿ ಮತ್ತು ಅನುಮೋದನೆಗಾಗಿ ಕಾಲಮಿತಿಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಾಲದಾತರ ಸಮಿತಿಯ (CoC) ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಭದ್ರತಾ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳು, ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ವಹಿವಾಟುಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಹಾರ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ತಿದ್ದುಪಡಿಯು ಅನುಮೋದಿತ ಪರಿಹಾರ ಯೋಜನೆಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಸುರಕ್ಷತಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಪರವಾನಗಿಗಳು, ಪರ್ಮಿಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಕ ಅನುಮೋದನೆಗಳ ನಿರಂತರತೆ ಸೇರಿವೆ. ಇದು ಮೋಸದ ಮತ್ತು ತಪ್ಪು ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವರ್ಗದ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸಾಲಗಾರರಿಗೆ ಸಾಲದಾತರು ಆರಂಭಿಸಿದ ದಿವಾಳಿತನ ಪರಿಹಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವುದು. ದಿವಾಳಿತನ ಮತ್ತು ವಿಸರ್ಜನೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಕಾಯಿದೆಯು ಹೆಚ್ಚು ರಚನಾತ್ಮಕ ಕಾಲಮಿತಿಗಳನ್ನು ಸಹ ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತದೆ.

ಒಟ್ಟಾರೆ, ತಿದ್ದುಪಡಿಯು ದಿವಾಳಿತನ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲಮಿತಿ ಒಳಗೊಂಡ, ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮತ್ತು ಪರಿಹಾರ-ಆಧಾರಿತವಾಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ 2016 ರ ದಿವಾಳಿತನ ಮತ್ತು ದಿವಾಳಿತನ ಸಂಹಿತೆಯ ಮೂಲ ರಚನೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಹೊಸ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಬದಲು, 2026 ರ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆಯು 2016 ರ ಮೂಲ ಕಾಯಿದೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸಿದ ಅಂತರವನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಮುಖ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಸೇರಿವೆ:

ಮುನ್ನ: ದಿವಾಳಿತನ ಮತ್ತು ದಿವಾಳಿತನ ಸಂಹಿತೆ 2016 ರಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿದ್ದವು. ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದಿವಾಳಿತನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ವಿಳಂಬಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.

ಈಗ: ತಿದ್ದುಪಡಿಯು "ಸೇವಾ ಪೂರೈಕೆದಾರ", "ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ವಹಿವಾಟು" ಮತ್ತು "ಮೋಸದ ಅಥವಾ ತಪ್ಪಾದ ವ್ಯಾಪಾರ" ದಂತಹ ಪದಗಳಿಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ದಿವಾಳಿತನ ವೃತ್ತಿಪರರು, ದಿವಾಳಿತನ ವೃತ್ತಿಪರ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು, ಮಾಹಿತಿ ಉಪಯುಕ್ತತೆಗಳು ಮತ್ತು ಐಬಿಬಿಐ ನಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಲಾದ ಇತರ ಅಧಿಸೂಚಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ "ಸೇವಾ ಪೂರೈಕೆದಾರ" ಅನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಕಾನೂನು "ಭದ್ರತಾ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ"ಯ ಅರ್ಥವನ್ನು ಸಹ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಪಕ್ಷಗಳ ನಡುವಿನ ಒಪ್ಪಂದ ಅಥವಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಭದ್ರತಾ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಕಾನೂನಿನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ರಚಿಸಲಾದ ಭದ್ರತಾ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಿಂದ ಹೊರಗಿಡಲಾಗಿದೆ.

ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ಸಹ ತಿದ್ದುಪಡಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಲಗಾರರಿಗೆ ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವುದು, ಸ್ವತ್ತುಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವುದು, ಸಾಲಗಾರರಿಗೆ ವಂಚನೆ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ಅನ್ಯಾಯದ ಸಾಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. "ಮೋಸದ ಅಥವಾ ತಪ್ಪು ವ್ಯಾಪಾರ" ವನ್ನು ಪ್ರಧಾನ ಕಾಯಿದೆಯ ವಿಭಾಗ 66 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಹಿಂದೆ: ದಿವಾಳಿತನ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಕಾಲಮಿತಿಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ವಿಳಂಬಗಳು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ಕಾರಣಗಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದು ಸಂಹಿತೆಯ ಕಾಲಮಿತಿಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಿತು.

ಈಗ: ತೀರ್ಪು ನೀಡುವ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು 14 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು. ಈ ಕಾಲಮಿತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸದಿದ್ದರೆ, ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಸಾಂಸ್ಥಿಕವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಬೇಕು. ಇದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತದೆ.

ಹಿಂದೆ: ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮುಂದುವರಿದ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಬಹುದಿತ್ತು. ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಇದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಮಯದ ನಂತರ ಸಂಭವಿಸಿ ಈಗಾಗಲೇ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ವ್ಯರ್ಥಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.

ಈಗ: ಹಿಂಪಡೆಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಈಗ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಾಲದಾತರ ಸಮಿತಿ (CoC) ರಚನೆಯಾಗುವ ಮೊದಲು ಇದು ಸಂಭವಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಪರಿಹಾರ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದ ನಂತರವೂ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ. ಬದಲಾವಣೆಯು ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ತರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಪಾಲುದಾರರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.

ಹಿಂದೆ: ನಿಷೇಧವು (Moratorium) ಹೇಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಖಾತರಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತರವಿತ್ತು. ಸಾಲದಾತರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪರೋಕ್ಷ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ಸಮಾನಾಂತರ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು.

ಈಗ: ನಿಷೇಧವು ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಖಾತರಿಗಳನ್ನು ದಿವಾಳಿತನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವ ಕಂಪನಿಗೆ ಸಮಾನಾಂತರ ಸಾಲ ವಸೂಲಾತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾದ ಹೆಚ್ಚು ಸುರಕ್ಷಿತ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಹಿಂದೆ: ಪರಿಹಾರ ವೃತ್ತಿಪರರನ್ನು ನೇಮಿಸುವಲ್ಲಿನ ವಿಳಂಬ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಪಾಲುದಾರರಿಂದ ಸಹಕಾರದ ಕೊರತೆಯು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಿಧಾನಗೊಳಿಸಿತು. ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ನಿರ್ಣಾಯಕ ಮಾಹಿತಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ.

ಈಗ: ತಿದ್ದುಪಡಿಯು ಪರಿಹಾರ ವೃತ್ತಿಪರರ ನೇಮಕಾತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸರಳಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಆರಂಭಿಕ ವಿಳಂಬಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಹಕರಿಸುವ ಬಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ; ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು, ಪ್ರವರ್ತಕರು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಬಂಧಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ವೇಗವಾದ ನೇಮಕಾತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿತ ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರವೇಶದೊಂದಿಗೆ, ಪರಿಹಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಸಮರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ.

ಹಿಂದೆ: ಸಾಲದಾತರ ಸಮಿತಿಯು (CoC) ಪರಿಹಾರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು, ಆದರೆ ವಿಸರ್ಜನಾ ಹಂತ ಆರಂಭವಾದ ನಂತರ ಅದರ ಪ್ರಭಾವ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಪರ್ಕ ಕಡಿತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.

ಈಗ: ತಿದ್ದುಪಡಿಯು ಸಾಲದಾತರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಿಸರ್ಜನಾ ಹಂತಕ್ಕೂ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರು ವಿಸರ್ಜನೆಯ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯವಿರುವಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಜನಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು (liquidator) ಬದಲಾಯಿಸಲು ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ದಿವಾಳಿತನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಜೀವನಚಕ್ರದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಸಾಲದಾತರು ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ. ಈ ನಿರಂತರತೆಯು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಚೇತರಿಕೆಯ ಉದ್ದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಹಿಂದೆ: ಸ್ವತ್ತುಗಳ ಅನ್ಯಾಯದ ವರ್ಗಾವಣೆ, ಕೆಲವು ಸಾಲದಾತರಿಗೆ ಆದ್ಯತೆಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಅಥವಾ ಮೋಸದ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮುಖ್ಯ ದಿವಾಳಿತನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು ಅಂತಹ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮುಂದುವರಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು.

ಈಗ: ದಿವಾಳಿತನ ಪರಿಹಾರ ಅಥವಾ ವಿಸರ್ಜನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ನಂತರವೂ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವಹಿವಾಟುಗಳು ಮತ್ತು ಮೋಸದ ಅಥವಾ ತಪ್ಪು ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮುಂದುವರಿಯಬಹುದು ಎಂದು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಾಲದಾತರು, ಸದಸ್ಯರು ಅಥವಾ ಪಾಲುದಾರರು ಅಂತಹ ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ಪರಿಹಾರ ವೃತ್ತಿಪರ ಅಥವಾ ವಿಸರ್ಜನಾಧಿಕಾರಿ ವರದಿ ಮಾಡದಿದ್ದರೆ ತೀರ್ಪು ನೀಡುವ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಕಾನೂನು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಹಿಂದೆ: ಪರಿಹಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸಾಲಗಾರನ ಆಸ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿತು. ಅಂತಹ ಸ್ವತ್ತುಗಳು ಸಾಕಷ್ಟಿಲ್ಲದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಚೇತರಿಕೆಯನ್ನು ಮಿತಿಗೊಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು.

ಈಗ: ತಿದ್ದುಪಡಿಯು ಖಾತರಿದಾರರ ಸ್ವತ್ತುಗಳನ್ನು ಪರಿಹಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಸಾಲದಾತರ ಅನುಮೋದನೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಷರತ್ತುಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಸ್ವತ್ತುಗಳ ಸಮೂಹವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಮೂಲಕ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಖಾತರಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸಂಕೀರ್ಣ ಹಣಕಾಸು ರಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಚೇತರಿಕೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತವೆ.

ಹಿಂದೆ: ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯದ ಸಾಲದಾತರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪರಿಹಾರ ಯೋಜನೆಗಳು ತಮ್ಮನ್ನು ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಇದು ವಿವಾದಗಳು ಮತ್ತು ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.

ಈಗ: ಅಂತಹ ಯೋಜನೆಯ ಆದಾಯವನ್ನು ವಿಭಾಗ 53 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆದ್ಯತೆಯ ಶ್ರೇಣಿಯ ಪ್ರಕಾರ ವಿತರಿಸಿದರೆ, ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯದ ಸಾಲದಾತರು ಕನಿಷ್ಠ ದಿವಾಳಿ ಮೌಲ್ಯದ ಅಥವಾ ಪರಿಹಾರ ಯೋಜನೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಬಹುದಾದ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಕಡಿಮೆಯೋ ಅದನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಕಾನೂನು ಈಗ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತತೆಯನ್ನು ತರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಂಘರ್ಷಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಇದು ಎಲ್ಲಾ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹವಾಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಹಿಂದೆ: ಅನುಮೋದನೆಯ ನಂತರವೂ, ಪರಿಹಾರ ಯೋಜನೆಗಳು ಪರವಾನಗಿಗಳು, ನಿಯಂತ್ರಣ ಅನುಮೋದನೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸವಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದವು, ಅದು ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು.

ಈಗ: ತಿದ್ದುಪಡಿಯು ಯೋಜನೆಗಳ ಹಂತ ಹಂತದ ಅನುಮೋದನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ, ಪರವಾನಗಿಗಳು ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ಅನುಮತಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಪರಿಹಾರ ಯೋಜನೆಗಳು ನೈಜ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ, ಇದು ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಯಶಸ್ವಿ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಹಿಂದೆ: ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ವಿಸರ್ಜನೆಯತ್ತ ಸಾಗಿದ ನಂತರ, ಹೊಸ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದರೂ ಸಹ, ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಸೀಮಿತ ಅವಕಾಶವಿತ್ತು.

ಈಗ: ತಿದ್ದುಪಡಿಯು ವಿಸರ್ಜನೆಯನ್ನು ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸುವ ಮೊದಲು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಯದೊಳಗೆ ಪರಿಹಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಒಂದು ಬಾರಿ ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾದ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ, ಇದು ಅಕಾಲಿಕ ವಿಸರ್ಜನೆಯನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಹಿಂದೆ: ವಿಸರ್ಜನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟ ಕಾಲಮಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರವಾದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಇದು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಮುಕ್ತಾಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಈಗ: ತಿದ್ದುಪಡಿಯು ರಚನಾತ್ಮಕ ಕಾಲಮಿತಿಗಳು, ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಪಾತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ವಿಸರ್ಜನಾ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಿತ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತದೆ. ಪರಿಹಾರವು ವಿಫಲವಾದಾಗಲೂ, ನಿರ್ಗಮನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ವೇಗವಾಗಿ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ.

ಹಿಂದೆ: ಎಲ್ಲಾ ದಿವಾಳಿತನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ನ್ಯಾಯನಿರ್ಣಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದಿಂದ ಔಪಚಾರಿಕ ಪ್ರವೇಶದ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು, ಇದು ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ವಿಳಂಬಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಈಗ: ಹೊಸ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವು ಸಾಲದಾತರು ನೇರವಾಗಿ ದಿವಾಳಿತನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ, ಇದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾದ ಅನುಮೋದನೆ ಮಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಸುರಕ್ಷತಾ ಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಕಾಲಮಿತಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸರಳತೆಯನ್ನು ತರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯನಿರ್ಣಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಇದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಂದಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಕಳೆದೊಂದು ದಶಕದಲ್ಲಿ ದಿವಾಳಿತನ ಮತ್ತು ದಿವಾಳಿತನ ಸಂಹಿತೆ 2016, ಭಾರತದ ದಿವಾಳಿತನ ಪರಿಹಾರ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಮರುರೂಪಿಸಿದೆ. ಇದು ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟದ ಕಡೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ರಚನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಸಾಲದಾತ ಆಧಾರಿತ ವಿಧಾನವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಅನುಷ್ಠಾನದ ಅನುಭವ, ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಶಾಸಕಾಂಗ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಮೂಲಕವೂ ಈ ಚೌಕಟ್ಟು ವಿಕಸನಗೊಂಡಿತು. ದಿವಾಳಿತನ ಮತ್ತು ದಿವಾಳಿತನ ಸಂಹಿತೆ (ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಕಾಯ್ದೆ 2026, ಈ ವಿಕಸನದ ಮುಂದಿನ ಹಂತವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ತಿದ್ದುಪಡಿಯು ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ನಿಶ್ಚಿತತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಮತ್ತು ಕಾಲಮಿತಿಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ದಿವಾಳಿತನ ಪರಿಹಾರ ಮತ್ತು ವಿಸರ್ಜನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆ, ಈ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ದಕ್ಷ ಮತ್ತು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಬಹುದಾದ ದಿವಾಳಿತನ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

INSOLVENCY & BANKRUPTCY BOARD OF INDIA

https://ibbi.gov.in/?indexpagetemp=home

https://ibbi.gov.in/uploads/resources/2ce0f4a4a146d49fb96f4939aa4fbe25.pdf

https://ibbi.gov.in/BLRCReportVol1_04112015.pdf

https://ibbi.gov.in/uploads/whatsnew/9f9dc60d2f3d49b5ab5aed5dfad2ba1a.pdf

https://ibbi.gov.in/legal-framework/act

https://ibbi.gov.in/uploads/publication/63ca2664fde1e59fb2c438e93a0d50f6.pdf

https://ibbi.gov.in/uploads/publication/e42fddce80e99d28b683a7e21c81110e.pdf

https://ibbi.gov.in/uploads/whatsnew/7373b47de45dd16da8313f1863709fcb.pdf

https://ibbi.gov.in/uploads/resources/57420f272e1515f0c9c137f1a6423d78.pdf

MINISTRY OF FINANCE

https://www.pib.gov.in/newsite/printrelease.aspx?relid=145286&reg=3&lang=2#:~:text=Parliament%20passes%20the%20Insolvency%20and,are%20almost%20a%20century%20old.

https://www.pib.gov.in/PressReleseDetailm.aspx?PRID=1696288&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=110730&reg=3&lang=2#:~:text=Bankruptcy%20Reforms%20Committee,Ministry%20of%20Finance%2C%20Room%20no.

MINISTRY OF LAW & JUSTICE

https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/2154/5/A2016-31.pdf

https://ibbi.gov.in/uploads/legalframwork/2026-04-07-115842-i5nsk-7ed69ef2a4d23a8b0d472cc0fcd55e79.pdf

https://ibbi.gov.in/webadmin/pdf/whatsnew/2018/Aug/The%20Insolvency%20and%20Bankruptcy%20Code%20%28Second%20Amendment%29%20Act%2C%202018_2018-08-18%2018%3A42%3A09.pdf

https://ibbi.gov.in/uploads/legalframwork/d36301a7973451881e00492419012542.pdf

https://ibbi.gov.in/uploads/legalframwork/0150ec26cf05f06e66bd82b2ec4f6296.pdf

https://www.icsi.edu/ccgrt/research/bare-acts/corporate-laws/

MINISTRY OF CORPORATE AFFAIRS

https://ibbi.gov.in/uploads/whatsnew/press_release_of_IBC_Code-1.pdf

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2117411&reg=3&lang=2

https://ibbi.gov.in/uploads/resources/d75daa3a490fc1bc316632cd993fca06.pdf?utm

LOK SABHA

https://sansad.in/getFile/BillsTexts/LSBillTexts/Asintroduced/INSOLVENCY%20as%20intro812202584142PM.pdf?source=legislation

https://sansad.in/getFile/app/lsscommittee/Select%20Committee%20on%20The%20Insolvency%20And%20Bankruptcy%20Code%20(Amendment)%20Bill,%202025/pr_files/ENG%20Press%20Release%20-%20Report%20on%20examination%20of%20the%20IBC%20Amendment%20Bill%202025.pdf?source=app#:~:text=Shri%20Baijayant%20Panda%2C%20Chairperson%20of,its%20report%20to%20the%20Parliament.

https://sansad.in/ls/legislation/bills

https://sansad.in/getFile/loksabhaquestions/annex/187/AU3813_3TnFbA.pdf?source=pqals

THE INSTITUTE OF COMPANY SECRETARIES OF INDIA

https://www.icsi.edu/media/webmodules/ILP_Study_with_TP.pdf#:~:text=ii%20Page%203%20iii%20Insolvency%20occurs%20when,is%20not%20exactly%20the%20same%20as%20insolvency.

https://www.icsi.edu/ccgrt/research/bare-acts/corporate-laws/

OTHERS

https://www.newsonair.gov.in/parliament-passes-insolvency-and-bankruptcy-code-bill-2026/

https://www.mygov.in/group-issue/interim-recommendations-bankruptcy-law-reforms-committee-blrc/?page=0%2C10#:~:text=A%20Committee%20was%20formed%20under,%E2%80%A2

https://www.ey.com/en_in/insights/strategy-transactions/nine-years-of-ibc-transforming-india-s-insolvency-landscape

*****