ভাৰতত হিন্দী সাংবাদিকতাৰ ২০০ বছৰীয়া গৌৰৱময় যাত্ৰা উপলক্ষে ভাৰতীয় গণসংযোগ প্ৰতিষ্ঠান (আইআইএমচি)ৰ ফ্লেগশ্বিপ গৱেষণা আলোচনী ‘সঞ্চাৰ মধ্যম’ৰ বিশেষ স্মৃতিসংখ্যাৰ মুক্তি অনুষ্ঠানত ৰাজ্যসভাৰ মাননীয় উপাধ্যক্ষ শ্ৰী হৰিবংশ ডাঙৰীয়াই ৫ মে’ তাৰিখে ভাষণ প্ৰদান কৰে। অনুষ্ঠানত আইআইএমচিৰ উপাচাৰ্য ড০ প্ৰজ্ঞা পালিৱাল গৌৰ আৰু তথ্য আৰু সম্প্ৰচাৰ মন্ত্ৰালয়ৰ যুটীয়া সচিব ড০ কেকে নিৰলা উপস্থিত আছিল।

ৰাষ্ট্ৰ-নিৰ্মাণৰ ক্ষেত্ৰত হিন্দী সাংবাদিকতাৰ সমৃদ্ধ উত্তৰাধিকাৰ আৰু বিকাশমান ভূমিকাৰ ওপৰত আলোকপাত কৰি শ্ৰী হৰিবংশে উল্লেখ কৰে যে দ্ৰুত পৰিৱৰ্তনেৰে চিহ্নিত এই যুগত সাক্ষৰ আৰু নিৰক্ষৰৰ সংজ্ঞা পৰম্পৰাগত পঢ়া-শুনাৰ সীমাৰ বাহিৰলৈ বিস্তৃত হৈছে। তেওঁ লগতে কয় যে নিৰন্তৰ শিক্ষাগ্ৰহণ আৰু উদীয়মান জ্ঞান ব্যৱস্থাৰ সৈতে খাপ খুৱাব পৰা সামৰ্থ্য এতিয়া অত্যাৱশ্যক হৈ পৰিছে।

এসময়ত যিবোৰ প্ৰযুক্তিৰ বিকাশ হ’বলৈ শতিকাজুৰি সময় লাগিছিল, সেইসমূহ এতিয়া বছৰ বা মাহৰ ভিতৰতে দ্ৰুতগতিত ৰূপান্তৰিত হৈছে। এই পৰিপ্ৰেক্ষিতত তেওঁ ব্যক্তিসকলক, বিশেষকৈ যুৱ যোগাযোগকাৰীসকলক, এই পৰিৱৰ্তনশীল পৰিৱেশত অৰ্থপূৰ্ণ সপোন কল্পনা কৰিবলৈ আৰু দৃঢ় প্ৰতিশ্ৰুতিৰে সেইবোৰ সাধন কৰিবলৈ আহ্বান জনায়। তেওঁ উল্লেখ কৰে যে “১৮২৬ চনত কলিকতাৰ পৰা প্ৰকাশিত প্ৰথম হিন্দী সংবাদপত্ৰ ‘উদন্ত মাৰ্টাণ্ড’ৰ দৰেই তেতিয়াহে কোনোবাই সমাজত স্থায়ী প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিব পাৰিব।”

‘বিকশিত ভাৰত ২০৪৭’ৰ দৃষ্টিভংগীৰ প্ৰসংগত শ্ৰী হৰিবংশে ভাৰতৰ ভৱিষ্যত গঢ় দিয়াত যোগাযোগ, গৱেষণা আৰু উদ্ভাৱনৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা বিশেষভাৱে উল্লেখ কৰে। তেওঁ বৰ্তমান সময়ক “দক্ষতা-চালিত যুগ” বুলি অভিহিত কৰি কয় যে দক্ষতা আহৰণ আৰু ইয়াৰ সঠিক প্ৰয়োগে জীৱনৰ গুণগত পৰিৱৰ্তন সাধন কৰিব পাৰে। অৰ্থনৈতিক ৰূপান্তৰৰ কেন্দ্ৰীয় ভূমিকাক আলোকপাত কৰি তেওঁ কয় যে ই প্ৰায়ে সামগ্ৰিক সামাজিক পৰিৱৰ্তনৰ দিশ নিৰ্ধাৰণ কৰে। এই সন্দৰ্ভত তেওঁ ভাৰতে দ্ৰুতবেগী ৰে’ল, আধুনিক বন্দৰ আৰু অন্যান্য গুৰুত্বপূৰ্ণ খণ্ডত লাভ কৰা শেহতীয়া অগ্ৰগতিৰ দিশটো উল্লেখ কৰে।

তেওঁ লগতে কয় যে তথ্য বিপ্লৱৰ এই যুগত ব্যক্তিগত আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় ভৱিষ্যত সুসংগঠিতভাৱে গঢ় দিবলৈ উদ্ভাৱনী চিন্তা আৰু গতানুগতিক পথৰ বাহিৰলৈ ওলাই আহিবলৈ সাহসৰ প্ৰয়োজন। শ্ৰী হৰিবংশে আৰু উল্লেখ কৰে যে সাংবাদিকতাই নিশ্চিত কৰিব লাগিব যাতে ক্ষুদ্ৰতম তথ্যসমূহো জনসাধাৰণৰ ওচৰলৈ সুসংহতভাৱে উপনীত হয়, যাৰ ফলত জ্ঞাত জনমত গঢ়ি উঠা আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়সমূহত ঐক্যমত্য স্থাপন কৰা সহজ হয়। তেওঁ যোগাযোগকাৰীসকলক ৰাষ্ট্ৰৰ প্ৰতি থকা নিজৰ দায়িত্ব সম্পূৰ্ণৰূপে স্বীকাৰ কৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।

আইআইএমচিৰ উপাচাৰ্য ড০ প্ৰজ্ঞা পালিৱাল গৌৰে উল্লেখ কৰে যে ‘সঞ্চাৰ মধ্যম’ৰ এই বিশেষ সংখ্যাই বিগত দুটা শতিকাত হিন্দী সাংবাদিকতাৰ বিৱৰ্তনৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ মাইলৰ খুঁটিসমূহৰ ওপৰত গভীৰ পৰ্যালোচনা আগবঢ়াইছে আৰু আগশাৰীৰ শিক্ষাবিদ তথা সংবাদ মাধ্যমৰ পেছাদাৰীসকলৰ মূল্যবান অৱদানসমূহ একত্ৰিত কৰিছে। তেওঁ লগতে কয় যে এই আলোচনীখনে সাংবাদিকতাৰ উদীয়মান ধাৰাসমূহ নিয়মীয়াকৈ অনুসৰণ কৰাৰ লগতে সমসাময়িক প্ৰেক্ষাপটত ভাৰতৰ সমৃদ্ধ জ্ঞান পৰম্পৰাক পুনৰ মূল্যায়ন কৰাত এক তাৎপৰ্যপূর্ণ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে।

*****

Mahesh Kumar/ Aparajita Priyadarshini/AA