પશ્ચિમ એશિયામાં બદલાતી પરિસ્થિતિ વચ્ચે, ભારત સરકાર નિયમિત અપડેટ્સ દ્વારા નાગરિકોને માહિતગાર રાખવાના તેના પ્રયત્નો ચાલુ રાખે છે. આ સંદર્ભમાં, આજે નેશનલ મીડિયા સેન્ટર ખાતે એક મીડિયા બ્રીફિંગ યોજાઈ હતી, જ્યાં પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ, બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગો, વિદેશ મંત્રાલય, માહિતી અને પ્રસારણ મંત્રાલયના અધિકારીઓએ ઈંધણની ઉપલબ્ધતા, દરિયાઈ કામગીરી, પ્રદેશમાં ભારતીય નાગરિકોને સહાય અને મુખ્ય ક્ષેત્રોમાં સ્થિરતા જાળવવા માટે લેવામાં આવી રહેલા પગલાં વિશે અપડેટ્સ આપ્યા હતા. રસાયણ અને ખાતર મંત્રાલયે ખાતરના સ્ટોકની સ્થિતિ અને ઉપલબ્ધતા વિશે પણ મીડિયાને માહિતગાર કર્યા હતા.

ખાતર સ્ટોકની સ્થિતિ અને ઉપલબ્ધતા

દેશમાં ખાતરની એકંદર સ્ટોક સ્થિતિ (લાખ ટનમાં)

ખરીફ 2026 માટે, DA&FW દ્વારા ખાતરની જરૂરિયાત 390.54 LMT આંકવામાં આવી છે, જેની સામે આજની તારીખે સ્ટોક આશરે 199.65 LMT (51% થી વધુ) છે, જે સામાન્ય આશરે 33% ના સ્તર કરતા નોંધપાત્ર રીતે વધારે છે. આ સરકાર દ્વારા સુધારેલા આયોજન, અગાઉથી સ્ટોક કરવાની પ્રક્રિયા અને કાર્યક્ષમ લોજિસ્ટિક્સ મેનેજમેન્ટનનું પ્રતિબિંબિ છે.

કટોકટી પછી ખાતરનું સ્થાનિક ઉત્પાદન અને આયાત;- (લાખ ટનમાં)

ખાતરનું વેચાણ (લાખ ટનમાં)

ઊર્જા પુરવઠો અને ઈંધણની ઉપલબ્ધતા

પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલયે વર્તમાન ઈંધણ પુરવઠાની સ્થિતિ વિશે અપડેટ આપ્યું હતું, જેમાં પશ્ચિમ એશિયામાં બદલાતી પરિસ્થિતિના સંદર્ભમાં પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનો અને એલપીજીની અવિરત ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે લેવામાં આવતા પગલાંની રૂપરેખા આપવામાં આવી હતી. એવી નોંધ લેવામાં આવી હતી કે:

જાહેર એડવાઈઝરી અને નાગરિક જાગૃતિ

• નાગરિકોને પેટ્રોલ, ડીઝલ અને એલપીજીની ગભરાટમાં આવીને ખરીદી ન કરવાની સલાહ આપવામાં આવે છે કારણ કે સરકાર પેટ્રોલ, ડીઝલ અને એલપીજીની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે તમામ પ્રયાસો કરી રહી છે.
• અફવાઓથી સાવધ રહો અને સાચી માહિતી માટે સત્તાવાર સ્ત્રોતો પર ભરોસો રાખો.
• એલપીજી ગ્રાહકોને વિનંતી કરવામાં આવે છે કે તેઓ ડિજિટલ બુકિંગ પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ કરે અને વિતરકોની મુલાકાત લેવાનું ટાળે.
• નાગરિકોને વૈકલ્પિક ઈંધણ જેમ કે PNG અને ઈલેક્ટ્રિક અથવા ઈન્ડક્શન કૂકટોપનો ઉપયોગ કરવા પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવે છે.
• તમામ નાગરિકોને વર્તમાન પરિસ્થિતિ દરમિયાન તેમના દૈનિક ઉપયોગમાં ઊર્જા બચાવવા માટે જરૂરી પ્રયાસો કરવા વિનંતી કરવામાં આવે છે.

સરકારી સજ્જતા અને પુરવઠા વ્યવસ્થાપન પગલાં

• ચાલુ ભૌગોલિક રાજકીય પરિસ્થિતિ હોવા છતાં, સરકારે સુનિશ્ચિત કર્યું છે કે ઘરેલું એલપીજી, ઘરેલું પીએનજી અને સીએનજી (ટ્રાન્સપોર્ટ) ને 100% પુરવઠો પૂરો પાડવામાં આવે છે.
• કોમર્શિયલ એલપીજી માટે હોસ્પિટલો, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત ફાર્મા, સ્ટીલ, ઓટોમોબાઈલ, બીજ, કૃષિ વગેરેને પણ પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત, સ્થળાંતરિત મજૂરોને 5 કિલો FTL નો પુરવઠો પણ 2 અને 3 માર્ચ 2026 ના સરેરાશ દૈનિક પુરવઠાના આધારે બમણો કરવામાં આવ્યો છે.
• સરકારે સપ્લાય અને ડિમાન્ડ બંને બાજુએ ઘણા તર્કસંગત પગલાં પહેલેથી જ અમલમાં મૂક્યા છે, જેમાં રિફાઇનરી ઉત્પાદનમાં વધારો, શહેરી વિસ્તારોમાં બુકિંગ અંતરાલ 21 થી વધારીને 25 દિવસ અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં 45 દિવસ સુધી કરવા અને પુરવઠા માટે સેક્ટરોને પ્રાથમિકતા આપવાનો સમાવેશ થાય છે.
• એલપીજીની માંગ પરનું દબાણ ઘટાડવા માટે કેરોસીન અને કોલસા જેવા વૈકલ્પિક ઈંધણ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવ્યા છે.
• કોલસા મંત્રાલયે કોલ ઈન્ડિયા અને સિંગરેની કોલિયરીઝને નાના અને મધ્યમ ગ્રાહકોને વિતરણ માટે રાજ્યોને વધારાનો કોલસો પૂરો પાડવા નિર્દેશ આપ્યો છે.
• રાજ્યોને ઘરેલું અને વ્યાપારી ગ્રાહકો માટે નવા PNG જોડાણોની સુવિધા આપવા સલાહ આપવામાં આવી છે.

રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો અને સંસ્થાકીય મિકેનિઝમ સાથે સંકલિત પ્રયાસો

• રાજ્ય સરકારોને આવશ્યક ચીજવસ્તુઓ અધિનિયમ, 1955 અને એલપીજી નિયંત્રણ આદેશ, 2000 હેઠળ પુરવઠાનું નિરીક્ષણ કરવા અને સંગ્રહખોરી અને કાળાબજાર સામે પગલાં લેવાની સત્તા આપવામાં આવી છે.
• પેટ્રોલ, ડીઝલ અને એલપીજી સહિતની આવશ્યક ચીજવસ્તુઓની પુરવઠાની સ્થિતિ પર દેખરેખ રાખવા અને તેનું નિયમન કરવામાં રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોની સરકારોએ પ્રાથમિક ભૂમિકા ભજવવાની હોય છે. ભારત સરકારે તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને અનેક પત્રો અને VC દ્વારા આ જ વાતનું પુનરાવર્તન કર્યું છે.
• ભારત સરકારે તારીખ 27.03.2026 અને 02.04.2026 ના પત્રો દ્વારા નાગરિકોને પર્યાપ્ત ઈંધણની ઉપલબ્ધતા અંગે આશ્વાસન આપવા માટે સક્રિય જાહેર સંદેશાવ્યવહારની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો છે. રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો સાથે નિયમિત સમીક્ષા બેઠકો યોજવામાં આવી રહી છે. આ સંદર્ભમાં, 02.04.2026 (પેટ્રોલિયમ સચિવના અધ્યક્ષપદે) અને 06.04.2026 ના રોજ (પેટ્રોલિયમ સચિવની સાથે માહિતી અને પ્રસારણ તથા ગ્રાહક બાબતોના સચિવોના અધ્યક્ષપદે) બેઠકો બોલાવવામાં આવી હતી, જેમાં નીચેની બાબતો પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો:
  • દૈનિક પ્રેસ બ્રીફિંગ જારી કરવા અને નિયમિત જાહેર એડવાઈઝરી જારી કરવા.
  • સોશિયલ મીડિયા પર ફેક ન્યૂઝ / ખોટી માહિતી પર સક્રિયપણે દેખરેખ રાખવા અને તેનો સામનો કરવા.
  • જિલ્લા વહીવટીતંત્ર દ્વારા દૈનિક અમલીકરણ અભિયાનને સઘન બનાવવા અને OMCs સાથે સંકલન કરીને દરોડા અને નિરીક્ષણ ચાલુ રાખવા.
  • તેમના રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં કોમર્શિયલ એલપીજી ફાળવણીના આદેશો જારી કરવા.
  • રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને ફાળવવામાં આવેલા વધારાના કેરોસીન (SKO) માટે ફાળવણી આદેશો જારી કરવા.
  • PNG અપનાવવા અને વૈકલ્પિક ઇંધણને પ્રોત્સાહન આપવા.
  • એલપીજી પુરવઠાને પ્રાથમિકતા આપવા, ખાસ કરીને ઘરેલું જરૂરિયાતો માટે, અને પુરવઠાની સ્થિરતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે 5 કિલો FTL સિલિન્ડરોના લક્ષિત વિતરણને અપનાવવા.
• તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોએ સંગ્રહખોરી અને કાળાબજારને રોકવા માટે કંટ્રોલ રૂમ અને જિલ્લા મોનિટરિંગ સમિતિઓની સ્થાપના કરી છે.
• ઘણી રાજ્ય સરકારો દ્વારા પ્રેસ બ્રીફિંગ કરવામાં આવી રહી છે.

અમલીકરણ અને દેખરેખની કાર્યવાહી

• એલપીજીની સંગ્રહખોરી અને કાળાબજારને રોકવા માટે દેશભરમાં અમલીકરણની કાર્યવાહી ચાલુ છે. ગઈકાલે દેશભરમાં 1500 થી વધુ દરોડા પાડવામાં આવ્યા હતા.
• પીએસયુ ઓએમસીએ આકસ્મિક નિરીક્ષણો મજબૂત કર્યા છે અને ચાલુ રાખ્યા છે અને 382 એલપીજી ડિસ્ટ્રિબ્યુટરશિપ પર દંડ ફટકાર્યો છે, અને ગઈકાલ સુધીમાં 76 એલપીજી ડિસ્ટ્રિબ્યુટરશિપને સસ્પેન્ડ કરવામાં આવી છે.

એલપીજી પુરવઠો

ડોમેસ્ટિક એલપીજી પુરવઠાની સ્થિતિ:

• પ્રવર્તતી ભૌગોલિક રાજકીય પરિસ્થિતિને કારણે એલપીજી પુરવઠો પ્રભાવિત થવાનું ચાલુ છે.
• ઘરેલું પરિવારોને એલપીજીના પુરવઠાને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે.
• એલપીજી ડિસ્ટ્રિબ્યુટરશિપ પર કોઈ ડ્રાય-આઉટ (સ્ટોક ખતમ થવો) નોંધાયો નથી.
• ઓનલાઈન એલપીજી સિલિન્ડર બુકિંગ ગઈકાલે ઉદ્યોગના ધોરણે વધીને 98% થયું છે.
• ડિલિવરી ઓથેન્ટિકેશન કોડ (DAC) આધારિત ડિલિવરી ડાયવર્ઝન રોકવા માટે વધીને લગભગ 94% થઈ ગઈ છે. DAC ગ્રાહકના રજિસ્ટર્ડ મોબાઈલ નંબર પર પ્રાપ્ત થાય છે.
• મોટાભાગની એલપીજી ડિસ્ટ્રિબ્યુટરશિપ રવિવારે પણ કાર્યરત હતી જેથી કરીને પરિવારોને ઘરેલું એલપીજી સિલિન્ડરની ડિલિવરી સુનિશ્ચિત કરી શકાય.
• છેલ્લા 3 દિવસ દરમિયાન, આશરે 1.14 કરોડ સિલિન્ડરના બુકિંગ સામે રાંધણ ગેસ માટે 1.26 કરોડથી વધુ ડોમેસ્ટિક એલપીજી સિલિન્ડરોની ડિલિવરી કરવામાં આવી છે.

કોમર્શિયલ એલપીજી પુરવઠો અને ફાળવણીના પગલાં:

• કુલ વ્યાપારી એલપીજી ફાળવણી વધીને કટોકટી પૂર્વેના સ્તરના લગભગ 70% થઈ ગઈ છે, જેમાં 10% સુધારા-લિંક્ડ ફાળવણીનો સમાવેશ થાય છે.
• ભારત સરકારે 06.04.2026 ના પત્ર દ્વારા જણાવ્યું છે કે દરેક રાજ્યમાં સ્થળાંતરિત મજૂરોને વિતરણ માટે ઉપલબ્ધ 5 કિલો FTL સિલિન્ડરોની દૈનિક માત્રા 2-3 માર્ચ 2026 દરમિયાન સ્થળાંતરિત મજૂરોને સરેરાશ દૈનિક સપ્લાય (સિલિન્ડરોની સંખ્યા) ના આધારે બમણી કરવામાં આવી રહી છે જે 21.03.2026 ના પત્રમાં દર્શાવેલ 20% ની મર્યાદાથી વધુ છે. આ 5 કિલોના FTL સિલિન્ડરો ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs) ની સહાયથી તેમના રાજ્યમાં માત્ર સ્થળાંતરિત મજૂરોને સપ્લાય કરવા માટે રાજ્ય સરકારના નિકાલ પર છે.
• છેલ્લા 3 દિવસ દરમિયાન, 1.4 લાખથી વધુ 5 કિલો FTL સિલિન્ડરો વેચાયા હતા.
• 3 એપ્રિલ 2026 થી, PSU OMCs એ 5 કિલો FTL સિલિન્ડરો માટે આશરે 11,300 જાગૃતિ શિબિરોનું આયોજન કર્યું છે, જેમાં 2 લાખથી વધુ - 5 કિલો FTL સિલિન્ડરો પણ વેચાયા હતા.
• ગઈકાલે, લગભગ 93 કેમ્પ દ્વારા લગભગ 2100 - 5 કિલો FTL સિલિન્ડરો વેચાયા હતા.
• IOCL, HPCL અને BPCL ના એક્ઝિક્યુટિવ ડાયરેક્ટર્સની ત્રણ સભ્યોની સમિતિ, રાજ્ય સત્તાવાળાઓ અને ઉદ્યોગ સંસ્થાઓ સાથે પરામર્શ કરીને રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં કોમર્શિયલ એલપીજીના વેચાણ માટેની યોજનાને આખરી ઓપ આપે છે.
• છેલ્લા 3 દિવસ દરમિયાન, કુલ 17044 મેટ્રિક ટન (8.97 લાખથી વધુ 19 કિલોના એલપીજી સિલિન્ડરોની સમકક્ષ) કોમર્શિયલ એલપીજીનું વેચાણ થયું છે.
• છેલ્લા 3 દિવસ દરમિયાન, પીએસયુ ઓએમસી દ્વારા કુલ 762 મેટ્રિક ટન ઓટો એલપીજીનું વેચાણ કરવામાં આવ્યું છે.

કુદરતી ગેસ પુરવઠો અને PNG વિસ્તરણ પહેલ

• ગ્રાહકોને D-PNG અને CNG-ટ્રાન્સપોર્ટ માટે 100% પુરવઠા સાથે પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે.
• કાર્યરત યુરિયા પ્લાન્ટ્સમાં ગેસનો પુરવઠો હાલમાં તેમના પાછલા છ મહિનાના સરેરાશ વપરાશના લગભગ 98% છે.
• વધુમાં, CGD નેટવર્ક દ્વારા પુરવઠા સહિત અન્ય ઔદ્યોગિક અને વ્યાપારી ક્ષેત્રોમાં ગેસ પુરવઠો વધારીને 80% કરવામાં આવ્યો છે.
• કોમર્શિયલ એલપીજીની ઉપલબ્ધતા અંગેની ચિંતાઓને દૂર કરવા માટે, CGD એકમોને તેમના તમામ GA (Geographical Areas) માં હોટલ, રેસ્ટોરન્ટ અને કેન્ટીન જેવી વ્યાપારી સંસ્થાઓ માટે PNG જોડાણોને પ્રાથમિકતા આપવા માટે સલાહ આપવામાં આવી છે.
• IGL, MGL, GAIL Gas અને BPCL સહિતની CGD કંપનીઓ ઘરેલું અને વ્યાપારી PNG જોડાણો માટે પ્રોત્સાહનો આપી રહી છે.
• રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો અને કેન્દ્રીય મંત્રાલયોને CGD નેટવર્કના વિસ્તરણ માટે જરૂરી મંજૂરીઓ ઝડપી બનાવવા વિનંતી કરવામાં આવી છે.
• ભારત સરકારે 18.03.2026 ના પત્ર દ્વારા તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને વ્યાપારી એલપીજીની વધારાની 10% ફાળવણીની ઓફર કરી છે જો તેઓ એલપીજી થી પીએનજી તરફના લાંબા ગાળાના સંક્રમણમાં મદદ કરી શકે.
• 22 રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો PNG વિસ્તરણ સુધારાઓ સાથે જોડાયેલ વધારાની વ્યાપારી એલપીજી ફાળવણી મેળવી રહ્યા છે.
• માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રાલયે તારીખ 24.03.26 ના પત્ર દ્વારા CGD ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સંબંધિત અરજીઓને પ્રાથમિકતા પર પ્રક્રિયા કરવા માટે 3 મહિના માટે વિશેષ રૂપે 'ઘટેલા સમયગાળા સાથે CGD ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર માટે ત્વરિત મંજૂરી માળખું' અપનાવ્યું છે.
• ભારત સરકારે 24.03.2026 ના ગેઝેટ દ્વારા આવશ્યક ચીજવસ્તુ અધિનિયમ, 1955 હેઠળ નેચરલ ગેસ અને પેટ્રોલિયમ પ્રોડક્ટ્સ ડિસ્ટ્રિબ્યુશન (પાઈપલાઈન અને અન્ય સુવિધાઓ નાખવા, નિર્માણ, સંચાલન અને વિસ્તરણ દ્વારા) ઓર્ડર, 2026 નોટિફાઇડ કર્યો છે. આ ઓર્ડર દેશભરમાં પાઇપલાઇન નાખવા અને વિસ્તરણ કરવા માટે સુવ્યવસ્થિત અને સમયબદ્ધ માળખું પૂરું પાડે છે, મંજૂરીઓ અને જમીન મેળવવામાં થતા વિલંબને દૂર કરે છે અને રહેણાંક વિસ્તારો સહિત કુદરતી ગેસ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના ઝડપી વિકાસને સક્ષમ બનાવે છે. તે PNG નેટવર્ક વૃદ્ધિને વેગ આપવા, લાસ્ટ માઈલ કનેક્ટિવિટી વધારવા અને સ્વચ્છ ઈંધણ તરફના સંક્રમણને સમર્થન આપવાની અપેક્ષા રાખે છે, જેનાથી ઊર્જા સુરક્ષા મજબૂત થશે અને ભારતની ગેસ-આધારિત અર્થવ્યવસ્થા આગળ વધશે.
• PNGRB એ CGD સંસ્થાઓને D-PNG કનેક્શન્સ ઝડપી બનાવવા નિર્દેશ આપ્યો છે. ઉપરાંત, PNG વિસ્તરણમાં ગતિ જાળવી રાખવા માટે નેશનલ PNG ડ્રાઈવ 2.0 ને 30.06.2026 સુધી લંબાવવામાં આવી છે.
• સ્વચ્છ, વધુ સુરક્ષિત અને આત્મનિર્ભર ઊર્જા ભવિષ્યને પ્રોત્સાહિત કરવા માટે, ભારત સરકારે મોડેલ ડ્રાફ્ટ સ્ટેટ CBG પોલિસી વિકસાવી છે. મોડેલ પોલિસીનો ઉદ્દેશ્ય રાજ્યોને CBG વિકાસ માટે પોતાનું રોકાણકાર-મૈત્રીપૂર્ણ અને અમલીકરણ-લક્ષી ઇકોસિસ્ટમ બનાવવા માટે સક્ષમ કરવા માટે એક વ્યાપક લવચીક માર્ગદર્શક માળખા તરીકે સેવા આપવાનો છે. જે રાજ્યો આ વિકલ્પ પસંદ કરશે, તેમને વ્યાપારી એલપીજીની વધારાની ફાળવણીના આગામી હપ્તા માટે પ્રાથમિકતા આપવામાં આવશે.
• MoEFCC એ 07.04.2026 ના આદેશ દ્વારા CPCB ને CGD નેટવર્ક/ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર માટે 15 દિવસની અંદર સ્થાપના કરવાની સંમતિ અથવા સંચાલન કરવાની સંમતિ આપવા માટે SPCB/PCC ને જરૂરી નિર્દેશો જારી કરવા આદેશ આપ્યો છે.
• માર્ચ 2026 થી, આશરે 6.79 લાખ PNG જોડાણો ગેસિફાઇડ કરવામાં આવ્યા છે અને વધારાના 2.68 લાખ જોડાણો માટે માળખું તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે, જે કુલ જોડાણોની સંખ્યા 9.47 લાખ પર લઈ જાય છે. વધુમાં, લગભગ 7.29 લાખ ગ્રાહકોએ નવા જોડાણો માટે નોંધણી કરાવી છે.
• 10.05.2026 સુધીમાં, 52,300 થી વધુ PNG ગ્રાહકોએ MYPNGD.in વેબસાઇટ દ્વારા તેમના LPG કનેક્શન સરેન્ડર કર્યા છે.

ક્રૂડ પોઝિશન અને રિફાઇનરી કામગીરી

• બધી રિફાઇનરીઓ પર્યાપ્ત ક્રૂડ ઇન્વેન્ટરી સાથે ઉચ્ચ ક્ષમતા પર કાર્યરત છે, જ્યારે પેટ્રોલ અને ડીઝલનો પૂરતો સ્ટોક જાળવવામાં આવી રહ્યો છે.
• ઘરેલું વપરાશને ટેકો આપવા માટે રિફાઇનરીઓમાંથી ઘરેલું એલપીજી ઉત્પાદન વધારવામાં આવ્યું છે.
• ઘરેલું બજાર માટે પેટ્રોકેમિકલ ફીડસ્ટોક સપ્લાયની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે આંતર-મંત્રાલય જોઈન્ટ વર્કિંગ ગ્રુપ (JWG) ની રચના કરવામાં આવી છે. ત્યારબાદ, ભારત સરકારે 01.04.2026 ના ઓર્ડર દ્વારા ઓઈલ રિફાઈનરી કંપનીઓ સહિત પેટ્રોકેમિકલ કોમ્પ્લેક્સને સેન્ટર ફોર હાઈ ટેકનોલોજી (CHT) દ્વારા નિર્ધારિત જટિલ ક્ષેત્રો માટે C3 અને C4 સ્ટ્રીમ્સની ચોક્કસ લઘુત્તમ માત્રા ઉપલબ્ધ કરાવવાની મંજૂરી આપી છે.
• ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ કેમિકલ્સ એન્ડ પેટ્રો કેમિકલ્સ (DCPC), ડિપાર્ટમેન્ટ ફોર પ્રમોશન ઓફ ઇન્ડસ્ટ્રી એન્ડ ઇન્ટરનલ ટ્રેડ (DPIIT) પાસેથી મળેલી વિનંતીઓના આધારે, ફાર્મા અને કેમિકલ ક્ષેત્રની કંપનીઓ માટે એલપીજી પૂલમાંથી 1120 મેટ્રિક ટન/દિવસની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.
• 1 મે 2026 થી, મુંબઈ, કોચી, વિઝાગ, ચેન્નાઈ, મથુરા અને ગુજરાત રિફાઇનરીઓ દ્વારા કેમિકલ, ફાર્મા અને પેઇન્ટ ઉદ્યોગને આશરે 4600 મેટ્રિક ટન પ્રોપિલિન અને આશરે 1700 મેટ્રિક ટન બ્યુટિલ એક્રિલેટ વેચવામાં આવ્યું છે.

છૂટક ઈંધણની ઉપલબ્ધતા અને ભાવ નિર્ધારણના પગલાં

• સમગ્ર દેશમાં તમામ રિટેલ આઉટલેટ્સ સામાન્ય રીતે કાર્યરત છે.
• મિડલ ઈસ્ટ કટોકટીના કારણે ક્રૂડના ભાવમાં અસાધારણ વધારો થયો છે; જો કે, ગ્રાહકોના રક્ષણ માટે ભારત સરકારે પેટ્રોલ અને ડીઝલ પરની એક્સાઈઝ ડ્યુટીમાં લિટર દીઠ ₹10નો ઘટાડો કર્યો છે.
• દેશના તમામ પેટ્રોલ પંપ પર પેટ્રોલ અને ડીઝલનો પૂરતો સ્ટોક ઉપલબ્ધ છે. પેટ્રોલ અને ડીઝલના નિયમિત રિટેલ ભાવ યથાવત છે અને પીએસયુ ઓએમસી રિટેલ આઉટલેટ્સ પર કોઈ ભાવ વધારો થયો નથી.

દરિયાઈ સુરક્ષા અને શિપિંગ કામગીરી

બંદર, શિપિંગ અને જળમાર્ગ મંત્રાલયે પર્શિયન ગલ્ફમાં પ્રવર્તતી દરિયાઈ પરિસ્થિતિ વિશે અપડેટ આપ્યું હતું, જેમાં પ્રદેશમાં ભારતીય જહાજો અને ક્રૂની સલામતી અને સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા માટે લેવામાં આવી રહેલા પગલાંની વિગતો આપી હતી. એવું જણાવવામાં આવ્યું હતું કે:

• બંદર, શિપિંગ અને જળમાર્ગ મંત્રાલય નાવિક કલ્યાણ અને અવિરત દરિયાઈ કામગીરી સુનિશ્ચિત કરવા માટે વિદેશ મંત્રાલય, ભારતીય મિશન અને દરિયાઈ હિસ્સેદારો સાથે સંકલન કરવાનું ચાલુ રાખે છે.
• વિસ્તારના તમામ ભારતીય નાવિકો સુરક્ષિત છે. છેલ્લા 24 કલાકમાં ભારતીય ધ્વજ ધરાવતા વેપારી જહાજો અથવા વિદેશી ધ્વજ ધરાવતા વેપારી જહાજો પરના ભારતીય નાવિકો સાથે સંકળાયેલી કોઈ ઘટના નોંધાઈ નથી.
• ડીજી શિપિંગ કંટ્રોલ રૂમે સક્રિય થયા પછી 8,889 કોલ્સ અને 19,758 થી વધુ ઈમેઈલ્સ હેન્ડલ કર્યા છે. છેલ્લા 72 કલાકમાં કુલ 152 કોલ્સ અને 444 ઈમેઈલ્સ પ્રાપ્ત થયા છે.
• મંત્રાલયે, ડાયરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ શિપિંગ (DG શિપિંગ) દ્વારા, અત્યાર સુધીમાં 3,096 થી વધુ ભારતીય નાવિકોના સુરક્ષિત સ્વદેશ પરત ફરવાની સુવિધા આપી છે, જેમાં ગલ્ફ ક્ષેત્રના વિવિધ સ્થળોએથી છેલ્લા 72 કલાકમાં 77 નાવિકોનો સમાવેશ થાય છે.
• સમગ્ર ભારતમાં બંદરની કામગીરી સામાન્ય છે, કોઈ ભીડ (congestion) નોંધાઈ નથી.

પ્રદેશમાં ભારતીય નાગરિકોની સુરક્ષા

વિદેશ મંત્રાલય ગલ્ફ અને પશ્ચિમ એશિયા ક્ષેત્રમાં વિકાસ પર નજર રાખવાનું ચાલુ રાખે છે, જેમાં પ્રદેશમાં ભારતીય સમુદાયની સલામતી, સુરક્ષા અને કલ્યાણ સુનિશ્ચિત કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું છે. એવી માહિતી આપવામાં આવી હતી કે:

• વિદેશ મંત્રાલય માહિતીની આપ-લે અને પ્રયત્નોના બહેતર સંકલન માટે રાજ્ય સરકારો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો સાથે નિયમિત સંપર્કમાં છે.
• ભારતીય નાગરિકો અને તેમના પરિવારોના પ્રશ્નોના જવાબ આપવા માટે મંત્રાલયમાં સમર્પિત વિશેષ કંટ્રોલ રૂમ કાર્યરત છે.
• ભારતીય દૂતાવાસો અને કોન્સ્યુલેટ સમયસર સહાય પૂરી પાડવા માટે ચોવીસ કલાક હેલ્પલાઇન ચલાવવાનું ચાલુ રાખે છે અને આપણા નાગરિકોને સક્રિયપણે મદદ કરી રહ્યા છે. તેઓ સ્થાનિક સરકારોના પણ ગાઢ સંપર્કમાં છે.
• સ્થાનિક સરકારની માર્ગદર્શિકા, ફ્લાઇટ અને મુસાફરીની પરિસ્થિતિઓ, કોન્સ્યુલર સેવાઓ અને સમુદાય માટે લેવામાં આવી રહેલા વિવિધ કલ્યાણકારી પગલાં સંબંધિત માહિતી સહિતની નિયમિત એડવાઈઝરી જારી કરવામાં આવી રહી છે.
• ભારતીય મિશન ત્યાં રહેતા ભારતીય સમુદાય સાથે સક્રિયપણે જોડાયેલા છે. તેઓ ભારતીય સમુદાયના સંગઠનો, સંસ્થાઓ, વ્યાવસાયિક જૂથો અને ભારતીય કંપનીઓ સાથે તેમની ચિંતાઓને દૂર કરવા માટે નિયમિતપણે વાતચીત કરી રહ્યા છે.
• સરકાર પ્રદેશમાં ભારતીય નાવિકોના કલ્યાણને ઉચ્ચ પ્રાથમિકતા આપી રહી છે. ભારતીય મિશન તેમને સ્થાનિક સત્તાવાળાઓ અને એજન્સીઓ સાથે સંકલન, કોન્સ્યુલર સહાય પૂરી પાડવા અને ભારત પરત ફરવાની વિનંતીઓમાં મદદ કરવા સહિતની તમામ સહાય પૂરી પાડી રહ્યા છે.
• પ્રદેશમાંથી ભારતના વિવિધ સ્થળોએ વધારાની ફ્લાઇટ્સ કાર્યરત હોવાને કારણે એકંદર ફ્લાઇટની સ્થિતિમાં સુધારો ચાલુ રહ્યો છે.
• UAE એરસ્પેસ ખુલ્લી છે. ભારતીય અને યુએઈ કેરિયર્સ યુએઈથી ભારતના વિવિધ સ્થળોએ ફ્લાઈટ્સ ચલાવી રહ્યા છે.
• સાઉદી અરેબિયા અને ઓમાનના વિવિધ એરપોર્ટથી ભારતના વિવિધ સ્થળો માટે ફ્લાઈટ્સ ચલાવવામાં આવી રહી છે.
• કતાર એરસ્પેસ આંશિક રીતે ખુલ્લી છે. એર ઈન્ડિયા, એર ઈન્ડિયા એક્સપ્રેસ, ઈન્ડિગો અને કતાર એરવેઝ કતારથી ભારતના વિવિધ સ્થળો માટે ફ્લાઈટ્સ ચલાવી રહી છે.
• કુવૈત એરસ્પેસ ખુલ્લી છે. જઝીરા એરવેઝ અને કુવૈત એરવેઝ કુવૈતથી ભારત માટે ફ્લાઈટ્સ ચલાવી રહી છે.
• બહેરીન એરસ્પેસ ખુલ્લી છે. એર ઈન્ડિયા એક્સપ્રેસ, ઈન્ડિગો અને ગલ્ફ એર બહેરીનથી ભારતના વિવિધ સ્થળો માટે ફ્લાઈટ્સ ચલાવી રહી છે.
• ઇરાક એરસ્પેસ પ્રદેશના સ્થળો માટે મર્યાદિત ફ્લાઇટ કામગીરી સાથે ખુલ્લી છે, જેનો ભારતની આગળની મુસાફરી માટે ઉપયોગ કરી શકાય છે.
• ઈરાન એરસ્પેસ આંશિક રીતે ખુલ્લી છે. મંત્રાલયે ભારતીય નાગરિકોને ઈરાન પ્રવાસ ટાળવાની સલાહ આપી છે અને જેઓ ત્યાં છે તેમને ભારતીય દૂતાવાસના સમર્થન સાથે બહાર નીકળવા વિનંતી કરી છે. અત્યાર સુધીમાં, તેહરાન સ્થિત ભારતીય દૂતાવાસે જમીની સરહદ માર્ગો દ્વારા 2,549 ભારતીય નાગરિકોને ઈરાનમાંથી બહાર ખસેડવાની સુવિધા આપી છે.
• ઈઝરાયેલ એરસ્પેસ ખુલ્લી છે અને પ્રદેશના સ્થળો માટે મર્યાદિત ફ્લાઈટ કામગીરી ફરી શરૂ થઈ છે, જેનો ભારતની આગળની મુસાફરી માટે ઉપયોગ કરી શકાય છે.

IJ/JY/JD