યુવા ભારતની આકાંક્ષાઓને પૂર્ણ કરવા અને સેવા (સર્વિસીસ) ક્ષેત્ર પર વિશેષ ભાર મૂકીને ક્ષમતા નિર્માણ કરવા માટેની સરકારની પ્રતિબદ્ધતાને નાણામંત્રીએ તેમના 2026-27 ના બજેટ ભાષણમાં રેખાંકિત કરી હતી. કેન્દ્રીય બજેટ 2026-27 ના પેરા-51 માં એક હાઈ પાવર્ડ ‘એજ્યુકેશન ટુ એમ્પ્લોયમેન્ટ એન્ડ એન્ટરપ્રાઇઝ’ (શિક્ષણથી રોજગાર અને ઉદ્યોગ સાહસિકતા) સ્ટેન્ડિંગ કમિટીની સ્થાપના કરવાનો પ્રસ્તાવ છે. આ સમિતિ વર્ષ 2047 સુધીમાં વૈશ્વિક સેવા બજારમાં ભારતનો હિસ્સો 10% સુધી પહોંચાડવાના લક્ષ્યને પ્રાપ્ત કરવામાં મદદ કરવા માટે કલ્પનાબદ્ધ કરવામાં આવી છે. તે વૃદ્ધિ, રોજગાર અને નિકાસને શ્રેષ્ઠ બનાવવા માટેના ક્ષેત્રોને પ્રાથમિકતા આપશે, નોકરીઓ અને કૌશલ્યની જરૂરિયાતો પર આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) સહિતની અદ્યતન (ફ્રન્ટિયર) ટેકનોલોજીની અસરોનું મૂલ્યાંકન કરશે અને યોગ્ય પગલાંની ભલામણ કરશે.

આ સંદર્ભમાં, નીતિ આયોગના સીઇઓ (CEO) ના અધ્યક્ષપદ હેઠળ એક સમિતિની રચના કરવામાં આવી છે, જેમાં સંબંધિત મંત્રાલયો/વિભાગો, રાજ્ય સરકારો, ઉદ્યોગ સંગઠનો અને નિષ્ણાતો/શૈક્ષણિક જગતના પ્રતિનિધિઓ સામેલ છે. તેમાં શ્રમ અને રોજગાર મંત્રાલય, વાણિજ્ય વિભાગ, આર્થિક બાબતોના વિભાગ, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને આઇટી મંત્રાલય, ઉચ્ચ શિક્ષણ વિભાગ, કૌશલ્ય વિકાસ અને ઉદ્યોગસાહસિકતા મંત્રાલય, શાળા શિક્ષણ અને સાક્ષરતા વિભાગ, આંકડા અને કાર્યક્રમ અમલીકરણ મંત્રાલય, આંધ્રપ્રદેશ, બિહાર, મહારાષ્ટ્ર અને ઉત્તર પ્રદેશની સરકારો, નાસકોમ (NASSCOM), ફિક્કી (FICCI), સીએઆઇ (CII), ફિસ્મી (FISME), એસઇપીસી (SEPC) અને અન્ય નિષ્ણાતોના પ્રતિનિધિત્વનો સમાવેશ થાય છે.

22મી મે 2026 ના રોજ, નીતિ આયોગ દ્વારા શ્રીમતી નિધિ છિબ્બર (CEO, નીતિ આયોગ) ના અધ્યક્ષપદ હેઠળ ઉક્ત સ્ટેન્ડિંગ કમિટીની પ્રથમ બેઠક યોજવામાં આવી હતી. ઉપસ્થિત રહેલા લોકોમાં શ્રીમતી દેબશ્રી મુખર્જી (સચિવ, કૌશલ્ય વિકાસ અને ઉદ્યોગસાહસિકતા મંત્રાલય), સુશ્રી દેબજાની ઘોષ (ડિસ્ટિંગ્વિશ્ડ ફેલો, નીતિ આયોગ) અને મંત્રાલયો/વિભાગો, રાજ્ય સરકારો, ઉદ્યોગ સંગઠનોના અન્ય વરિષ્ઠ અધિકારીઓ અને નિષ્ણાતો/શૈક્ષણિક જગતના અગ્રણીઓ સામેલ હતા.

નીતિ આયોગના સર્વિસીસ ડિવિઝનના પ્રોગ્રામ ડાયરેક્ટર ડૉ. સોનિયા પંતે આર્થિક મૂલ્ય નિર્માણ અને રોજગાર નિર્માણ બંને દ્રષ્ટિએ સેવા ક્ષેત્રની સંભાવનાઓ પર વિગતવાર પ્રસ્તુતિ (પ્રેઝન્ટેશન) રજૂ કરી હતી. નીતિ આયોગના સીઇઓ શ્રીમતી નિધિ છિબ્બરે બદલાતી અર્થવ્યવસ્થાની જરૂરિયાતો સાથે શિક્ષણ, કૌશલ્ય અને રોજગારની નિવસનતંત્રો (ઇકોસિસ્ટમ્સ) ને સુસંગત બનાવવા માટે સતત પ્રયાસો કરવાના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે અવલોકન કર્યું કે ભારતનો વસ્તી વિષયક લાભાંશ (ડેમોગ્રાફિક ડિવિડન્ડ) યુવાનો માટે ઉત્પાદક રોજગારી અને શૈક્ષણિક તકો ઊભી કરવા માટે યોગ્ય નીતિ વિષયક પગલાં દ્વારા વૃદ્ધિને વેગ આપવાની તકો પૂરી પાડે છે.

આ ચર્ચામાં શ્રમ દળની ભાગીદારી, યુવા રોજગાર, શિક્ષણ અને કૌશલ્યનું સુમેળકરણ, ઔપચારિક અને અનૌપચારિક અર્થતંત્ર અને નોકરીઓ માટે કર્મચારીઓની સજ્જતા સહિતના વિવિધ મુદ્દાઓ આવરી લેવામાં આવ્યા હતા. સહભાગીઓએ બિન-ખેતી ક્ષેત્રો તરફ શ્રમના સ્થળાંતર, અદ્યતન ટેકનોલોજી અપનાવવા અને ઉદ્યોગ-સંબંધિત કૌશલ્યના માર્ગોને મજબૂત કરવાની જરૂરિયાત જેવા પાસાઓ પર પણ વિચાર-વિમર્શ કર્યો હતો.

સમિતિએ નોંધ્યું હતું કે સેવા ક્ષેત્ર ભારતના આર્થિક વિકાસમાં સતત મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી રહ્યું છે, અને આર્થિક સ્થિતિસ્થાપકતા, નિકાસ સ્પર્ધાત્મકતા, રોજગારની ગુણવત્તા, વૈશ્વિક મૂલ્ય શૃંખલાઓ (ગ્લોબલ વેલ્યુ ચેન્સ) માં તેના વધતા યોગદાન અને વિકસિત ભારતના વિઝનમાં યોગદાન આપવાની તેની સંભાવનાઓને રેખાંકિત કરી હતી.

સમિતિએ નિયમિત અંતરે મળવાનું અને રોજગાર ક્ષમતા વધારવા, ઉદ્યોગસાહસિકતાને પ્રોત્સાહન આપવા, ઉદ્યોગ-સંબંધિત કૌશલ્યને મજબૂત કરવા અને સેવા ક્ષેત્રમાં વૃદ્ધિને વેગ આપવા માટે સક્રિય ભલામણો ઓળખવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાનો નિર્ણય લીધો હતો. આ બેઠક ભારતના વસ્તી વિષયક લાભાંશને વૃદ્ધિના લાભાંશમાં બદલવા, કેન્દ્ર, રાજ્યો, ઉદ્યોગો, શૈક્ષણિક જગત અને કૌશલ્ય નિવસનતંત્ર વચ્ચે સંકલિત કામગીરી વધારવા અને શિક્ષણ, રોજગાર અને ઉદ્યોગસાહસિકતા વચ્ચેના અંતરને પૂરવા માટે ભવિષ્ય માટે તૈયાર નીતિગત પ્રતિભાવો વિકસાવવાની સહિયારી પ્રતિબદ્ધતા સાથે સંપન્ન થઈ હતી.

SM/DK/JD

(રીલીઝ આઈડી: 2264800) મુલાકાતી સંખ્યા : 12