ભારત સરકારના શિક્ષણ મંત્રાલયે આજે સુષમા સ્વરાજ ભવન, નવી દિલ્હી ખાતે 'ભારત ઇનોવેટ્સ 2026' (Bharat Innovates 2026) પર ઉચ્ચ સ્તરીય રાજદ્વારી સંવાદનું આયોજન કર્યું હતું. આ સંવાદ 'ભારત ઇનોવેટ્સ 2026' માટેની પ્રારંભિક તૈયારીઓના ભાગરૂપે હતો. આ કાર્યક્રમ 'ભારત-ફ્રાન્સ ઇનોવેશન વર્ષ' અંતર્ગત 14-16 જૂન 2026 દરમિયાન ફ્રાન્સના નાઇસ (Nice) શહેરમાં યોજાનાર છે.

આ સંવાદમાં રાજદૂતો, હાઈ કમિશનરો, રાજદ્વારીઓ અને ભારત સરકારના અધિકારીઓ ભારતની ઝડપથી વધી રહેલી ઇનોવેશન ઇકોસિસ્ટમ દ્વારા વૈશ્વિક સહયોગની તકો પર વિચાર-વિમર્શ કરવા માટે એકત્ર થયા હતા.

આ કાર્યક્રમને કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રી શ્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાને સંબોધિત કર્યો હતો. આ પ્રસંગે બોલતા શ્રી પ્રધાને કહ્યું કે ભારત આજે વૈશ્વિક વિક્ષેપો અને પડકારોને નવી નવીનતાઓ માટેની તકો તરીકે જુએ છે અને ભવિષ્યના વિકાસને આકાર આપતા અગ્રણી દેશોમાંના એક તરીકે ઉભરી રહ્યું છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે ભારત ટેકનોલોજીના બજારમાંથી વિકસીને ટેકનોલોજી ડેવલપર અને વિશ્વ માટે એક વિશ્વસનીય ભાગીદાર બની રહ્યું છે.

પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના વિઝનનો ઉલ્લેખ કરતા તેમણે કહ્યું કે છેલ્લા એક દાયકામાં ઇનોવેશનને રાષ્ટ્રીય પ્રાથમિકતા બનાવવામાં આવી છે, જેમાં સંશોધન, વિકાસ અને રાષ્ટ્રીય તેમજ વૈશ્વિક પડકારોના ઉકેલો શોધવા પર મજબૂત ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. શ્રી પ્રધાને હાઇલાઇટ કર્યું હતું કે ભારતની જીવંત યુવા વસ્તી, સ્ટાર્ટઅપ ઇકોસિસ્ટમ, ઉચ્ચ શિક્ષણ સંસ્થાઓ અને રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ 2020 તથા અટલ ઇનોવેશન મિશન જેવી પહેલો વિવેચનાત્મક વિચારસરણી, બહુવિધ વિષયક શિક્ષણ, સાહસિકતા અને જ્ઞાન નિર્માણની સંસ્કૃતિ બનાવી રહી છે.

શ્રી પ્રધાને વધુમાં જણાવ્યું હતું કે 'ભારત ઇનોવેટ્સ 2026' રાષ્ટ્રીય ઇનોવેશન ચળવળ અને ઇનોવેટર્સ, રોકાણકારો, સંસ્થાઓ, ઉદ્યોગો અને સરકારો વચ્ચે સહયોગ માટેનું વૈશ્વિક પ્લેટફોર્મ છે. ભારતની "સર્વસમાવેશકતા માટે ઇનોવેશન" (innovation for inclusion) ની ફિલસૂફી પર ભાર મૂકતા મંત્રીશ્રીએ જણાવ્યું હતું કે ભારતની નવીનતાઓનો ઉદ્દેશ્ય માત્ર સ્થાનિક જરૂરિયાતોને પૂરી કરવાનો જ નથી, પરંતુ વિશ્વને, ખાસ કરીને ગ્લોબલ સાઉથને સ્કેલેબલ, ખર્ચ-અસરકારક અને સર્વસમાવેશક ઉકેલો પ્રદાન કરવાનો પણ છે.

ફ્રાન્સમાં યોજાનારા 'ભારત ઇનોવેટ્સ 2026' માં સહભાગી થવા માટે આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયને આમંત્રણ આપતા તેમણે કહ્યું કે ભારત એકલું વિકાસ કરવા માંગતું નથી પરંતુ ભાગીદારી, સહકાર અને સહયોગ દ્વારા વિકાસ ઈચ્છે છે. પ્રધાનમંત્રી મોદીના વિઝનનો પુનરોચ્ચાર કરતા કે "ટેકનોલોજીએ માનવતાની સેવા કરવી જોઈએ" અને વિકાસ સર્વસમાવેશક રહેવો જોઈએ, શ્રી પ્રધાને માનવતાના સામૂહિક લાભ માટે ભારતના ઇનોવેશન પ્રવાસમાં જોડાવા વૈશ્વિક ભાગીદારોને આહવાન કર્યું હતું.

વિદેશ મંત્રાલયના વિદેશ સચિવ શ્રી વિક્રમ મિસરીએ ઉલ્લેખ કર્યો હતો કે 'ભારત ઇનોવેટ્સ' એ ટેકનોલોજી, ઇનોવેશન, ઉચ્ચ શિક્ષણ, સંશોધન અને વિકાસમાં સૌથી મહત્વપૂર્ણ પહેલોમાંની એક છે. તેમણે ફ્રાન્સને ભારત માટે એક મુખ્ય ભાગીદાર તરીકે ગણાવ્યું અને નોંધ્યું કે 2026 ને 'ભારત-ફ્રાન્સ ઇનોવેશન વર્ષ' તરીકે જાહેર કરવામાં આવ્યું છે, જે આ વર્ષની શરૂઆતમાં રાષ્ટ્રપતિ ઇમેન્યુઅલ મેક્રોનની ભારત મુલાકાત દરમિયાન લોન્ચ કરવામાં આવ્યું હતું. તેમણે એમ પણ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે આ ભાગીદારીનો હેતુ વ્યાપક વૈશ્વિક સમુદાયને લાભ પહોંચાડવાનો છે, જે વિશ્વ માટે વિશ્વસનીય મિત્ર અને ભાગીદાર તરીકે ભારતની ભૂમિકાને પ્રતિબિંબિત કરે છે.

આ પ્રસંગે બોલતા ઉચ્ચ શિક્ષણ સચિવ ડૉ. વિનીત જોશીએ ભારતની ઇનોવેશન ઇકોસિસ્ટમ દર્શાવતા વૈશ્વિક પ્લેટફોર્મ તરીકે 'ભારત ઇનોવેટ્સ 2026' ના મહત્વ પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો. તેમણે નોંધ્યું હતું કે આ પહેલ ભારતની ઉચ્ચ શિક્ષણ સંસ્થાઓ, પ્રયોગશાળાઓ, રિસર્ચ પાર્ક્સ અને ઇનોવેશન સિસ્ટમ્સ સાથે ગાઢ રીતે જોડાયેલી છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે ભારતમાં ઉચ્ચ શિક્ષણ શૈક્ષણિક બાબતોથી આગળ વધીને સાહસિકતા, ટેકનોલોજી વિકાસ, સમસ્યાનું નિરાકરણ અને આર્થિક વૃદ્ધિને આગળ ધપાવવા માટે વિકસી રહ્યું છે.

શિક્ષણ મંત્રાલયના જોઈન્ટ સેક્રેટરી સુશ્રી સૌમ્યા ગુપ્તા દ્વારા 'ભારત ઇનોવેટ્સ 2026' પર એક પ્રેઝન્ટેશન રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું. આ સત્ર દ્વારા વિદેશી મિશનોને 'ભારત ઇનોવેટ્સ 2026' માટે આયોજિત વ્યાપ, વિષયવસ્તુ પર ધ્યાન અને સંસ્થાઓની ભાગીદારી તેમજ 'ભારત ઇનોવેટ' સ્ટાર્ટઅપ્સની પસંદગી પ્રક્રિયા વિશે જાણકારી મેળવવામાં મદદ મળી હતી.

રાજદ્વારી સમુદાય સાથે કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રીના આજના સંવાદે રોકાણકારો, યુનિવર્સિટીઓ, સંશોધન સંસ્થાઓ, ઇન્ક્યુબેટર્સ અને ઉદ્યોગના હિસ્સેદારોને ભારતની ડીપ-ટેક અને સંશોધન-સંચાલિત સ્ટાર્ટઅપ ઇકોસિસ્ટમ સાથે વૈશ્વિક સ્તરે જોડવા માટે એક પ્લેટફોર્મ તરીકે કામ કર્યું હતું. ચર્ચાઓમાં સંશોધન સહયોગ, સ્ટાર્ટઅપ ભાગીદારી, ટેકનોલોજી વેલિડેશન, બજારમાં પહોંચ અને શૈક્ષણિક સહકાર માટેની તકો પણ શોધવામાં આવી હતી.

'ભારત ઇનોવેટ્સ 2026' એ ઇનોવેશન ભાગીદારી માટેનું એક વૈશ્વિક પ્લેટફોર્મ છે, જે ભારતની ડીપ-ટેક સ્ટાર્ટઅપ્સ અને સંશોધન-સંચાલિત ઇનોવેશન ઇકોસિસ્ટમને આંતરરાષ્ટ્રીય રોકાણકારો, યુનિવર્સિટીઓ, ઉદ્યોગ જગતના નેતાઓ અને નીતિ નિર્માતાઓ સમક્ષ પ્રદર્શિત કરે છે. આ કાર્યક્રમ 15 થી વધુ ભારતીય ઉચ્ચ શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ (HEIs) ના સહયોગથી 13 થી વધુ થીમેટિક STEM ક્ષેત્રોમાં 100 થી વધુ સ્ટાર્ટઅપ્સને એકત્રિત કરશે, જેમાં વિશ્વભરની અગ્રણી શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ, રોકાણકારો અને સરકારી હિસ્સેદારો સામેલ હશે. આ પ્લેટફોર્મનો ઉદ્દેશ્ય ભારતની ઉભરતી ઇનોવેશન ઇકોસિસ્ટમ માટે વ્યૂહાત્મક સહયોગ, ટેકનોલોજી વિનિમય, સંશોધન ભાગીદારી અને વૈશ્વિક બજારમાં પહોંચને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે.

IJ/NP/JD

(રીલીઝ આઈડી: 2260455) મુલાકાતી સંખ્યા : 2